وی در ادامه با اشاره به آیه ۸۰ سوره نحل اظهار داشت: اینکه خداوند هم خانه را مایه آرامش قرار داده و هم در جایی دیگر همسر را مایه آرامش برشمرده است، حاکی از این مطلب است که خانه جایی است که با خانواده پیونده خورده است. آرامش به قدری مهم است که خداوند برای یاری مسلمین در نبرد علیه کفار به دل آنها سکینه نازل می کند.

این استاد دانشگاه با استناد به احادیث معصومین در مورد الگوی مطلوب مسکن بیان کرد: حدیثی از پیامبر هست که در آن یکی از مواردی را که مایه خوشبختی مرد بر می شمرد خانه بزرگ است. همچنین از امام صادق نقل است که بزرگی منزل مایه آرامش است. همچنین از سوی دیگر امام باقر (ع) می فرمایند مسکن کوچک از بدبختی های انسان است. خانه بزرگ دید و همت انسان را بلند می سازد. همچنین پیامبر اکرم فرمودند که زکات خانه بزرگ اتاق مهمانی است. ولذا یکی از دلایل مطلوبیت خانه بزرگ در فرهنگ دینی، مهمانی دادن و صله رحم است. همچنین خانه بزرگ به افزایش حیا و عفت در خانواده کمک می کند. وی افزود، البته خانه بزرگ به معنای خانه ی مجلل، اشرافی و گران قیمت نیست.

وی همچنین با نقد سیاست کوچک سازی که در دولت¬های پیشین دنبال می شده است بیان کرد: این سیاست ناشی از نگاه صرف اقتصادی به مسکن است. خانه کوچک نگاه انسان را تنگ می کند و تبعات فرهنگی به همراه دارد.

البته ممکن است، دولت بگوید در حال حاضر امکانات لازم برای تحقق این امر را ندارد، اما آنچه مهم است نگاه و جهت گیری صحیح داشتن است که افق مطلوب ما در خصوص مسکن چه باید باشد؟ و لذا به سمت آن حرکت کنیم.

دکتر کوشکی در ادامه با بیان وظیفه حاکمیت در قبال تامین مسکن جامعه اظهار داشت: اگر پذیرفتیم که خانه و مسکن یک پدیده فرهنگی است و تاثیر مستقیم تربتی و اخلاقی بر انسان دارد، وظیفه حاکمیت است که اگر می خواهد شهروندانی آرام و با تربیت انسانی و اخلاقی داشته باشد، به مساله خانه و مسکن به عنوان یک پدیده انسانی و الهی نگاه کند. خانه در واقع جزیی از هویت فرد است. این مساله به قدری در اسلام مهم است که گفته شده اگر شخصی بدهکار باشد و خانه ای در شان و عرف خود دارد حق ندار خانه اش را بفروشد. در واقع حاکمیت وظیفه دارد به عنوان توزیع کننده ثروت، الگوی مطلوب مسکن را برای شهروندان تامین کند.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت تامین مسکن در حکومت حضرت علی (ع)  بیان داشت: آن بزرگوار وقتی خواست کارنامه چهار سال واندی حکومت خود را بیان کند می گوید اکنون”ضعیف ترین مردم کوفه نان گندم می‏خورند، و خانه‏دارند، و از بهترین آب آشامیدنی استفاده می‏کنند.”

دکتر کوشکی در بخشی دیگر از سخنان خود اظهار داشت که وظیفه تامین مسکن علاوه بر حاکمیت بر عهده خود جامعه نیز هست. حدیثی از امام صادق (ع) است که می فرماید: اگر کسی خانه ای دارد که مومنی به آن نیازمند است و صاحبخانه او را مانع شود، خداوند می فرماید: “ای فرشتگان من بنده ای در مورد خانه ای در دنیا به بنده ای دیگر بخل ورزید، به عزت و جلالم سوگند که هیچ گاه چنین شخصی در بهشتم مسکن نخواهد گزید.” یعنی کسانی که نگاه سود انگارانه و احتکاری صرف به مسکن داشته باشند خداوند نیز اینگونه در موردشان صحبت کرده است.

دکتر کوشکی در پایان سخنان خود با مقایسه آرامش و اخلاق در شهرهای کوچک و روستاها با کلانشهری مثل تهران در خصوص عواقب عدم وجود نگاه فرهنگی به مساله مسکن هشدار داد و افزود: اگر فرض کنیم که الگوی مسکن همین خوابگاه های کوچک باشند، آرامش و امکان تربیت از جامعه صلب می شود. شاید به ظاهر مشکل حل شود اما در اصل وارد مشکل جدیدی شده ایم، مشکلی که در آن انسان ها بد تربیت شده اند.

* اظهار نظر مشایی مبنی بر اینکه “چون برداشت های مختلفی از دین وجود دارد، هدف ما از این به بعد تبلیغ مکتب ایران به جای مکتب اسلام است” را چگونه ارزیابی می کنید؟

- این فرد در حوزه مسائل دینی و اسلامی تخصصی ندارد، البته در مسائل تاریخی و ملی هم تخصص ندارد. در حقیقت اصرار دارد در حوزه مسائل متنوع و گوناگون از ریاضیات گرفته تا دیپلماسی و از دین گرفته تا انرژی هسته ای که هیچ ارتباطی به وی ندارد، خود را کارشناس بداند و در آن ارتباط سخنرانی های مطولی بکند. در حقیقت این اظهارات طولانی فاقد ارزش بررسی، نقد و پاسخگویی است. در همین سخنرانی در اختتامیه همایش ایرانیان، سخنرانی طولانی وی در ساعت پایانی روز  و منتهی به وقت صرف شام، موجب خستگی مفرط حاضران و حتی اعلام انزجار برخی از میهمانان مراسم شده بوده است. بنابراین به نظرم نباید سخنان و اظهارات وی را چندان جدی تلقی کرد. تنها می توان برای جمهوری اسلامی از باب وجود چنین دولتمردانی در آن، به شدت تاسف خورد.

* بالاخره جدای از شخصیت حقیقی آقای مشایی، وی به عنوان رئیس دفتر رئیس جمهور و مشاور وی و هم چنین رئیس دهها کارگروه و کمیسیون در داخل دولت، دارای شخصیت حقوقی است که اظهارات وی را دارای جنبه های سیاسی و حقوقی می کند.

- گاهی فردی از حوزه کارشناسی و از زاویه دید تخصصی خود مطلبی را مطرح می کند، که در آن صورت متخصصین همان حوزه باید با بررسی کارشناسی سخنان وی پاسخ آن را بدهند. اما ما اینجا با وضعیتی مواجهیم که یک فرد در حوزه های گوناگون و متنوع بدون حتی ذره ای تحصیلات و تخصص اظهار نظر می کند و حتی در همان زمینه سخنرانی های طولانی مدت ایراد می کند. بنابراین نمی شود برای این سخنان ارزشی قائل بود و جوابی داد.

ظاهرا ایشان از اینکه سخنرانی ها و اظهار نظرهای عجیب و غریب بکند و جامعه و رسانه ها را به واکنش وادار کند، لذت می برد و اساسا به واکنش ها و انتقادات نسبت به سخنان خود علاقمند است.

* یعنی شما نگران اظهارات رسمی  ایشان به عنوان یکی از دولتمردان تاثیرگذار در دولت دهم جمهوری اسلامی نیستید؟

- به لحاظ بازتاب بیرونی خیر. چون هیچ‏کس غیر از رئیس‏جمهور اظهارات و عقاید ایشان را جدی نمی گیرد. اما از حیث تاثیرگذاری در جهت گیری های فرهنگی و اجرایی دولت باید نگران بود. به عنوان نمونه برگزاری همایشی با این ابعاد و با صرف هزینه های میلیاردی که صرفا محلی برای اظهار نظرهای چند ساعته آقای مشایی شد و باید بررسی کرد واقعا به نسبت این هزینه میلیاردی چه آوردی برای نظام داشته است؟ حتما این مسئله جای نگرانی دارد، اما در حال حاضر تنها می‏توان تاسف خورد و کار دیگری از دست ما بر نمی‏آید.

* در هرصورت یک نگرانی در میان بخشی از انقلابیون و نخبگان مذهبی ما بوجود آمده است، و آن هم احتمال انحراف جوانان و بخش هایی از جامعه در برابر سخنان و اظهارات این فرد است.

- ببینید به عنوان نمونه گاهی فردی مثل سروش به عنوان یک متخصص در حوزه کلام و فلسفه عقاید اشتباه و اختلاطی و التقاطی خود را برای قشر جوان مطرح می کند، این جا باید صاحبنظران و عالمان برای جلوگیری از انحراف وارد عمل شوند و پاسخ مستدل و علمی خود را برای آگاهی جامعه ارائه دهند. اما با توجه به سطح و محتوای سخنان این فرد، افرادی که با این سخنان منحرف شوند اساساٌ از ابتدا چندان در “راه” نبوده‏اند. در حقیقت می خواهم بگویم که اینگونه انحراف در مبانی و اعتقادات ما سطحی ترین و مبتذل ترین نوع انحراف است. من انسان عالمی را ندیدم که بعد از سخنان ایشان بگوید که متوجه صدر و ذیل سخنان وی شده است و منظور و مقصد نهایی این سخنان برای او قابل درک است.

* در حوزه سیاست خارجی نظام چه؟ بالاخره این فرد یکی از دولتمردان جمهوری اسلامی است و سخنان وی ممکن است در رسانه های خارجی بازتاب داشته باشد. تاکید بر مکتب ایران در شرایطی که جمهوری اسلامی از سوی رسانه های غربی دائما به دروغ به دشمنی با کشورهای همسایه متهم می شود و اختلاف واهی ایران و اعراب از سوی این رسانه ها برجسته می شود، این سخنان چه پیامدها و هزینه هایی برای نظام خواهد داشت؟

- من فکر نمی کنم که رسانه های خارجی هم چندان ایشان و صحبت هایشان را جدی بگیرند. بالاخره در آن اشتباه بزرگ و سخن غلط معروف وی درخصوص اسرائیل هم در کل دنیا تنها سایت وزارت خارجه اسرائیل این سخنان را شنید و بازتاب داد. این یک واقعت است که غیر از رئیس جمهور هیچ کس ایشان را جدی تلقی نمی کند. اما در هر صورت باید گفت که مسلط شدن چنین افرادی بر جامعه ما و در نظام مقدس جمهوری اسلامی بسیار جای تاسف دارد و شاید به نوعی تقاص گناهان و اشتباهات خواص جامعه ماست.

نویسنده کتاب، هدف تالیف این کتاب را مهجوریت قرآن کریم در عرصه‌های علوم انسانی جامعه و نیاز مبرم جامعه بشری به رهنمودها و تعلیم‌های برآمده از قرآن و لزوم تولید علوم مبتنی بر قرآن کریم در جهت پاسخ گویی به نیازهای دانشجویان و دانش پژوهان رشته‌های علوم سیاسی و اجتماعی خوانده است.

قرآن کریم سیاست مطلوب خود را چگونه توصیف می‌کند و کدام مبانی را برای آن برشمرده است؟ اسلام چه توصیفی از سیاست و سیاست مطلوب ارائه کرده است؟ و قرآن کریم چه مظاهر و مصادیقی برای سیاست مطلوب معرفی کرده است، سئوالات اصلی و فرعی کتاب هستند که نویسنده به دنبال پاسخ دادن به آنها است.

این کتاب ۷ فصل دارد.

مقدمه و طرح تحقیق، سیاست در قرآن کریم، مظاهر سیاست مطلوب در قرآن، تقوا، کرامت انسانی، محوریت تکامل و کارآمدی عنوان فصل‌های کتاب هستند.

انتشارات عابد کتاب «سیاست مطلوب قرآن کریم» را در ۱۶۷ صفحه با قیمت۲۵۰۰ تومان منتشر کرده است.

محمدصادق کوشکی در گفتگو با آریا گفت: جامعه ایرانی با مقوله تحزب برخواسته از نگاه نظام های سیاسی غرب هیچگاه نتوانست ارتباط برقرار کند و از این رو بعد از پیروزی انقلاب به رغم آنکه فعالیت آنها بر اساس قانون اساسی آزاد شمرده شده ولی کاربردی نداشتند.

وی افزود: تحزب غربی بستری دموکراتیک به لحاظ سیاسی، اقتصادی  باز و فرهنگی لیبرال را می طلبد که این شرایط در نظام جمهوری اسلامی ایران قابلیت ظهور و بروز ندارند و نباید هم داشته باشند.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: فارغ از حزب که دستاوردی غربی است برای مشارکت عمومی در سطح جامعه ایرانی باید الگویی متناسب و همخوان با دیدگاه اسلامی طراحی شود که در این رابطه تنها بسیج مستضعفین را می توان مثال زد.

وی اضافه کرد: مدل بسیج در دهه شصت جهت مشارکت حداکثری عامه مردم در عرصه های مختلف جواب داد البته من معتقد به اتکای صرف به همین الگو نیستم ولی می شود براساس آن متد ها و روش های جدیدی را تعبیه کرد.

کوشکی خاطرنشان کرد: تحزب در ایران از چند حالت خارج نبوده است یا احزاب دولت ساخته بودند که بعداز تمام شدن دوره رئیس جمهور وقت به حاشیه رفتند یا جهت براندازی تاسیس شدند که منحل گشتند و یا وسیله ای برای سرگرمی سیاستمداران بوده اند که قاعدتاً این شکل نیز نتوانست انتظارات را برآورده کند.

وی در پایان ادامه داد: با تفاسیر مذکور باید به دنبال الگویی اسلامی ایرانی بود تا با هنجارهای جامعه ایرانی مطابقت داشته باشد و کپی برداری در این زمینه جوابگو نخواهد بود.

* دولت دهم در حوزه فرهنگ ‌استراتژی‌ دقیق و منطبق با ارزش‌های انقلاب و اسلام ندارد

وی افزود: دلیل اینکه دولت با این ضعف و بحران‌های فرهنگی دست به گریبان است و حتی خودش به نوعی بحران‌ها را ایجاد می‌کند، این است که دولت دهم ‌استراتژی دقیق و منطبق با ارزش‌های انقلاب و اسلام در حوزه فرهنگ ندارد و دچار تشتت است و عملاً افکار و اندیشه‌های لیبرالی و التقاطی در حوزه فرهنگ که نشأت گرفته از برخی اطرافیان رئیس‌جمهور و حتی شخص رئیس‌جمهور است، روی عملکرد فرهنگی دولت سایه انداخته و آن را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.

* عملکرد معاونت سینمایی وزارت ارشاد مورد اعتراض متدینین و دلسوزان ‌است

این استاد دانشگاه با بیان اینکه عملکرد وزارت ارشاد در یک سال گذشته به ویژه در حوزه معاونت سیاسی به گونه‌ای بود که بارها و بارها متدینین،‌ دلسوزان، روحانیت و ائمه جمعه به آن اعتراض کردند،‌ خاطرنشان کرد: ‌بسیاری از فیلم‌هایی که سال‌های سال در محاق توقیف بودند و همچنین فیلم‌هایی که توهین مشخص و بارزی به ارزش‌های اسلامی و انقلابی داشتند،‌ به نمایش درآمدند و کار به جایی رسید که حتی وزیر ارشاد دولت نهم به این موضوع اعتراض کرد.

* یک فضای لیبرالی ‌بر ‌معاونت سینمایی وزارت ارشاد حاکم ‌ا‌ست

کوشکی با حاکم دانستن یک فضای لیبرالی ‌بر عرصه سینمایی و معاونت سینمایی وزارت ارشاد ‌گفت: در دیگر عرصه‌های وزارت ارشاد نیز شاهد حرکت منسجم و دارای استراتژی و برنامه رو به جلو و منطبق با ارزش‌های اسلامی و انقلابی نبودیم.

وی همچنین تاکید کرد: در حوزه امنیت اجتماعی و اخلاقی نه تنها دولت هیچ کار رو به جلویی نداشت، بلکه موضع‌گیری‌های شخصی رئیس‌جمهور و اطرافیان ایشان به گونه‌ای بوده که به بحران دامن می‌زد و عملاً باعث تقابل جدی شخص رئیس‌جمهور و دولت دهم با مومنین و بسیاری از دلسوزان نظام و انقلاب مثل آیت‌الله جنتی و آیت‌الله خاتمی و مراجع تقلید شد.

* دولت دهم‌ گامی برای طرح مباحث فرهنگی در ‌زمینه حجاب برنداشته است

این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه رئیس‌جمهور در مسئله حجاب عدم پایبندی خود ‌به قانون و اصول ساختاری جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت، یادآور شد: آقای رئیس‌جمهور در جایی رسماً و با تاکید اعلام کرد که وظیفه دولت را پرداختن به مسئله حجاب نمی‌داند و جالب اینجاست که علیرغم ادعایی که ایشان مطرح می‌کنند که در بحث بی‌حجابی فقط باید از زاویه فرهنگی برخورد کرد، دولت دهم هیچ گامی برای طرح مباحث فرهنگی در این زمینه برنداشته است.

کوشکی افزود: رئیس‌جمهور دو بار در سال‌های ۸۸ و ۸۹ مخالفت خود را با هر گونه برخورد انتظامی با مقوله مفاسد اخلاقی و بی‌حجابی اعلام کرد و به نیروی انتظامی دستور داد از برخورد انتظامی با بی‌حجابی جلوگیری کند که ناجا در سال ۸۸ مجبور شد این بحث را بپذیرد و برخوردهای انتظامی خود را تعطیل کند که در واقع این حرکت نقض صریح قانون مصرح جمهوری اسلامی و تخلف رئیس‌جمهور بود و وی با این حرکت قانون‌شکنی کرد، چرا‌که برخورد با جرائم مشهور از جمله جرائم اخلاقی جزو وظایف نیروی انتظامی است.

وی اضافه کرد: ورود رئیس‌جمهور به بحث حجاب نشان داد که ظاهراً ایشان در عرصه فرهنگی نگاه شبه‌لیبرالی دارد و متاسفانه این موضوع در عرصه‌های بسیار متفاوتی بروز پیدا کرد.

* سپردن مدیریت کارگروه فرهنگی دولت به ‌مشایی قابل تأمل است

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر سپردن مدیریت کار‌گروه فرهنگی دولت به اسفندیار رحیم‌مشایی و نیز آنچه تفکرات التقاطی و لیبرالی مشایی می‌خواند را تامل‌برانگیز دانست و با بیان اینکه این موضوع موجب شد مشکلات زیادی را شاهد باشیم، گفت:‌ ‌نفوذ اطرافیان آقای مشایی در سازمان‌های مختلف فرهنگ مانند میراث فرهنگی و مناطق آزاد موجب شد که عملاً رفتارهای لیبرالی آقای مشایی تبدیل به یک بحران جدی شود و موجبات دلسردی هواداران و حامیان دولت ونیروهای متدین و اصولگرا را فراهم کند.

کوشکی تاکید کرد: در بحث میراث فرهنگی و گردشگری ‌‌به دلیل سپردن امور به افرادی که لیاقتی در این زمینه ندارند، در سال جاری با کاهش صد در صدی گردشگری خارجی مواجه شدیم و علیرغم ادعاهایی که مطرح می‌شود، سازمان میراث فرهنگی نتوانسته در جذب گردشگری خارجی موفق باشد و حتی نسبت به سال گذشته که توأم با آشوب و درگیری بود، امسال شاهد ریزش گردشگری خارجی در کشور بودیم.

وی ادامه داد: تخریب گسترده آثار فرهنگی و بی‌توجهی مسئولان مربوطه به این قضیه موجب شد که حتی در مسائلی که دولت ادعا دارد در آن زمینه‌ها فعالیت می‌کند، به دلیل گماردن افراد بی‌کفایت شاهد تخریب گسترده میراث فرهنگی در کشور باشیم، البته هیچ چاره‌اندیشی در این قضیه صورت نگرفته است.

* دولت دانشگاه‌ها را به مرکز تولید فکر و اندیشه و در خدمت انقلاب اسلامی تبدیل کند

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر با بیان اینکه در بحث ساماندهی دانشگاه‌ها توقع می‌رفت دولت دهم در جهت حاکمیت نیروهای مومن و متعهد در دانشگاه‌ها حرکت کند و دانشگاه‌ها پالایش شوند، تصریح کرد: این حرکت نسبتا به صورت معدود در دولت دهم شروع شد اما به طور جدی شاهد این حرکت نیستیم و انتظار می‌رود دولت دهم در این مورد حرکت جدی داشته باشد و همانگونه که رهبری فرزانه نظام و ملت مسلمان خواهان آن هستند دانشگاه‌ها به مرکز تولید فکر و اندیشه در خدمت انقلاب اسلامی تبدیل شوند و اساتید مومن و متعهد در دانشگاه‌ها به تولید فکر و علم و اندیشه مشغول باشند و دانشگاه‌ها از این حالت نابسامانی که فعلاً دارند و بعضاً به پایگاه دشمن تبدیل می‌شوند، خارج شوند. البته به طور موردی شاهد بودیم که در برخی دانشگاه‌ها به تدریج تحولاتی شکل می‌گیرد.

* حوزه فرهنگ به پاشنه آشیل دولت دهم تبدیل شده است

کوشکی با اشاره به اینکه حوزه فرهنگ به پاشنه آشیل دولت دهم تبدیل شده، متذکر شد: اگر این وضعیت نابسامان فرهنگی در دولت دهم ادامه داشته باشد، متاسفانه کار به جایی خواهد رسید که حتی اقدامات دولت در عرصه‌های عمرانی و اقتصادی تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و حتی می‌تواند با بن‌بست مواجه شود.

* دولت دهم باید وضعیت فرهنگی خود را‌ آسیب‌شناسی‌ جدی کند

وی ماهیت انقلاب اسلامی را فرهنگی دانست و خاطرنشان کرد: تاکید اصلی انقلاب و نظام اسلامی بر حاکمیت فرهنگ دینی و نفی فرهنگ لیبرالی و التقاطی است و حفظ ارزش‌ها و چارچوب‌ها و موازین فرهنگ اسلامی اولویت اول نظام اسلامی است و به همین دلیل دولت دهم باید وضعیت فرهنگی خود را به صورت جدی آسیب‌شناسی کند و رفتارها و حرکت‌های فرهنگی خود را دقیقاً با مطالبات رهبری نظام و مردم مسلمان و حامیان اصلی دولت هماهنگ کند و اگر دولت در این مسیر گام بردارد و رهنمودهای رهبری را به عنوان کارشناس ارشد و خبره فرهنگی و دینی سرلوحه خود قرار دهد‌ و مو به مو این رهنمودها را در عرصه‌های مختلف فرهنگی، هنری، فکری و آموزشی اجرا کند، شاهد خواهیم بود که دولت هم می‌تواند اعتماد روحانیت، مراجع،‌مردم مسلمان و حامیان خود را جلب کند و هم می‌تواند رشد و حرکت رو به جلوی خود را بیمه کند.

* افزایش بودجه فرهنگی دولت بدون وجود استراتژی ‌شدت مخرب است

این استاد دانشگاه افزایش بودجه فرهنگی دولت را یک حرکت به شدت مخرب دانست و گفت: نگاه اقتصادی به مقوله فرهنگ موجب تخریب حوزه فرهنگ می‌شود و متاسفانه دولت دهم همانگونه که دولت کارگزاران در دوره دوم مرتکب این خطا شد، بحث توجه فرهنگ را با بحث اختصاص بودجه به حوزه فرهنگ اشتباه گرفت و نتیجه آن است که بودجه‌هایی که دولت دهم به عرضه فرهنگ اختصاص می‌دهد نه تنها کمکی به بهبود فرهنگ دینی نمی‌کند، بلکه در بسیاری از موارد مشکلات خاصی را ایجاب می‌کند و موجب ریخت و پاش فرهنگی و حتی حرکت‌های ضد‌فرهنگی می‌شود.

به اعتقاد کوشکی، اگر دولت استراتژی منطبق با ارزش‌های نظام و رهنمودهای مقام معظم رهبری داشته باشد‌ و تاکتیک‌های خود را بر این مبنا ترسیم کند آن زمان یکی از راهکارها می‌تواند اختصاص بودجه به حوزه فرهنگ باشد، اما زمانی که استراتژی و تاکتیک مشخصی وجود ندارد و دولت نه تنها ارزش‌های انقلاب را نمی‌شناسد، بلکه ارزش‌های لیبرالی و التقاطی بر آن حاکم است، اختصاص بودجه موجب می‌شود که به هدیه تهرانی ۲۰۰ میلیون تومان کمک و یا ۸۰ میلیارد تومان برای برگزاری همایش ایرانیان خارج از کشور هزینه شود.

تحلیل‌گر مسائل سیاسی و بین‌المللی با اشاره به اینکه در محاسبات منطقه‌ای امکان عملی شدن چنین تهدیدی وجود ندارد، تصریح کرد: مگر اینکه مقامات اسرائیل و اردن و عربستان در غیر منطقی‌ترین وضعیت خود این تصمیم را بگیرند که در آن صورت نیز این حمله به مرگ و زندگی رژیم صهیونیستی گره خواهد خورد و هزینه‌های چنین حرکتی برای صهیونیست‌ها فوق‌العاده بالاست و از این رو مقامات اسرائیل این آرزو را صرفا در اذهان خود نگهداشته و گاهگاه از آن به عنوان یک تهدید تکراری در جنگ روانی بهره می‌برند.وی درباره نقش ایران در قبال این تهدیدها توضیح داد: ایران به چنین تهدیدات را تکراری و غیرممکنی هیچ واکنشی نشان نخواهد داد و این تهدیدات جدی نخواهد گرفت اما اگر رژیم صهیونیستی در یک اقدام کاملا غیر منطقی دست به چنین حرکتی بزند سراسر خاک ایران آماج حملات جمهوری اسلامی و متحدان آن در حزب الله و حماس قرار خواهد گرفت و امنیت در رژیم صهیونیستی به یک واژه بی‌معنا تبدیل می‌شود.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: نکته جالب توجه آن است که مقامات اسرائیل بیش از هر فرد دیگری در دنیا به توان بازدارنده دفاعی ایران واقفند و هیچگاه جرات عمل کردن به این آرزو را ندارند.

کوشکی در پایان درباره نقش جامعه جهانی اضافه کرد: جامعه بین‌المللی نیز می‌داند که عملی شدن این تهدید کلیه مناسبات سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی را به شدت دچار دگرگونی خواهد کرد و ناامنی ایران مساوی با ناامنی انرژی در جهان است و از اینرو جامعه جهانی نیز از عملی شدن چنین تهدیدی استقبال نمی‌کند.

تعلل بی‌سابقه در اجرای قوانین چندگانه در خصوص ممنوعیت هرگونه تعامل اقتصادی با موسسات حامی صهیونیسم از هر دولتی پذیرفتنی باشد از دولت دهم پذیرفته نیست! داعیه بزرگ ریاست محترم جمهوری و دولت دهم حمایت جدی از آرمان فلسطین و نابودی رژیم صهیونیستی است و بی‌همتی این دولت در اجرای قوانین موجود جهت بریدن پای موسسات حامی صهیونیسم از کشور هیچ نسبتی با این داعیه ندارد و توجیهات عجیب و رنگارنگی که از سوی مقامات دولتی در جهت لاپوشانی و ماله‌کشی این غفلت عظیم ارائه می‌شود مصداق بارز عذر بدتر از گناه است!

وقتی در طول چند سال به ویژه در چند ماهه اخیر بسیاری از موسسات، فروشگاهها و فعالین حقوق بشر در کشورهای اروپایی در یک موج فراگیر تحریم کالاهای ساخت رژیم صهیونیستی و حامیان اقتصادی آن را عملی کرده و به اجرا گذاشته‌اند! آیا نباید از دولت اصولگرا و ضد صهیونیستی دهم سوال کنیم چرا این موج تحریم در ایران به بن‌بست می‌خورد و چرا در قطع روابط اقتصادی با حامیان و تامین کنندگان مالی جنایتکاران و آدم‌کشان صهیونیست تا این حد سستی و غفلت مشاهده می‌شود!

این ماجرا که دیگر مقوله حجاب و عفاف نیست که بتوان با پرتاب آن به عرصه جدال و جدل و درگیر ساختن آن با کش و قوسهای رسانه‌ای – اداری از زیر بار آن فرار کرد!

دنیا و مخصوصا جهان اسلام و به صورت ویژه مردم مسلمان فلسطین حق دارند که از ما به عنوان اولین ملت و کشوری که رسما پرچم حمایت از قدس ملت مسلمان فلسطین را در جهان معاصر، برافراشته و با رساترین عبارات نابودی اسرائیل را فریاد زده بپرسند که چرا دولت و ملت ایران اسلامی به اندازه فلان موسسه تجاری ایتالیایی یا انگلیسی در تحریم اقتصادی حامیان رژیم صهیونیستی جدی عمل نکرده و اصولا وارد عمل نشده است! و البته این سوال بارها و بارها از متولیان امر پرسیده شده و هر بار اهالی دولت دهم (و نهم) به گونه‌ای با مدد گرفتن از سفسطه و مغلطه و سیاست کی بود، کی بود، من نبودم و یا توپ را به زمین مجلس و اینجا و آنجا انداختن به آن پاسخ داده‌اند! پاسخ‌هایی به روشنی و شفافیت اتهام قسم حضرت عباس و نمایان شدم دم خروس!

در یک کلام اگر بحث فلسطین و مقابله با رژیم صهیونیستی از محکمات و الزامات مسلمانی در دنیای فعلی ماست باید تکلیف خودمان را با شرکتهای حامی رژیم صهیونیستی روشن کنیم. شرکتهایی که عموما با وقاحت تمام به حمایت خود از رژیم صهیونیستی اعتراف کرده و به گرفتن جایزه حمایت از این رژیم می‌نازند. همین الان در ایران با خیال راحت و بلکه با حمایت برخی مسئولان دولتی مشغول کاسبی هستند و خرج تسلیحات و ادوات آدم‌کشی‌های صهیونیست‌ها را از جیب ملت مسلمان ایران تامین می‌کنند!

روز قدس در پیش است و دولت باید برای این سوال دیرین امت حزب‌الله و غیرتمند ایران پاسخی منطقی و قانع کننده داشته باشد که:

چرا دولت دهم در اجرای قوانین منع رابطه اقتصادی با حامیان رژیم صهیونیستی تعلل می‌کند؟ آیا هنوز زمان قطع این رابطه منحوس فرانرسیده است؟

آیا ملت مسلمان ایران هنوز باید شرمنده این بدهکاری بزرگ در برابر آرمان فلسطین باشند؟

وی افزود: دخالت‌ بیگانگان در امور داخلی کشور،‌ نهاد استبدادی سلطنت، عدم آمادگی و آگاهی جامعه ایران برای مقابله با فتنه‌های بزرگ، نبود وحدت ساختاری بین نیروهای مبارز و عدم وجود رهبری در مسیر مبارزه علت‌های اصلی پیروزی کودتای ۲۸ مرداد پس از حماسه ملی‌شدن صنعت نفت بود.

* نبود وحدت ساختاری و اختلافات عقیدتی حرکت مردمی را خدشه‌دار کرد

استاد دانشگاه تهران تصریح کرد: از آنجا که رهبری مبارزات در ملی‌شدن صنعت نفت بر عهده جناح‌های مختلف روحانی و روشنفکر قرار داشت، بنابراین وحدت ساختاری کامل در میان این رهبران به چشم نمی‌خورد.

وی ابراز داشت: فقدان این وحدت بین رهبران نهضت سبب شد تا اختلافات عقیدتی و ساختاری به سرعت و با شتاب فراوان، رهبری این حرکت مردمی را خدشه‌دار کند.

کوشکی خاطرنشان کرد: تکثر رهبران نهضت و تعدد اهداف سبب اتلاف وقت و انرژی نیروی مبارزان شد و زمینه را برای دخالت بیگانگان و حضور و نفوذ نیروهای سلطنت‌طلب بین قشر عظیم مردمی و ایجادکودتای ۲۸ مرداد فراهم کرد.

وی اظهار داشت: از سوی دیگر نبود آگاهی و هماهنگی عمومی در بین مردم جامعه سبب شد تا حرکت مردمی که علیه استبداد و استعمار شکل گرفته بود از اقتدار چندانی برخوردار نباشد و نتواند در برابر دخالت‌های بیگانه و حضور عوامل داخلی استبداد مقابله کند.

* لزوم اتحاد رهبران داخلی درس عبرتی که از کودتای ۲۸ مرداد باید گرفت

این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه با بیان اینکه باید از حوادث تاریخی درس و عبرت بگیریم، تصریح کرد: مهم‌ترین درسی که امروز می‌توانیم از کودتای ۲۸ مرداد بگیریم توجه بیشتر به جلوگیری همه جانبه از دخالت‌ بیگانگان از یک سو و لزوم اتحاد نیروهای داخلی از سوی دیگر است.

وی ادامه داد: لزوم اتحاد نیروهای داخلی در مبارزه با قدرت‌های بیگانه درس عبرتی است که باید از کودتای ۲۸ مرداد گرفت، زیرا مردم جامعه در عصر کودتا به این لزوم پی نبردند که نتیجه این بی‌توجهی آنان شکست نهضت بزرگ و مردمی ملی‌شدن صنعت نفت بود و کودتا توانست با موفقیت به خواسته‌های خود برسد.

* اتحاد نیروهای داخلی راه مبارزه و شکست حرکت‌های مداخله‌جویانه بیگانگان

کوشکی خاطرنشان کرد: امروز همه بیگانگان می‌خواهند به اشکال مختلف در نظام جمهوری اسلامی ایران نفوذ کنند که درس عبرت گرفتن از تاریخ می‌تواند در مبارزه با این هجمه‌ها بسیار به ما کمک کند.

استاد دانشگاه تهران در پایان اظهار داشت: اتحاد نیروهای داخلی در مقابله با دخالت‌های بیگانگان در امور کشور می‌تواند زمینه‌ساز شکست حرکت‌های مداخله‌جویانه استعمار باشد و قدرت‌های بیگانه را از هرگونه نفوذ در جمهوری اسلامی ایران مأیوس کند.

در فرهنگ گذشته ما، نقد یعنی وزن چیزی را مشخص کردن؛ به عنوان مثال در گذشته برای محک زدن عیار طلا آن را نزد زرگر می برند و واقعیت طلا را نشان می داد و لیکن منتقد کسی است که سعی در بازنمایی واقعیت است و هر چه که هست‌ آن را نشان دهد.

«مومن مرات مومن است»؛ مومن سعی می کند تا آینه مومن باشد، آینه که نمی‌تواند بی انصافی کند و مخرب باشد و هر آن کسی که جلوی آینه ایستاد و تصویر وحشتناکی دید باید خود را اصلاح کند، «اینه چون نقش تو بنمود راست خود شکن آینه شکستن خطاست» پس در فرهنگ دینی ما نقد به این معناست و ساز و کار نقد درنگاه دین ما امر به معرف و نهی از منکر است. اما هدف از نقد، رشد و کمک به رشد است.

وی به تعبیری از امام صادق(ع) ادامه داد؛ ایشان فرمودند:«احب اخوانی الیهه من اهداءعیوبی الی» (بهترین برادران من کسانی هستند که عیبهای من را به خودم هدیه بدهند.) به عبارت دیگر اگر کسی عیبهای من را تک تک شمرد وگفت چه عیوبی دارم و باید برطرف کنم باید به عنوان هدیه از فرد قبول کنم از طرفی فردی که اقدام به عیبت یابی، عیوب من می کند با این امید این کار را انجام می دهد که دیگر من این عیتهای را نداشتهی باشم و رشد کنم.

اندیشه: از نظر جنابعالی چه ارتباط ونسبتی بین نقد با فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر است؟

بنابراین مکانیزم نقد در نگاه دینی ما امر به معروف و نهی از منکر است که با قصد قربت، با هدف اصلاح، با افزودن خیرها در دنیا و کاستن از بدی‌ها انجام می شود. پس هر انفاقی به غیر از نیت الهی رخ دهد نقد نیست.  با هدفی غیر از اصلاح گری، غیر از رشد و با هدفی غیر از دست داشتن؛ به عبارت دیگر نقد دوست داشتن است و کسی هم که نقد می کند فرد را دوست دارد و به دنبال رشد و تعالی او است تا عیبهای خود را برطرف کند قران کریم در این خصوص اشاره دارد که«مومنین بعضهم اولیاء بعض»، مومنین ولی هم هستند و به معنی دوست داشتن است. و چون همدیگر را دوست دارند اشکالات را به هم می گویند و از باب این است که قران می فرماید:«فذکرواناء ذکراء تنفعل المومنین» به همدیگر برای رفع عیبهای خود تذکر دهید تا موجب رشد شود. لذا در فرهنگ دینی ما نقد به جزء این، نیست.

سوال) نقدی که شما توصیف کدرید عم کردن به آن خیلی ظرافت می خواهد؛ پس چگونه باید بدان عمل کرد یا به عبارت دیگر اخلاق نقد باید چه مولفه‌ای داشته باشد؟

کسی که می خواهد آینه باشد باید صاف باشد؛ یعنی اگر کسی خلوص نداشته باشد اصلا نمی تواند منتقد باشد. کسی که خوی عاطفی و اصلاح گری نداشته باشد و دوستار طرف مقابل خود نباشد و با دید برادر به آن نگاه نکند، نمی تواند منتقد باشد.

وی معتقد است؛ منتقد کس است که دل سوز نقایص بقیه و به دنبال برطرف کردن آن است. ولیکن در این خصوص طبیعی است که باید استاندارد هم داشته باشیم.

وقتی ما اقدام به ریشه‌یابی نقایص یک پدیده و نقایص یک جریان سیاسی و حرکت اقتصادی می کنیم به غیر از کارشناسی، خلوص، صاف بودن، مودت و محبت باید استاندارد هم داشته باشیم. یعنی باید آن پدیده را با یک چیزی بسنجیم  به نسبت شکل مطلوب نقایص، پس باید شکل مطلوب را هم بشناسیم، به عبارت دیگر در سیاست، اقتصاد، هنر و در هر زمینه‌ای که فرد منتقد است باید شکل مطلوب را بشناسد و وضع موجود را با مطلوب مقایسه کند و کاستی‌ها را گزارش دهد تا این کاستی ها کاهش یابد تا رشد اتفاق بیفتد.

سوال) در این میان دو شکل و جود دارد؟ یک، اساسا کسانی نقد نمی‌کنند و دو، اگر هم نقد می کنند متخصص نیست؛ پس تکلیف چیست؟ 

نقد زمانی اتفاق می افتد که در آن خلوص و حالت انجام تکلیف باشد که این تعریف دینی‌آن است و باید همه این پارامترها در نقد باشد که اگر در حوزه دینی نباشد، نقد نیست.

وی با ذکر مثالی در خصوص شروط واجب بودن نهی از منکر در دین می‌گوید: وقتی که یقین پیدا کنیم که آن فعل منکر است وکسی که آن را انجام می دهد قصد تکرار آن را دارد و احتمال تاثیر هم می دهید پس در واقع اگر شروط منکر محقق نشود نهی از منکر وجود ندارد.

سوال)  اگر وارد بحث مصداقی بشویم در حال حاضر هر کسی که از اطراف صحبت می‌کند خو را منتقد خطاب می‌کند و مدعی نقد سازنده است؛ سوالی که مطرح می‌شود این است که چکونه می‌توان فرد منتقد را که از روی دلسوزی و رشد نقد می‌کند با کسی که نقد را نمی‌شناسد و معیارهای‌ که جنابعالی به ‌‌آن اشاره کردید را بلد نیست تفکیک کرد؟

ما روی ادعاهای افراد قضاوت نمی‌کنیم؛ به عنوان مثال اگر شخصی مثلث به دست گیرد و ادعای دایره بودن آن را داشته باشد ما براساس علم هندسه قضاوت می کنیم. لذا ما براساس عقلی که خدا به ما عطا کرده اتفاقات پیرامون خود و جامعه را با دین مقایسه می‌کنیم اگر سازکار بود می گوییم نقد دینی و در فضای دینی است اما اگر این چنین نبود چیز دیگری است، نقد نیست.

سوال) شناخت افق مطلوب؛ در جامعه بعضی نقدها که صورت‌ می‌گیرد عملا فردی که اقدام به نقادی می‌کند با داشتن تمام معیارهای که شما کفتید باز هم آن مطلوب را نمی‌داند  نظر جنابعالی در این خصوص چیست؟

اگر کس آن معیارها را داشته باشد مطلوب را هم خواهد شناخت به همین خاطر است که فرد را متخصص می نامیم چرا که متخصص کسی است که آن مطلوب را می شناسد؛ پس کسی که مطلوب را نمی شناسد چکونه می‌تواند متخصص باشد.

سوال) به نظر شما جامعه ما الان چه حالتی دارد و برای رسیدن به حالت مطلوب نقادی با تعاریفی که شما  شرح دادید باید چه مکانیزمی به کار بگیریم تا به حد مطلوب برسیم؟

نقد لازمه رشد یک جامعه است و در جامعه دینی ضروریت آن دو چندان می‌شود پس هر جامعه‌ای که می‌خواهد رشد کند  باید در آن نقد باشد چون نقد ضامن سلامت حرکت آن جامعه به سمت اهداف خود است. اما در جامه ما نقد یک ضروریت مضاعف است. امروزه در جامعه ما تقریبا نقد کردن رایج نیست و به دلایلی خیلی محدود است.

وی به عدم شناخت نقد در جامه اشاره می کند و ادامه می‌دهد، اول اینکه نقد را نمی‌شناسیم؛ کسانی که می توانند منتقد باشند خیلی اندک هستند و از طرفی پذیریش نقد در جامعه ما تقریبا و جود ندارد. همچنین پذیریش نقد ظرفیت می خواهد که در این خصوص به فرمایش امام صادق(ع) اشاره شد و بیانگر این پیام بود که افرادی که وقتی عیوب آنها گفته می‌شود و با روی خوش استقبال می کند و این عیوب‌ را به عنوان هدیه می پذیرند در جامعه ما انگشت شمار هستند و جالب این است که افراد در جامعه ما هر چه به مناصب سیاسی بالاتری می رسند ظاهرا ظرفیت نقد پذیری آنها کمتر و کمتر می‌شود.

وی به یک اتفاق تاریخی در زمان امام خمینی(ره) اشاره و این گونه می‌گوید: در آن زمان بچه‌های کلاس پنجم مدرسه‌ای به امام خمینی (ره) نامه می‌نویسند و می‌خواهند که امام را نصحیت کنند! و امام در جواب می فرمایند که  فرزندانم؛ «کاش نصحیت خود را می‌نوشتید که همه ما به نصیحت محتاجیم» ولکن این رفتار دینی است و امام به شدت از این روش استقبال می‌کند که بچه‌های کلاس پنجم یک دبستانی ایشان را نصیحت کنند.

همچنین حدود ۶ الی ۷ سال پیش یک دختر خان ۱۶ ساله‌ای به رفتار مقام معظم رهبری در نماز جمعه اعتراض کرده بود که«شما فلان رفتار را داشته‌اید»، مقام معظم رهبری در مقابل با گرفتن نامه و پاسخ مودبانه  فرموده بودنند که به حرف شما فکر خواهم کرد و اجازه انتشار آن نامه و پاسخ خود را هم داده بود. و به هیچ وجه در این خصوص خجل نبودنند و احساس بدی به ایشان دست نداده بود که دختر ۱۶ ساله‌ای به ایشان تذکر داده است.

حال این پرسش مطرح است! چقدر از مسئولان و دست اندرکاران ما اینگونه رفتار می‌کنند!؟ معمولا به این شکل نیست. همچنین در این خصوص «شهید بهشتی» یک الگو ارائه داده و گفته که«تلخی برخورد صادقانه را به شیرینی رفتار منافقانه ترجیح می‌دهم»

اما جالب این است که عمدتا مسئولین و دست‌اندرکاران کشور طالب شیرینی منافقانه‌اند و تحمل تلخی برخورد صادقانه را ندارند.

به همین خاطر در حول مسئولین ما و چهره‌های سیاسی عمدتا مگسان گرد شیرینی جمع می‌شوند و متمعلقین جا دارند نا منتقدین، لذا حضرت علی(ع) در نامه‌ای به مالک اشتر می فرماید: حلقه اول اطراف تو باید انسانهای اصیلی باشند که ضعف ومشکلات تو را همان لحظه اول تذکر بدهند و تو (مالک اشتر) باید اینها را تعبیه کنی تا این اتفاق بیفتد.

حال باید مقایسه کرد که چه تعداد از مسئولان ما این چنین کردند و لیکن کمتر مسئولی حلقه اولیه دور خود می گذارد که وظیفه آنها انتقال نقایص فرد(مسئول) به خود او باشد و آنقدر اصالت و شجاعت داشته باشد که به طور صریح نقایص را منتقل کند.  

حضرت امیر در این خصوص می فرمایند، که انسانها صریح و شجاع در این منصب قرار دهید که همان لحظه اول اشکالات و عیبهای شما را هر چند هم به عنوان فرماندار، مسئول مجموعه سیاسی باشید بتواند بیان کند. اما متاسفانه چنین چیزی و جود ندارد بلکه تمعلق پروری و متمعلق پروری بیداد می‌کند که اختصاص به این دولت و آن دولت هم ندارد و همه دولتها در این نقیصه سهیم و شریک بودند ولیکن در این فضا طبیعی است که منتقد به معنی دینی اجازه رشد پیدا نکند و نقد به معنای دینی بسیار سخت و دشوار و هزینه بر باشد. یعنی کسی که با الگوی دینی نقد می کند باید آماده بی مهریها کم محلیها وحتی ضربه‌های مختلف و متفاوت باشد. آماده توهین شنیدن‌ها انگ خوردنها و غیره باشد چرا که آنهایی که بایستی نقدها را به عنوان هدیه پذیرفته و جدی بگیرند و در آن تامل و خود را اصلاح کنند در مقابل که این کار ها را انجام نمی‌دهند بلکه کاری می‌کنند که منتقد دیگر جرات ادامه انتقاد نداشته باشد و هزینه‌های نقد را آنقدر سنگین می‌کنند که اگر کسی بخواهد نقد کند باید کفن پوش شود و به قصد شهادت بیرون بیاید اما شهادت زیر باران تهمت با تیرهای تهمت؛ که کاش شهادت با گلوله بود چون می‌ارزید.

وی با ذکر این نکته که با منتقد کاری می‌کنند که منتقد بعدی«بازهم در معنای دینی» مجبور شود که حسین وار برای نقد وارد عمل شود. یعنی حاضر باشد از آبرو، نام،ننگ، زن  و بچه و همه چیز بگذرد اینقدر هزینه‌های نقد را سنگین کردنند و منتقد درچنین فضای ترجیح می‌دهد که نقد نکند.(کسانی که می‌تواند نقد کنند)

سوال) فضای کشور، همانطوری که شما هم فرمودید جوی که در حال حاضر بر کشور حاکم است تقریبا رسانه‌های مجازی کشور و بخصوص سایتهای که نمونه آن هم «خبرگزاری فارس» است ایجاد شده‌اند و چیدمان فضای کشور را به عهده گرفته‌اند؛ چقدر توانسته‌اند در این خصوص موفق عمل کنند؟

نه؛ رسانه‌ها خیال می‌کنند که کسی هستند عددی نیستند چون که روی افکار عمومی تاثیری جدی ندارند.

سوال) پس چه کسانی روی افکار عمومی تاثیر دارند که فضای این چنینی ایجاد شده؟

هزاران فاکتور که یکی از اینها رسانه‌ها هستند افکار عمومی از جاهای مختلفی ساخته می‌شود سایتهای یک چرخه معیوبی هستند که خودشان می‌نویسند و خودشان مطالب یکدیگر رای می‌خوانند و بعد مطالب همدیگر را جواب می‌دهند و بیشتر بین خودشان هستند و جامعه اصلا اینها (رسانه‌ها) را زیاد جدی نمی‌گیرد. به عنوان مثال، سایت الف( به معنای یک) مطلبی منتشر می کند سایت«ب» جواب آن را می‌دهد سایت «ج» به هر دوی این سایت می‌خندد و مسخره می‌کند بعد سایت«د» هم این اخبار را ذکر می‌کند و در آخر چه کسانی این اخبار را می خواند! خود نویسندهای این سایتها؛ مردم مشغول زندکی خود هستند.

سوال) اصلی‌ترین عاملی که باعث این فضا شده ‌چه چیزی است؟

رفتارهای که این رسانه‌ها مجازی انجام می‌دهند نسبتی با واقعیت و مشکلات جامعه ندارد. لذا رفتار جامعه را پارامترهای متنوعی می‌سازد که سهم اینها خیلی کم است.

سوال)  پس اصلی‌ترین پارامترها کدامنند؟

یکی نیست خیلی زیاد است.

سوال) اگر درصد بندی کنید چند درصد به رسانه‌ها اختصاص می‌دهید؟

در این خصوص به صورت درصدی نمی‌توان گفت اما خیلی زیاد است. الان چیزی که روی مردم موثر است مجموعه‌ای از عوامل است؛ از رفتار سیاستمداران ما، دشمنان، رفتار دوستان ما در عرصه بین المللی، رفتار حاکمان، رفتارهای اقتصادی در جامعه، رفتارهای فرهنگی، متولیان دینی، فعالیت آنها و فعالیت سیاسی و فرهنگی که در جامعه شکل می‌گیرد و خیلی از موارد متنوع دیگری که عنصر محدودی از آنها می‌تواند رسانه‌ها مجازی و حتی رسانه‌ها مکتوب، مثل مطبوعات باشد.

سوال) فکر می‌کنید برای اصلاح این روند مسئولین باید نقد پذیر شوند یا اینکه نقد درست صورت بگیرد؟

نه؛ قدم اول از سوی مسئولین است که مسئولین باید پذیرای نقد باشند ولیکن جامعه نظاره گر این است که مسئولین حکومت دینی به برخی از گفتارها جواب می‌دهند دقت می‌کنند احترام می‌گذارند واکنش نشان می‌دهند اما برخی از گفتارها اینگونه نیستند اصلا نگاه نمی‌کنند که گوینده آن گفتار و نویسنده آن چه کسی است بلکه به محتوا نگاه می‌کنند در این صورت، جامعه به تدریج تربیت می‌شود تا نقد کند یعنی همان چیزی که مسئولین به آن واکنش مثبت نشان می‌دهند تقدیر و احترام می‌گذارند.

وی به نقد کردن مقام معظم رهبری تسط دختر ۱۶ ساله‌ای اشاره و ادامه می دهد؛ چرا رهبری اجازه چنین کاری را به دختر ۱۶ ساله‌ای می‌دهد تا ایشان را نقد کند و پاسخ مؤدبانه به آن نقد و اجازه انتشار می‌دهد. چون به دنبال این است که که به مسئولین کوش زد کند که اینگونه‌ باشید.  

چرا امام خمینی اجازه می‌دهد که نامه بچه‌های دبستانی که می‌خواستند آن را نصیحت کنند و پاسخ خود به این حرکت را چاپ کند چون می‌خواست بگویید که این نقد است و اینگونه باشید.

اگر مسئولین ما هرچه قدر بالاتر باشند بیشر آن چیزهای که نقد است بپزیرند، احترام بگذارند و به درستی جواب بدهند و تاثیر آن را به نمایش بگذارنند آن موقع جامعه تربیت خواهد شد که نقد را می‌شناسد و غیر نقد را هم می‌شناسد در نتیجه به سمت نقد حرکت می‌کند زیرا می‌داند که نقد موثر است. به عنوان مثال اگر رئیس جمهور ما یک نقد به ظاهر خیلی تلخ و گزنده اما دارای آن شرایط دینی نقد را نه با تشخیص خود بلکه با تشخیص کارشناسان دینی، نه مشاورین خود(یعنی اینکه به مشاورین خود نگوید یک نقد خوب پیدا کنید و آنها هم می‌گردنند کسی را انتخاب می‌کنند که بیشتر تمعلق گفته  می‌آورند.)

وی ادامه می‌دهد: از کارشناسان دینی خواهش کند که ۲۰۰مطلب درباره من(رییس جمهور) نوشته شده بررسی کنید که کدام نقد است. و نتیجه آن را ملاحظه و تامل کند از آنها تقدیر کند احترام بگذارد و از همه مهمتر ترتیب اسر بدهد در نتیجه جامعه از این حرکت رییس جمهور یاد می‌گیرد که این رییس جمهور حکومت دینی است و این الگو است و ما نیز باید اینگونه نقد کنیم.

سوال) اصل ۸ قانون اساسی در مورد امر به معروف و نهی ازمنکر است که عملا این اصل تعطیل است فکر می‌‌کنید مکانیزمی باید در قانون ایجاد شود که آن قانون زیر پایه‌اش که فقط فرایندی شده به نام ستاد احیای امر به معروف ونهی ازمنکر؟

ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر که تعطیل شده است و آن ستاد اماطه است و اصلا ربطی به این قضیه ندارد.

این اصل به ستاد و دستگاه نیاز ندارد چرا؛ چون این اصل در همه جای جامعه باید ساری و جاری باشد. یک دستگاه و یک متولی هم نیاز ندارد این اصل باید در همه جای جامعه از روابط بین زن و شوهر تا روابط بین شهروند و حکومت جاری باشد لذا می‌توان ذیل این عنوان هزاران ماده قانونی ایجا کنیم که در آن روابط بین دانش آموز و معلم، کارمند بانک و رییس بانک، در برگرفته شود تا شهروند و شهردار، شهروند و رییس جمهور همه اینها را تعریف کند اما بعضی‌ها اعتقاد دارند که یک دستگاه درست کنیم یا لایحه بدهیم.

اما بنده معتقدم که این پدیده‌ای است که همه جا باید دیده شود چگونه در همه جامعه باید اکسیژن باشد تا تنفس اتفاق بیفتد پس نقد و نهی از منکر باید همه جای وجود داشته باشد تا جامعه سالم بماند.

سوال)  عده‌ای در خصوص بحث حجاب که پیش آمد معتقد بودنند که حجاب اولویت ندارد و بلکه مبارزه با مفاسد اقتصادی دارای اولویت است نظر شما در این باره چیست؟ مبارزه با کدام مفسده اولویت دارد و آیا اساسا باید اولویتی قائل بود؟

منشا این اظهار نظرها چه کسانی بودند خودشان مرجع این قضیه بودند یا منبع را جای دیگری می‌‌دانستند. دین ما می‌گوید باید در جامعه با بدیها و با فساد مقابله کرد. فساد اداری، فساد اخلاقی، فساد در پوشش، فساد اقتصادی و اصلا باید جامعه پاک بشود از همه آلودگیها، جامعه باید تلاش کند تا به سمت پاکی از آلودگیها حرکت کند لذا نگاه دین این گونه است.

قرآن می‌گوید پیامبر کسی است که قرآن را برای مردم تلاوت کند و پاکشان کند از همه مفاسد و کتاب و حکمت به آنها یاد بدهد و پیامبر بر هیچ اولویتی برای مبارزه با بدی‌ها نداشت و در حال واحد باه همه بدی‌ها می‌‌جنگید و اصل سوم قانون اساسی می‌گوید اولین کار دولت اسلامی مبارزه با انواع فساد و بدی‌هاست و اساسا مفاسد؛ اعم از مفاسد اقتصادی، اخلاقی و اداری به هم گره خورده‌اند. و اینها یک پکیج است و راه برخورد، برخورد با همه اشکال فساد است.

وی در گفتگو با «فردا» علت عدم پذیرش چنین پیشنهاداتی را به دلیل خوی استکباری آمریکا دانست و بیان کرد: آنها می خواهند در هر مذاکره ای ابتکار عمل داشته و پیش شرط های مخصوص خود را تعیین کنند. آمریکا تحت هیچ شرایطی حاضر به حضور بدون پیش شرط و متعادل در مناظره زنده نخواهد بود. به گونه ای دیگر می توان گفت که تا برد تضمینی در کار نباشد قدمی به جلو نخواهد گذاشت.

این کارشناس مسائل سیاسی اظهار داشت: به قدری شعارها با مواضع این کشور متفاوت است که می ترسند در روند مناظره ها، دوگانگی هایشان افشا و در نهایت هم ساختارهایشان دچار چالش جدی شود.

وی با تاکید بر اینکه مناظره باید در یک فضای باز رسانه ای و بدون هرگونه خدشه در عملکرد طرف آمریکایی انجام شود، افزود: تنها بدین طریق ایران می تواند دوگانگی عملکرد آنها را علنی کند.

کوشکی گفت: دولتمردان آمریکا حاضر نیستند در مسیری قدم بردارند که منافع ایران و ملت آمریکا در آن باشد، آنها تنها به فکر منافع استکباری خود هستند و در این راه هم از هیچ کوششی فروگذاری نخواهند کرد.

وی ادامه داد: ما با تعارف با سفرای کشورهای غربی برخورد می‌کنیم، احترام بیش از اندازه‌ای برای آنها قائل می‌شویم، دست سفارتخانه‌های آنها باز است و هرگونه رفتاری که بخواهند با اتباع ایرانی انجام می‌دهند که نمونه آن رفتار ناپسند سفارت آلمان با شهروند ما بود.

این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به میراث باقیمانده از دوران استعمار که در آن غربی‌ها خود را درجه یک و صاحب اختیار ما می‌دانستند، اظهار داشت: ما نیز متأسفانه در این خصوص با رفتارهای خود زمینه‌های لازم را فراهم کرده‌ایم.

کوشکی با بیان اینکه غرب رفتار مناسب شأن یک کشور انقلابی را رعایت نمی‌کند، گفت: ما نیز با رفتارهای خود اینگونه رفتارهای غرب را تداوم بخشیده‌ایم.

وی ادامه داد: اصلاح این موضوع نیازمند یک خانه تکانی جدی فکری در دستگاه سیاست خارجی است.

این استاد دانشگاه با ذکر این نکته که ما طبق دستورالعمل‌های دینی و انقلابی خود باید با کشورهای استعماری که به استقلال ما احترام نمی‌گذارند، مانند خودشان رفتار کنیم، یادآور شد: همانطور که غربی‌ها در برخورد با هیئت‌های دیپلماتیک ما از موضع بالا برخورد کرده و حتی بسیاری مواقع به حقوق دیپلمات‌های ما احترام نمی‌گذارند، ما نیز باید مقابله به مثل کرده و از موضع بالا با دیپلمات‌های مغرور غربی رفتار کنیم.

کوشکی نتیجه این مماشات‌ها را دخالت وقیحانه کشورهایی مانند انگلیس و فرانسه در مسائل داخلی کشورمان و زیر سؤال بردن حق حاکمیتی‌مان خواند و اظهار داشت: اگر یک دیپلمات ایرانی در راهپیمایی علیه سیاست‌های انگلیس در لندن شرکت کند برگه اخراج وی روز بعد روی دستش است.

وی ادامه داد: طبیعتاً اگر قرار بود رفتار متناسب حتی در چارچوب قانونی را با سفرای کشورهای غربی در خصوص دخالت در انتخابات داشته باشیم، باید آنهایی را که در حرکت‌های سال گذشته نقش داشتند به شکل تحقیر آمیزی اخراج می‌کردیم.

این استاد دانشگاه در پایان ابراز امیدواری کرد که دستگاه سیاست خارجی ما نسبت به حفظ پرستیژ و شأن یک نظام انقلابی ظرافت داشته باشد.

آقای دکتر کوشکی! لطفاً در ابتدا بفرمایید که اساساً مشکل موجود در حوزه علوم انسانی چیست که نیازمند تحول و ارتقا در رشته‌های آن هستیم؟

مهم‌ترین مشکل علوم انسانی که هم اکنون در دانشگاه‌های ایران تدریس می‌شود، وارداتی بودن آن است. تقریباً در همه رشته‌ها آنچه ارائه می‌شود هیچ نسبتی با جامعه ایرانی، واقعیت‌‌ها و نیازهای آن ندارد، به همین خاطر مطالبی که در رشته‌های علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، فلسفه، اقتصاد، روانشناسی و علوم تربیتی تدریس می‌شود، مشکلات و نیازهای جامعه ما را رفع نمی‌کند و نسبتی با مسائل ما ندارد و این معضل چند مشکل ایجاد می‌کند.

مشکل اول این است که بود و نبودش فرقی نمی‌کند و بی‌خاصیت است و نکته بعدی اینکه ذهن کسانی که در این حوزه دانشجو می‌شوند و تحصیل می‌کنند عملاً گرایش پیدا می‌کند به سمت ارزش‌های غربی و باعث می‌شود که این افراد دیگر نه تنها ایرانی و اسلامی‌ فکر نکنند و حوزه منافع جامعه خود را تشخیص ندهند بلکه در بسیاری از مواقع تبدیل می‌شوند به یک سرباز بی‌جیره و مواجب که مطابق آنچه غربی‌ها مایلند رفتار می‌کنند و رفتار خود را هم علمی‌ می‌دانند.

این دانشجویان حوزه منافع غربی‌ها را به جای حوزه منافع ملی خود تشخیص می‌دهند و به همین خاطر به عنوان یک رفتار علمی‌ سعی می‌کنند آنگونه عمل کنند که غربی‌ها می‌خواهند، چون ذهن این افراد با ارزش‌های غربی شکل گرفته و تربیت شده است.

به این دلیل علوم انسانی که در اکثر رشته‌ها در دانشگاه‌های ما که حدود ۸۰ سال از تأسیس دانشگاه در این کشور می‌گذرد، تدریس می‌شود نه تنها مفید نیست بلکه یا مضر به حال جامعه است یا در بهترین حالت خنثی است و هیچ تأثیر مفیدی ندارد، به همین خاطر این وضعیت قابل تداوم نیست.

از طرفی هر جامعه‌ای که بخواهد به رشد، پیشرفت و تکامل دست پیدا کند، پایه این رشد، پیشرفت و تکامل علوم انسانی بومی ‌آن جامعه است و طبیعتاً اگر بخواهیم جامعه خود را براساس ارزش‌های اسلامی ‌بازسازی کنیم و به سمت ساختن و برپایی یک تمدن دینی حرکت کنیم لازمه اجتناب ناپذیر این مسیر آن است که مبانی علوم انسانی را از حوزه درونی پایه‌ریزی کنیم و بر اساس اعتقادات و فرهنگ ایرانی- اسلامی‌خود علوم انسانی بومی‌ تولید کنیم تا به پایه‌ای برای رشد و تکامل در همه عرصه‌های جامعه تبدل بشود.

پس از ۳۰ سال که از پیروزی انقلاب اسلامی ‌می‌گذرد به رغم همه تلاش‌های صورت گرفته از سوی ستاد عالی انقلاب فرهنگی که بعدها به شورای عالی انقلاب فرهنگی تغییر نام یافت و تلاش‌های علمی ‌متفکران و پژوهشگران انقلابی در حوزه و دانشگاه برای اسلامی ‌و بومی‌کردن علوم انسانی، هنوز خروجی مشخصی در این زمینه به دست نیامده و توفیقی حاصل نشده است. به عنوان مثال به رغم فعالیت‌های صورت‌گرفته هنوز یک تئوری در زمینه جامعه‌شناسی اسلامی ‌وجود خارجی ندارد در حالی که دانشجویان و اساتید ما با صدها تئوری در جامعه‌شناسی غربی مواجه هستند. علت این عدم توفیق چه بوده است؟

اولین نکته این است که تحول در علوم انسانی به معنای دقیق کلمه و آغاز تولید علوم انسانی بومی ‌تابع دستورالعمل و بخشنامه از بالا نیست، بلکه تابع احساس نیاز درونی پژوهشگران، استادان و متفکران این عرصه‌هاست. اگر پژوهشگران واندیشمندان حوزه علوم انسانی در این عرصه احساس نیاز کنند، مسائل جامعه را بشناسند و بر اساس آن مسائل بخواهند راه حل پیدا کنند، ناگزیرند که به سراغ علوم انسانی بومی ‌بروند، یعنی علوم انسانی که از مبانی اسلامی‌و بومی‌ ما گرفته شده است.

اگر این احساس نیاز درونی به وجود نیاید با بخشنامه از طرف ستاد یا شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارتخانه علوم، هیچ تحول یا تولید علمی‌ صورت نمی‌گیرد.

نکته بعد اینکه آنچه ستاد عالی انقلاب فرهنگی عمل کرد یک تغییر حداقلی و روبنایی در حد توانایی‌هایی بود که در جامعه اول انقلاب وجود داشت. سعی شد برخی از اساتیدی که وابستگی آشکار به نظام پهلوی و گروهک‌ها داشتند پاکسازی شوند و تعداد معدودی از درس‌ها تحت عنوان دروس عمومی‌و معارف با توجه به بنیه علمی ‌آن مقطع، به مواد آموزشی دانشجویان اضافه شود.

اما امروز بضاعت علمی‌ جامعه ما متفاوت شده است در بسیاری از عرصه‌ها به سمت تولید علوم انسانی پیش رفته‌ایم و حداقل احساس نیاز به وجود آمده است. در برخی موارد از احساس نیاز عبور کرده‌ایم و گام‌های اولیه برای تولید علم و نظریه‌پردازی در حوزه علوم انسانی بر اساس مبانی اسلامی‌ برداشته شده است. در رشته‌های علوم سیاسی، فلسفه و اقتصاد در مواردی نظریه‌پردازی آغاز شده است.

این حرکت کم کم در حال شکل گرفتن است اما تا اینکه تبدیل به یک گفتمان و پارادایم حاکم شود، زمان می‌برد. ۳۰ سال گذشته زمان زیادی برای تحول در علوم انسانی نبوده است زیرا برای تحول در علم ۳۰ سال خیلی کمی‌است و این امر به تدریج اتفاق می‌افتد، اما باید سرعت، تلاش و دقت را بیشتر کرد تا مشکلات فعلی جامعه که بخش عمده‌ای از آن ناشی از نداشتن پایه‌های محکم در علوم انسانی است به تدریج برطرف شود. تولید علوم انسانی بومی‌ براساس پایه‌های اسلامی‌و ایرانی می‌تواند پایه و شالوده رشد بقیه علوم و سایر اجزای جامعه قرار گیرد.

شاخص‌های تغییر و تحول در علوم انسانی چیست؟ چشم‌انداز علوم انسانی مطلوب در رشته‌های گوناگون از نظر شما چیست؟

اولین شاخص این است که علوم انسانی مطلوب جامعه ما باید کاملاً مبتنی بر چارچوب‌های اسلامی‌و دینی باشد. ما این ادعا را داریم که دین اسلام کامل‌ترین برنامه‌ای است که از سوی خداوند برای هدایت و کمال انسان و جامعه انسانی ارائه شده است. در این برنامه، هم تعریفی جامع و دقیق از انسان ارائه شده و هم تعریف دقیقی از نیازهای انسان و اینکه چگونه باید این نیازها برطرف شود. در دین اسلام راهکار ارائه شده و چارچوب‌هایی برای حرکت در مسیر تکامل آمده است. بخش زیادی از دغدغه‌های علوم انسانی را همین مسائل تشکیل می‌دهد اگر ما بتوانیم نگاه کاربردی به دینمان داشته باشیم و نیازهای جامعه را بتوانیم با استفاده از دین پاسخ بدهیم این یک شاخص مهم برای علوم انسانی مطلوب است.

دومین شاخص این است که فرهنگ ایرانی و خرده‌فرهنگ‌های ایرانی در آن لحاظ شود یعنی آن بخشی از فرهنگ‌های ایرانی که تناقضی با مبانی دینی ندارد باید در طراحی علوم انسانی بومی‌مدنظر قرار گیرد چرا که به ما کمک می‌کند تا بتوانیم نیازهای اجتماعی خود را با ارزش‌های دینی پاسخ دهیم.

ما در یک بستر تاریخی و جغرافیایی زندگی می‌کنیم در حالی که دین اسلام فرامرزی و جهانی است برای همه انسان‌ها در همه دوران‌ها. اگر بخواهیم اسلام را دقیقاً پاسخگوی نیازهای جامعه مان قرار دهیم باید فرهنگ‌های بومی‌که تعارض با دین ندارند را به علوم انسانی برخاسته از آن اضافه کنیم. فرهنگ بومی‌ و ایرانی همراه با دین می‌تواند پاسخگویی دین به نیازهای انسان ایرانی امروز را تسهیل کند تا دین به عنوان منبع اصلی علوم انسانی بتواند نیازهای جامعه را بهتر پاسخ بگوید.

سومین شاخص این است که کاملاً کاربردی و معطوف به حل مشکلات جامعه باشد و در وهله بعد بتواند نیازهای انسان جهانی را پاسخ بدهد. ما معتقدیم اسلام برای همه انسان‌ها در همه اعصار و دوران‌ها در سراسر جهان است.

شما از یکسو می‌گویید علوم انسانی باید بومی ‌باشد و از سویی معتقدید که اسلام دینی جهانی است. این دو مقوله را چگونه با هم جمع می‌کنید؟

اسلام مبانی و محتوا را ارائه می‌دهد اما شکل و قالب را فرهنگ‌های بومی‌می‌سازند. اصول و مبانی اسلام در قالب فرهنگ‌های مختلف قابل ارائه است. مثلاً اسلام لزوم ازدواج و تشکیل خانواده را به عنوان یک اصل در چارچوب ضوابط فقهی خاص مطرح می‌کند اما برای تشکیل خانواده در چارچوب این ضوابط فقهی بر اساس فرهنگ‌هایی که در میان بیش از یک میلیارد مسلمان وجود دارد، صدها نمونه و الگوی تشکیل خانواده و ازدواج وجود دارد که جوهره همه اینها همان حکم الهی ازدواج است یا اینکه اسلام حدود حجاب و استاندارد آن را تعیین می‌کند ولی در جوامع اسلامی‌بر اساس فرهنگ، جغرافیا و حتی شرایط آب و هوایی، زنان مسلمان متدین و متشرع، صدها مدل مختلف برای حجاب را انتخاب کرده‌اند که همه آنها تابع کلیتی است که به نام حجاب از دین گرفته شده است اما در شکل، بسیار متنوع و متفاوت هستند.

راهکارهای عملی و پیشنهادی شما به عنوان یک استاد دانشگاه برای تحول معطوف به هدف در علوم انسانی چیست؟

اولین گام این است که دانشجویان، اساتید و پژوهشگران علوم انسانی بر این نکته واقف شوند که علوم انسانی فعلی، حلال مشکلات جامعه غربی است و نمی‌تواند حلال مشکلات انسان مسلمان ایرانی باشد و به همین خاطر آنان از راهکارهای علوم انسانی غربی برای حل مشکلات جامعه ایران استفاده نکنند. دومین گام این است که این اندیشمندان سعی کنند مبانی فرهنگ اسلامی‌و ایرانی را بشناسند و بر اساس آن مبنا مشکلات جامعه ایران امروز را شناسایی کرده و برایش راه حل پیدا کنند. این پروسه شناخت مشکل و یافتن راه حل بر اساس مبانی دینی در واقع پروسه تولید علوم انسانی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی‌ و بومی ‌است.

در خصوص تحول و ارتقای علوم انسانی عملکرد وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

وزارت علوم صرفاً در حد اینکه مسائل اداری- مالی برخی دانشگاه‌ها را تا حدودی حل و فصل کند، کشش و توانایی بیشتری ندارد و نمی‌تواند در این عرصه کاری کند زیرا نه بدنه کارشناسی قوی دارد و نه اصلاً چنین درکی در مدیران آن وجود دارد.

در واقع هدف اصلی مدیران وزارت علوم این است که بودجه‌های ضروری دانشگاه‌ها را اگر شد تأمین کنند یا مساحت دانشگاه‌ها را اضافه کنند و سایر مباحث اداری و مالی. بنابراین مدیران وزارت علوم در اندازه‌ای نیستند که برای علوم انسانی و غیر از آن برنامه‌ریزی کنند، حتی شورای عالی انقلاب فرهنگی هم آن توقعی که رهبر معظم انقلاب از آنها داشت و جایگاه شورا نیز ایجاب می‌کند، وضعیت فعلی‌اش اصلاً در این حد نیست که بتواند برای تحول در علوم انسانی کاری بکند. مقام معظم رهبری بیش از ۱۰ سال است که موضوع مهندسی فرهنگی را مطرح کرده‌اند اما هنوز از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی در این باره گام ملموسی برداشته نشده است.

اکثریت اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی را شخصیت‌های حقوقی تشکیل می‌دهند یعنی افرادی که به عنوان مناصبشان عضو شورا هستند. بسیاری از این افراد از نظر علمی ‌و نظری در آن حد نیستند که در حوزه علوم انسانی بتوانند گامی‌بردارند. همچنین اعضای شورا چه حقوقی و چه حقیقی، به قدری اشتغالات متعدد دارند که عملاً حضورشان در شورا صرفا یک حضور اداری است.

به نظر شما واقعاً در شورای عالی انقلاب فرهنگی عزمی‌ برای تحول و ارتقای علوم انسانی وجود دارد و مثلاً مشکلی به عنوان کمبود وقت مانع این کار است؟

وقتی عضویت در شورا مشغله پانزدهم یا بیستم یک فردی باشد شما چه توقعی از آن دارید؟ آدمی‌که فرضاً یک‌بیستم یا برای شخصی مثل رئیس‌جمهور و سایر رؤسای قوا یک پنجاهم توجهش هم به شورا نباشد چه کار مؤثری را می‌تواند ساماندهی کند؟

پس متولی حکومتی موضوع تحول و ارتقا در علوم انسانی و مهندسی فرهنگی چه نهادی است؟

متولی حکومتی مهندسی فرهنگی و موضوع تحول و ارتقای علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی است اما لااقل وضع فعلی این شورا اصلاً تناسبی با این مأموریت مهم ندارد و بعید می‌دانم که اعضای شورا درک درستی از این مأموریت داشته باشند. مقام معظم رهبری به طور مشخص و رسمی، مهندسی فرهنگی را به عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی گذاشته‌اند. اگر مهندسی فرهنگی اتفاق بیفتد یک سیاست‌گذاری کلان برای همه مسائل فرهنگی کشور خواهد بود که یکی از آنها می‌تواند بومی‌سازی علوم انسانی باشد.

بنده به عنوان یک فرد دانشگاهی امیدی ندارم که شورای عالی انقلاب فرهنگی بتواند در زمینه علوم انسانی کاری بکند.

پس چه باید کرد؟ چه کسی باید این کار را به سرانجام برساند؟

قدم اول را باید دانشجویان و دانشگاهیان بردارند و خودشان در زمینه علوم انسانی شروع به تولید علم کنند.

یکسری از دانشجویان و اساتید، دغدغه‌ای برای تحول و ارتقا در علوم انسانی ندارند، یکسری هم علوم انسانی را نمی‌شناسند و مثلاً مهندس و دامپزشک هستند. یکسری هم که استاد و دانشجوی این رشته‌ها هستند و ذهنشان بر اساس علوم انسانی غربی شکل گرفته و کاری نمی‌توانند بکنند. منظور شما به طور مشخص چه کسانی است؟

این وسط می‌ماند بخشی از بدنه دانشجویان، استادان و اندیشمندان علوم انسانی که متدین هستند و ارزش‌های انقلاب را درک کرده‌اند که البته بخش معدودی از اهالی علوم انسانی هستند. این افراد باید در این زمینه پیشگام باشند و به تدریج نمونه خود را تولید و تکثیر کنند. حوزه‌های علمیه هم در این دایره قرار دارند و آنها هم باید در این راه پیشگام باشند.
این راه، راهی است که فعلاً ساخته نشده است و متولیان ساختن‌اش هم قدمی ‌برنداشته‌اند. این راه باید به تدریج ساخته شود تا رهرو پیدا کند. هر چقدر که مفید بودن این مسیر یعنی علوم انسانی بومی ‌بیشتر ثابت شود رهرو بیشتری پیدا می‌کند و جذابیت بیشتری می‌یابد و فراگیرتر می‌شود.

وی گفت: آنچه که امروز از این مجموعه شاهد هستیم یک جریان اصولگرای به معنای واقعی متحد نیست و وحدت در این مجموعه مبنایی حقیقی و حقوقی پیدا نکرده است.

کوشکی تصریح کرد: بیشتر مجموعه اصولگرایان به واسطه جبهه مقابل جریان اصلاح‌طلب شکل گرفته و اگر در زمان انتخابات و یا در دیگر مناسبت‌ها مدعی حرکت واحد هستند به خاطر این روند است.

این استاد دانشگاه اظهار داشت: انشقاق و چندگانگی که در جبهه اصولگرایی شاهد بودیم در انتخابات بهار ۸۴ شکلی حقیقی به خود گرفت به طوری که در انتخابات نهم ریاست ‌جمهوری شاهد حضور چند نامزد و کاندیدای اصولگرا بودیم.

وی وجود اختلاف نظر را در درون گروه‌ها و احزاب سیاسی یک شرایط طبیعی اعلام کرد و افزود: تنوع و تکثر اندیشه‌ها به ویژه در مبانی سیاسی یک نقطه قوت است چرا که در عرصه سیاست این تنوع سبب می‌شود مردم با یک شور و نشاط خاص در صحنه و انتخابات حاضر شوند.

کوشکی با اذعان به اینکه اصولگرایی هیچ وقت صف متحد نداشته تصریح کرد: حتی در انتخابات دهم ریاست جمهوری نیز وحدت ظاهری اصولگرایان نیز از یک انسجام درونی حکایت نمی‌کرد.

وی در مورد سازمان‌دهی جدید جریان اصلاح‌طلب برای حضور در انتخابات آینده گفت: هیچ منعی برای حضور جریان‌های سیاسی کشور که پایبند به قانون و ملتزم به حق و حقوق مردم باشند، وجود ندارد چرا که این حق طبیعی گروه‌ها و احزاب سیاسی است که با یک شکل و شمایل جدید و اهدافی که خط قرمز نظام در آن رعایت شود، شکل بگیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: تنها نگرانی متوجه فعالیت گروه‌ها و جریاناتی است که در تشخیص منافع جمهور اسلامی ایران و مردم با منافع بیگانگان حد و مرزی نمی‌شناسند و در این زمینه از قدرت تشخیص برخوردار نیستند.

کوشکی در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس در مورد نگاه متفاوت به بحث حجاب و عفاف گفت: در این زمینه ما تابع نظر قرآن، مکتب اسلام و کارشناسان مذهبی و فرهنگی هستیم که در این بین بارزترین این کارشناسان، مراجع و جریان مرجعیت است.

وی گفت: جریان مرجعیت و در رأس آن رهبر معظم انقلاب، موضع شفاف و کاملاً مشخصی را در بحث حجاب و عفاف دارند و در این زمینه راهکارهای اساسی نیز تبیین و تشریح شده است.

کوشکی افزود: هر چند ممکن است برخی از مدیران اجرایی و چهره‌های سیاسی کشور در مورد بحث حجاب و عفاف نظر دیگری داشته باشند اما دیدگاه ولی فقیه ملاک و معیار تصمیم‌گیری‌های ما است.

این استاد دانشگاه گفت: رهبر معظم انقلاب به صراحت نگرش‌های خود را در این زمینه مطرح کردند و طبیعی است همه ما منطبق بر نظر مقام معظم رهبری موضوع حجاب و عفاف را به عنوان یک اصل اساسی در جامعه مورد توجه و دقت قرار دهیم.

استاد دانشگاه تهران ادامه داد:‌ به مرور زمان افرادی که غرب را برای پرکردن کمبودهای خود انتخاب کرده بودند،‌ خود را روشنفکر نامیدند و در واقع روشنفکری در ایران با کم‌بینی داخلی شکل گرفت و افراد با پایین ‌دیدن خود و وابسته ‌شدن به غرب خود را روشنفکر دانستند.

کوشکی تصریح کرد: شیخ فضل‌الله نوری از مخالفین سرسخت غربی‌ شدن سیاست‌مداران بود و نمی‌توانست غربی‌شدن مشروطه‌ای را که این ‌همه برای تحقق آن تلاش کرده بود،‌ بپذیرد و به همین دلیل سرسختانه در مقابل غربی‌شدن آن ایستاد.

وی با بیان اینکه بر اساس‌های متدهای غربی هیچ‌ امر مقدسی در دایره هستی وجود ندارد،‌ ابراز داشت: مخالفین شیخ شهید که همه از غرب‌گراها بودند، برای تخریب و ترور شخصیتی شیخ از هیچ امری دریغ نکردند و از هر شیوه‌ای که می‌توانستند استفاده کنند، بهره گرفتند.

استاد دانشگاه تهران خاطرنشان ساخت: همیشه در طول تاریخ همین‌گونه بوده است که غرب‌گرایان،‌ غرب‌ستیزان را به عقب‌ماندگی متهم می‌کردند و بدون هیچ‌ واهمه‌ای از مسائل دینی و آخرت و یا هر امر مقدس دیگری دست به تخریب مخالفینشان می‌زدند.

کوشکی اظهار داشت:‌ با وجود اینکه شیخ از جمله آزادی‌خواهان زمانش بود و هم‌چون او در آن دوره بسیار کم‌ پیدا می‌شد، اما به طوری ترور شخصیتی وی قوی بود که مردم زمانه او را فردی استبداد طلب می‌دانستند.

وی ادامه داد: روشنفکران برای حذف غرب‌ستیزان، آنها را دشمن پیشرفت کشور معرفی می‌کردند و این امر اتفاق تازه‌ای نبود و همیشه منتقدین به غرب مورد آماج تهمت‌های غرب‌گرایان و روشنفکران قرار می‌گرفتند.

این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه شیخ فضل‌الله نوری فراتر از زمان خود را می‌دید،‌ تصریح کرد: جرم شیخ نیز همین بود که منحصر به زمانه خودش نبود و به همین دلیل پدیده غرب‌گرایی را امری بسیار مضر برای کشورش می‌دانست و اعتقاد داشت که این پدیده در آینده ایران را به نابودی می‌کشاند.

کوشکی ادامه داد: شیخ با این دید بصیرت‌گونه‌ای که داشت همیشه تلاش می‌کرد که از بروز پدیده غرب‌گرایی در ایران جلوگیری کند و شهادتش هزینه بصیرت و آینده‌نگری او بود و در واقع شیخ فضل الله نوری شهید بصیرت بود.

وی ادامه داد: مسائل بسیاری بود که شیخ فضل الله با بصیرتی که داشت آنها را می‌دید، اما هیچ‌وقت کسی نکاتی که او به آنها توجه می‌کرد،‌ را نمی‌فهمید و به همین دلیل هیچ‌گاه حرکت جدی‌ برای دفاع از شیخ صورت نگرفت.

این استاد دانشگاه تهران اظهار داشت: وقتی فهم جامعه از فهم فرد کمتر باشد،‌ نتیجه آن برداشت اشتباه و نابه‌جا از گفته‌ها و دغدغه‌های فرد می‌شود و در پایان تهمت‌ها و تخریب‌های دشمن به راحتی بر روی افکار جامعه تأثیر می‌گذارد.

کوشکی در پایان خاطرنشان ساخت: شیخ فضل الله نوری بسیار بالاتر از زمانه خود می‌فهمید و به دلیل که جامعه معاصرش فاقد بصیرت بود، هیچ کس از او دفاع نکرد و حتی علمای زمانش در مقابل دغدغه‌های او سکوت کردند و نتیجه آن شد که شیخ تنها ماند و شهید بصیرت خود و کم بصیرتی زمانه‌اش شد.

وی اظهارداشت: نگاهی که از بیرون به مجموعه جمهوری اسلامی ایران وجود دارد،‌ نگاهی به حقیقت کلی است و هر قوه را به شکل مجزا تحت نظر قرار نمی‌دهند بلکه جامعه حاکمیت دینی را به عنوان طرف حساب خود در نظر می‌گیرند.

این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: در بسیاری از مواقع عملکرد قوا در عرصه بیرونی در حالت به‌هم‌آمیخته‌ای مشاهده می‌شود که این برای حاکمیت نقطه مثبتی تلقی نمی‌شود.

کوشکی در ادامه با بیان اینکه عملاً‌ قوا باید برای پیش‌برد کارها با هم متحد باشند،‌ ابراز داشت: باوجود تفکیک وظایفی که در قانون برای قوا تعریف شده است، یک وحدت خاصی بین تمام قوا وجود دارد که این یک امر بدیهی است چرا که تمام قوا در ذیل ولی‌فقیه کار می‌کنند.

وی ادامه داد: البته مسئولان باید تمام سعی کنند تا این وحدت را محکم‌تر کرده زیرا این وحدت هرچه بیشتر شود، کارآمدی نظام نیز افزایش پیدا می‌کند.

این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: ناهماهنگی‌هایی که بین قوا وجود دارد در اکثر مواقع به تفاوت سلیقه‌ها و برداشت‌هایی که از قانون اساسی و حتی سیاست‌های ابلاغی رهبری وجود دارد، برمی‌گردد.

کوشکی در ادامه با اشاره به اینکه بعضی افراد خواسته و یا ناخواسته به این اختلاف‌ها دامن می‌زنند،‌ اظهار داشت: بخش اصلی این افراد دشمنان کلی نظام هستند که با کارآمد بودن نظام جمهوری اسلامی ایران مخالف هستند و قصد نابودی آن را دارند.

وی افزود: گروه دوم نیروهای شکست‌خورده سیاسی هستند که در جبهه مخالف سران قوا قرار دارند و می‌خواهند با دامن‌زدن به این اختلافات از یک سو نیروهای ارزشی را تضعیف کنند و از سوی دیگر راهی برای حضور خود در مجموعه نظام باز کنند.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: خود‌سری‌ها،‌ لجاجت‌ها و خود محوری‌های مسئولان در بسیاری از موارد به این اختلافات دامن می‌زند و باعث می‌شود که آنها به شکل یک مشکل بزرگ دیده شود در حالی که صرفاً یک اختلاف سلیقه کوچک است.

کوشکی با اشاره به اختلافات جریان اصولگرایی ادامه داد: در این جریان شاخصه‌های محکمی وجود دارد و مشکل نبود شاخصه نیست، بلکه مسئله اصلی پایبندی به این شاخصه‌هاست که تا حدی کمرنگ شده است.

وی تصریح کرد: قانون اساسی،‌ ولایت فقیه و سیاست‌های مدنظر رهبری سه شاخصه مهم و اصلی در جریان اصولگرایی است که متأسفانه پایبندی ضعیف برخی افراد درون مجموعه اصولگرایان به این شاخصه‌ها و حاکمیت سلایق باعث انحراف سیاسی در آنها شده است.

این کارشناس مسائل سیاسی در پایان خاطرنشان ساخت: دشمن هر نقطه ضعف کوچکی در نظام مشاهده می‌کند به آن دل‌خوش می‌کند و با بزرگ نمایی آن تا مدت‌ها برای خود سوژه خبری پیدا می‌کند و مسئولان اگر دلسوز نظام هستند نباید به دشمنان اجازه دهند تا از رفتار آنها سوء استفاده شود.

وی با بیان این مطلب که امام تاسیس حکومت دینی را یک امر مهم می‌دانست، افزود: ایشان تلاش برای حفظ آن با استفاده از روش‌های معقول و مشروع را به عنوان وظیفه همگانی معرفی کرد، تفکر دینی و در بستر یک حکومت و یک نظام سیاسی تنها نمی‌گنجد و تفکر دینی میل به گسترش دارد و آموزش و روش‌های علمی برای آشنا ساختن مردم جهان با آن تفکر امری ضروری است.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در ادامه بیان کرد: استقلال صرف در قاموس فرهنگ دینی معنایی ندارد، دین و نظام دینی وقتی معنای خود را پیدا می‌کند که دین از آن جامعه به جهان معرفی شود .

کوشکی با بیان اینکه امام سیاست را فراهم آوردن فضایی برای انتخاب آگاهانه انسان در مسیر تکامل می‌دانست، اظهار کرد: ایشان معتقد هستند که نظام دینی باید بستری را فراهم کند که انسان‌های بیشتری به آگاهی برسند و راه دین و رشد و کمال معنوی را انتخاب کنند.

وی با اشاره به دیدگاه امام نسبت به سیاست افزود: تعریف امام از سیاست ثابت می‌کند که سیاست کاملا جزئی از دین است و در ذیل دین قرار می‌گیرد و رفتارهای سیاسی باید رفتارهایی باشند که در تعریف امام بگنجند تا دینی باشند، براساس تعریف امام، سیاست ورزیدن عبادت است و تلاش برای گسترش دین خدا محسوب می‌شود و به این معنا سهیم شدن در سیاست در مراتب مختلف وظیفه همه مسلمانان است.

وی در پاسخ به این سوال که امام(ره) چگونه رابطه امامت و ولایت فقیه را تبیین کردند، گفت: در قاموس اسلام حاکمیت حق خداوند است و از سوی خدا به پیامبر واز سوی پیامبر به معصومین(ع) داده شده است، و حاکمیت به شکل اصیل آن صرفا حق کسانی است که به طور مستقیم با وحی ارتباط دارند و معصومین(ع) نیز به اذن پیامبر این امر را در اختیار دارند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در این رابطه عنوان کرد: در غیاب معصومین(ع) امام معتقد است، خداوند و دین خدا راضی به تعطیلی احکام خدا نیست و بدیهی است در غیاب معصوم باید احکام اسلامی در حد ممکن اجرا شود، نظام ولایت فقیه در واقع تضمینی است برای اجرای احکام الهی در دوران غیبت معصوم و کسی حکومت را مشروعیت می‌دهد که درشناخت و اجرای دین از دیگران سرآمدتر باشد و کسی که بهتر در حق خود و جامعه آن را اجرا کند که این صفت همان عدالت است.

این کارشناس مسائل سیاسی تاکید کرد: این فرد تلاش می‌کند که نگذارد احکام الهی زمین بماند و فلسفه اصلی حکومت دینی از منظر امام(ره) تلاش برای تحقق احکام الهی است.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی وصیت‌نامه امام(ره) را جزئی از دیدگاه‌های امام(ره) دانست و اظهار کرد: اگر امروز یک انسان مسلمان بخواهد با دین به صورت یک کلیت آشنا شود و بعد به صورت دقیق با وظایف خود نسبت به نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی آشنا شود، باید به به مجموعه آثار و اندیشه‌های امام(ره) رجوع کند، مجموعه صحیفه امام در بردارنده اکثریت سخنرانی‌ها، پیام‌ها، نامه‌ها و گفتارهای شفاهی و نوشتاری ایشان است که مرور مداوم و روشمند صحیفه نور کمک می‌کند، انسان در این روزگار مسلمان همه‌جانبه بماند و دایره ایمان خود را گسترش دهد.

وی خاطرنشان کرد: حوادث سال گذشته که در آن شاهد درگیری‌ها، شرارت‌ها و بی‌نظمی در سطح شهرها بودیم یک لایه ظاهری بود که توسط اراذل و اوباش انجام شد و البته احتمال تکرار آن حوادث در ایام فعلی بسیار ضعیف به نظر می‌رسد.

این استاد دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: لایه‌های درونی این حوادث هنوز زنده هستند و عوامل آن بخشی از نیروهای سیاسی کشورمان هستند که چشم به بیگانه دوخته و از هویت ملی و مذهبی خود غافل شده‌اند که در این زمینه امکان تکرار حوادث سال گذشته بعید به نظر نمی‌رسد.

کوشکی گفت: تا زمانی که افراد سیاسی منافع شخصی و گروهی را بر منافع ملی و مردمی ترجیح دهند تکرار چنین حوادثی دور از انتظار نیست و عجیب نیز به نظر نمی‌رسد.

وی گفت: این احتمال تکرار به این دلیل است که ریشه‌ و لایه‌های درونی حوادث سال گذشته کاملا در کشور خشکانده نشده است و همچنان زمینه تکرار این حوادث ناگوار و ناخوشایند در صحنه سیاسی کشور محتمل به نظر می‌رسد.

این فعال سیاسی تصریح کرد: حوادثی که در سال گذشته در کشور رخ داد و عده‌ای سعی کردند دامنه آن را گسترده کنند به یقین بیشترین نفع آن نصیب دشمنان و قدرت‌های خارجی شد و در روند سیاسی کشور نیز چندماهی خلل ایجاد کرد.

کوشکی نشانه یک جامعه پویا و با مشخصات نظام اسلامی ایران که همیشه درگیر تحرکات سیاسی و تهدید است را آمادگی و سرزنده بودن اعلام کرد و اظهار داشت: دشمنان ما از سال گذشته تلاش فراگیری را برای جنگ نرم افزایش دادند و فشار رسانه‌های تبلیغاتی در راستای ایجاد اختلال در فضای سیاسی کشور افزایش یافته است.

وی گفت: متاسفانه جهالت و خودمحوری و غرور بخشی از جریان سیاسی که از سال گذشته فعالیت مستمر داشتند شدت یافته است و به همین دلیل بایستی مراقب تکرار حوادث سال گذشته نه در قالب آشوب‌های خیابانی بلکه در قالب‌های دیگر باید باشیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: شاید این حوادث با همان محتوای سال گذشته اما در قالب دلسرد کردن مسئولان نظام و در قالب ایجاد شکاف بین مردم و مسئولان جبهه واحدی در این زمینه شکل گیرد.

کوشکی گفت: برای ما مهم تکرار اشکال حوادث سال ۸۸ نیست بلکه آنچه خطرناک است ماهیت آن می‌باشد که امکان تکرار آن وجود دارد.

وی وظیفه رسانه‌ها به ویژه رسانه ملی را در افزایش سطح آگاهی مردم ضروری دانست و گفت: رسانه ملی باید تلاش خود را در راستای اطلاع‌رسانی درست و آگاهی بخشی جامعه دوچندان کند و بر اساس فرمایش مقام معظم رهبری که همیشه روی دو جریان مهم آزاداندیشی و تولید علم تاکید دارند برنامه‌ریزی منسجمی داشته باشد.

کوشکی در پایان گفت: جریان آزاداندیشی و تولید علم جریانی است که در صورت جاری شدن در جامعه ما نه تنها منجر به دفاع در برابر تهاجم نرم دشمنان می‌شود بلکه این توانایی را دارد که به یک قدرت بازدارندگی منجر شود.

وی با اشاره به اینکه دشمنان جمهوری اسلامی سعی کرده‌اند در منطقه جنوب شرق کشورمان با استفاده از مکانیسم تروریسم بومی اقدام به تضعیف کلیت نظام کنند، گفت: ما در طول یک سال گذشته و مخصوصا پس از دستگیری ریگی معدوم، شاهد این بودیم که غربی‌ها به دنبال این هستند که این گروهک تروریستی را زنده نگه دارند.

این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اینکه غربی‌ها با حمایت از چنین گروهک‌هایی سعی دارند شرارت‌های خود در افغانستان را کوچک جلوه دهند، گفت: آمریکایی‌ها با حمایت از گروهک ریگی می‌خواهند اینگونه تبلیغ کنند که جمهوری اسلامی با وجود دستگیری و اعدام ریگی، در مقابله با تروریسم شکست خورده است.

کوشکی در ادامه افزود: دستگاه دیپلماسی کشورمان باید مانند بسیاری از کشورهای دیگر که حوادثی به مراتب کوچکتر از حادثه زاهدان داشته اند، برخورد نماید و باید از تمامی ظرفیت‌های کشور برای مقابله با چنین حوادثی استفاده کند.

وی در این باره اظهار داشت: این حادثه اگر در کشوری اروپایی اتفاق افتاده بود، دستگاه دیپلماسی آن کشور و همچنین رسانه‌های آنها یک‌صدا اقدام به محکوم کردن آن می کردند و موضوع به مساله‌ای جهانی بدل می‌شد؛ همانگونه که چنین شرایطی را در حوادث تروریستی مترو لندن و حادثه قطار در اسپانیا شاهد بودیم.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه غرب در حال تلاش است تا تروریسم را در ایران همانند پاکستان به موضوعی عادی و روزمره تبدیل کند، گفت: ما باید با نشان دادن ابعاد هولناک حمله وحشیانه پنجشنبه شب گذشته در زاهدان، اجازه ندهیم که جهانیان از کنار این حادثه به شکل بی توجه عبور کنند؛ ‌چرا که با ادامه این حوادث، تروریسم عادی می‌شود و غرب به خواسته خود مبنی بر اینکه جو جنوب شرق کشورمان همچون پاکستان نشان داده شود.

وی با بیان اینکه در جریان مدعی اصلاحات تک تک افراد به گونه‌ای متفاوت از یکدیگر فکر می‌کردند، گفت: جریان اصولگرایی بر اساس نظر امام خمینی و مقام معظم رهبری وحدت خود را حفظ می‌کند و عامل وحدت در بین این جریان مر بیانات و رهنمودهای مقام معظم رهبری است.

کوشکی با بیان اینکه نگاه معطوف به قدرت در روحیه نیروهای جریان مدعی اصلاحات محسوس بود، قدرت‌طلبی را یکی از دلایل شکست این جریان از مردم دانست و گفت: اصولگرایان باید بر اساس مبانی فکری خود که استنتاج شده از رهنمودهای مقام معظم رهبری و امام راحل است افراد نفوذی به این جریان خودی را که قدرت‌طلب هستند را به مردم معرفی و از جریان خارج کنند.

وی افزود: جبهه اصولگرایان باید از حالت جبهه خارج شده و تبدیل به یک جریان شود و سپس با یک سیستم منسجم در بدنه اصولگرایی هر بخشی از کار به گروهی ارجاع شود.

کوشکی ادامه داد: گفتمان اصیل اصولگرایی گفتمان خدمت به مردم و عدالت است و هر کس که گفتمان خدمت به مردم را قبول نداشته باشد اصولگرا نخواهد بود. اصولگرایان قدرت‌طلب نیستند و هر کس که به دنبال حفظ و رسیدن به قدرت به هر قیمتی است در دایره اصولگرایی جای ندارد.

ضمن ادای احترام به آن بزرگوار چند سوال و اشکال طلبگی درباره این استدلال خدمتشان عرض میکنیم باشد که مفید واقع شود!

۱- اول اینکه برخورد انتظامی با بی حجابی و سایر موارد آشکار منافی عفت در جامعه متن صریح قانون است و به فتوای حضرت امام و رهبری نظام، اطاعت از قوانین جمهوری اسلامی واجب و تخلف از آن حرام است! اگر بنا باشد هر کسی (حتی رئیس جمهور) بنا به تشخیص خودش اجرای یک قانون را تعطیل کند، چه بلایی سر قانون خواهد آمد؟ اگر دولت با دلایلی که شما فرموده اید با اعمال قانون از سوی ناجا درباره افراد بیحجاب مخالف است چرا برای تغییر این قانون به اقدامات قانونی (مثل ارائه لایحه جدید و…) متوسل نشده است؟ مگر در این پنج سال امکان اصلاح این قانون وجود نداشته است؟

۲- اگر دلیل مخالفت رئیس جمهور با قانون برخورد انتظامی با بی حجابی تبدیل نشدن بی حجابی به یک منکر اجتماعی باشد (آنگونه که شما فرموده اید) همین الان بسیاری از رفتارهای غلط در میان جامعه وجود دارد که به منکر اجتماعی تبدیل نشده اند!(مثلا اسراف در مصرف آب یا برق که جامعه آنها را منکر محسوب نمیکند!) پس چرا همین دولت با این منکرات برخورد انتظامی میکند؟ چرا مشترکان پرمصرف جریمه می شوند؟ مگر تخلفات راهنمایی و رانندگی در جامعه به یک منکر اجتماعی تبدیل شده اند که دولت و ناجا در همین لایحه اخیر، مجازاتهای متخلفان از قوانین راهنمایی و رانندگی را دهها برابر افزایش داده اند؟

۳- اگر استدلال حضرتعالی درست باشد، یعنی باید برخورد انتظامی و حکومتی با مفاسد و منکرات، مشروط به منکر دانستن این افعال از سوی مردم و جامعه باشد، آنگاه ممکن است بسیاری از منکرات فقهی و شرعی (یعنی اموری که از نظر دین خدا منکر محسوب میشوند) هیچ گاه از نظر عموم مردم منکر شناخته نشوند (مثل منکراتی که در عروسیها رایج است و یا دوستی دختر و پسر و… که سالهای سال است اتفاق میافتد و عموم جامعه آن را منکر نمیدانند و منکر اجتماعی نشدهاند!) پس حکومت هیچگاه حق برخورد انتظامی با این قبیل منکرات را نخواهد داشت!

آیا باید از نظر حضرتعالی این گونه برداشت کنیم که حفظ حرمت احکام الهی از سوی حکومت دینی منوط به نظر مردم است؟ یعنی اگر مردم به هر دلیلی (جهالت، غفلت و یا… ) یک منکر شرعی را منکر ندانند بایستی حکومت دینی شاهد ساکت پرده دری و تخلف از احکام الهی باشد و در برابر شیوع علنی یک منکر و خلاف شرع ساکت باشد؟ یعنی الان که نزول گرفتن و نزول دادن، رشوه و ارتشاء و دهها منکر و حرام شرعی دیگر در جامعه رایج است (و جامعه آن را منکر نمیداند) حکومت هیچ وظیفهای در برخورد انتظامی با این محرمات ندارد؟

۴- اشکال دیگر استدلال شما این است که حجم انبوه مخالفتهای مومنان و علما و مراجع با بی حجابی را که در غالب دهها راهپیمایی و بیانیه و سخنرانی بیان شده، ندیده می گیرید! آیا این مخالفت های فراوان دلیل آن نیست که جامعه بی حجابی را منکر می داند؟ شاید هم نظر حضرتعالی این است که بایستی فواسق و بی حجابها و غیر متدینین بی حجابی را منکر بدانند که واضح است صد سال دیگر نیز چنین نخواهند کرد!

پس تا آن زمان حکومت اسلامی بایستی در برخورد با این شکل از جنگ نرم دشمن ساکت بنشیند و فقط به نصیحت اکتفا کند؟ اگر کشتی نظام با همین حربه غرق شد چطور؟ نکند حضرتعالی سخنان نخست وزیر منحوس رژیم صهیونیستی را نشنیده اید که گفته باید با برهنگی به جنگ جوانان ایرانی برویم و باید با این سلاح مقاومت جوانان ایرانی را درهم بشکنیم!؟

۵- راستی دولت محترم در طول ۵ سال گذشته برای اینکه جامعه و اکثریت آن بی حجابی را یک منکر بداند چه کرده است؟ به فرض، که نظر شما را درست بدانیم آیا دولت اسلامی در قبال معرفی یک منکر شرعی به جامعه (برای اینکه جامعه هم آن را منکر بداند) وظیفه ای ندارد؟ پس چرا دولت در این زمینه هم سکوت اختیار کرده است؟

۶- از آنجا که حضرتعالی با شیوه مباحث طلبگی آشنایی کامل دارید موارد بالا را در حد اشکالات یک طلبه ساده بپذیرید و با همان روحیه عالمانه ای که از شما سراغ داریم پاسخگو باشید!

به گفته کوشکی هزینه ای که یک زن با بدحجابی پرداخت می کند از بین رفتن امنیت شخصی است و شکستن حجاب بر داشتن دیوار بین محرم و نامحرم است.

وی تصریح کرد: احیاء سنت حسنه امر به معروف و نهی از منکر درمورد حجاب و عفاف از ضروریات است و در بینش اسلامی اصلاح خود با اصلاح جامعه پیوندی تنگاتنگ و مستقیم دارد که در مسئله حجاب و عفاف تأثیر گذار است.

کوشکی ادامه داد: رعایت نکردن حجاب از منکرات است که در ابعاد مختلف زندگی آثار نامطلوبی برجای می گذارد که ازاین روی می توان گفت احترام به قانون و رعایت آن در جامعه از جمله مصادیق مهم معروف است.

وی خاطرنشان کرد: رواج عیاشی،‌ تن پروری،‌ فساد اخلاقی، ‌مفاسد اجتماعی و در یک کلام منکرات در جامعه از عوامل مهم انحطاط و سقوط فرهنگ و تمدن آن جامعه است و اگر جامعه ای بخواهد باقی بماند،‌به رشد و کمال برسد و از فرهنگ و تمدن مقتدری برخوردار باشد، باید تن به ذلت گناه و مفاسد ندهد.

وی با بیان اینکه آمریکا و همراهانش با ایجاد طرح‌های موازی قصد تضعیف، شکست و حذف انقلاب اسلامی را داشتند، ابراز داشت: کودتای نظامی دشمنان که بخشی از تحرکات و اقدامات آن در پایگاه هوایی شهید نوژه همدان صورت گرفت، سبب شده تا کودتای نافرجام دشمنان به کودتای نوژه معروف شود.

وی تصریح کرد: در اوایل انقلاب از سویی برخی از نیروهای طاغوت همچنان در بدنه ارتش و نیروی هوایی به جای مانده بود و هنوز تعلقاتی نسبت به طاغوت و رژیم آن زمان وجود داشت و از سوی دیگر هدایت سرویس‌های بیگانه و به خصوص آمریکا، کمک‌های دولت‌های غربی و حضور شاپور بختیار در طراحی این کودتا نقش داشت.

کوشکی با اشاره به مشارکت‌ کشورهای عربی در اجرای کودتای نوژه بیان داشت: کشورهای عربی با حمایت‌ها و کمک‌های مادی خود سعی داشتند که ضربه‌‌ای جدی به بدنه انقلاب نوپای ایران بزنند.

وی یکی از اهداف کودتای نافرجام نوژه را سرنگونی انقلاب اسلامی ایران دانست و عنوان داشت: کودتاچیان قصد داشتند در وهله نخست انقلاب را سرنگون کنند و اگر در انجام این کار موفق نشدند، نیروهایی از جمله ارتش و نیروی هوایی را مورد حمله قرار داده و با ایجاد بی‌اعتمادی نسبت به ارتش آن را تضعیف کنند.

این کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: کودتاگران قصد داشتند از هر یگانی یکی‌دو نفر را داشته باشند تا در طرح‌های سرویس‌های بیگانه علیه یگان‌های انقلاب همچون ارتش ۹۲ زرهی اهواز، پایگاه‌ هوایی شهید نوژه‌ همدان و پایگاه یکم شکاری تهران همکاری کرده و نقشه‌های خود را اجرا کنند.

وی با تاکید بر اینکه کودتای نوژه یک کودتای چند بعدی بود، اذعان داشت: استکبار جهانی و ضد انقلابیون از یک سو می‌خواستند با تسخیر نیروهای نظامی، انقلاب ایران را دچار ضعف کنند و از سوی دیگر با بمباران جماران و حوزه علمیه قم نظام اسلامی را به بن بست بکشانند.

کوشکی افزود: بنی صدر در جریان این کودتا آمادگی داشت که اگر کودتا به پیروزی برسد با سازمان مجاهدین خلق و آمریکا همکاری کند و این نشان می‌داد که کودتای نوژه یک کودتای ساده نبود بلکه یک حرکت سیاسی ـ ‌نظامی بوده است.

وی بیان داشت: ترور شخصیت‌های برجسته و بر پایی کودتای نافرجام نوژه نشان می‌دهد که تمامی این نقشه‌ها با همکاری سرویس‌های آمریکا و متحدان غربی‌‌اش و با مدیریت آنها هدایت می‌شده است.

این کارشناس مسائل سیاسی گفت: لطف و عنایت خداوند باعث شد که دستگاه‌های امنیتی‌اطلاعاتی جوان انقلاب‌اسلامی به همراه مردم خودش‌جوش این کودتا را خنثی کنند.

وی با اشاره به اعتراف یکی از عوامل کودتا ابراز داشت: با اطمینان پیدا کردن حضرت آیت‌الله خامنه‌ای از عملی شدن این کودتا، با همکاری مردم همدان، سپاه همدان و بسیجیان این کودتا کشف و از عملی شدن آن جلوگیری شد.

کوشکی خاطر نشان کرد: در زمان کودتای نوژه، بنی‌صدر به دلیل غرور بیش از حدش و خود برتربینی و جهالت نسبت به واقعیت‌های نظام در حالت توهم بود و تصور می‌کرد که حرف اول نظام است و تمامی مردم طرفدار او هستند در حالی که مردم تا زمانی با او همراه بودند که پیرو نظام و ولایت فقیه بود.

وی نقش حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در کشف کودتای نوژه را بسیار موثر خواند و اظهار داشت: در اوایل انقلاب حضرت‌ آیت‌الله خامنه‌ای نماینده امام خمینی (ره) در شورای عالی انقلاب بودند و با سپاه همکاری می‌کردند و پشیمانی یکی از خلبانان ایفا کننده نقش احتمالی در بمباران جماران که مورد تاثیر صحبت‌های مادرش قرار گرفته بود، سبب شد تا حضرت آیت‌الله خامنه‌ای از این کودتا مطلع شوند.

این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: حضور این خلبان در منزل حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و بیان نقشه کودتاچیان سبب شد تا نخستین جلسه جدی برای برخورد با کودتاچیان در منزل آیت‌الله خامنه‌ای برگزار شود و این کودتا نافرجام بماند.

سؤال:

بر این اساس وظیفه دولت دفاع از همه ی مسلمانان مظلوم و ستمدیده است. این اصل بر اساس قواعد دینی و نگاه جهادی نوشته شده اما مشخص نیست که اگر عمل به این اصل خود نظام اسلامی را به خطر بیاندازد و موجب به خطر افتادن امنیت و بقای نظام اسلامی شود آیا باز هم باید به آن پایبند بود؟ آیا گاهی با منافع ملی منافات نداشته است؟

اولین نکته ای که باید در این بحث یادآور بشویم این است که بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران منافع ملی ما با گزاره های دینی ما هیچ تناقضی ندارند. به فرض هم که موردی پیدا بشود تقدم با مسائل دینی و اعتقادی ما است. بنا بر این دفاع از مردم مظلوم کشورهای دیگر هم چنان ضروری است.

سؤال: با توجه به صحبت های شما، سوالهای زیادی در این جا به وجود می آید: مثل این که ما در مساله ی حمایت از مسلمانان چچنی و حادثه ی کشتار مسلمانان چینی سکوت اختیار کردیم و وارد غائله نشدیم چرا که احساس کردیم روی صحبت ما چین و روسیه است و واکنش نشان دادن به این ماجرا شاید منافع ملی ما را به خطر می انداخت، این سکوت با نظر شما منافات ندارد؟

این مثالی که شما زدید دقیق نیست در موضوع چچن کشور ایران به واسطه نگاه های انسانی، رفتار های خشن روسیه در چچن را محکوم کرد حتی رهبر انقلاب در خطبه های نماز جمعه مستقیما این عمل را محکوم کردند ضمن اینکه گروه هایی که در چچن به نام اسلام گرا بر علیه دولت روسیه فعالیت میکردند گروه هایی نبودند که با دیدگاه های اعتقادی ما هم سازگار باشند و در واقع دنباله های القاعده بودند و مشخصا این وهابیت بود که به این صورت فعالیت داشت.

سؤال:  درماجرای قطعنامه علیه ایران که بسیاری از کشورهای اسلامی و عربی قدر ناشناسی کردند و رای به محکومیت ایران داده اند،چطور؟ بوسنی برعلیه ایران رای داد و رای لبنان ممتنع بود.

درباره این مسئله ابتدا باید این توضیح رو بدهم که دولت لبنان دولتی است که اکثریت آن در اختیار نیروهای مسیحی است و در واقع نیروهایی که موافق آمریکا هستند و به رهبری حریری مواضعی دارند که با موضع حزب الله و کشور جمهوری اسلامی ایران تفاوت های بسیار زیادی دارد و همین که لبنان حاضر شده است علی رغم اختلافات جدی که با ایران دارد رای ممتنع بدهد خودش نشان دهنده میزان نفوذ جمهوری اسلامی ایران در لبنان هست . ارتباط ما با مردم مسلمان لبنان دوستانه است و در واقع رابطه دولت ایران با دولت لبنان یک ارتباط کاملا معمولی است.

سؤال: عدم حمایت دولت لبنان برای ما زنگ خطر نیست؟

ببینید سعد حریری دشمن درجه یک ایران است دشمنی حریری برای ایران محرز شده اما حزب الله الان دارد از منافع ما حمایت میکند و از امنیت جمهوری اسلامی ایران در لب مرزهای اسرائیل دفاع میکند.

این جمله ای است که رئیس ستاد ارتش اسرائیل اعلام کرده که اگر بخواهیم نیروگاه بوشهر را مورد حمله قرار دهیم حزب الله با موشک های خود خاک اسرائیل را شخم خواهد زد ضمن اینکه ما هیچ وقت به کشور لبنان کمک نکردیم مخاطب کمک های ما مردم لبنان بودند و آن هم به اقلیت شیعه این کشور که چیزی حدود ۳۰تا ۳۵ درصد جمعیت لبنان هستند و ما به ازای آن را هم دریافت کردیم. این جمعیت حداقلی تنها یک کرسی از دولت لبنان را به خود اختصاص داده و همین یک رای توانسته رای لبنان را به ممتنع تغییر بده.

سؤال: درباره بوسنی هم یعنی همین موضوع صدق میکند؟  ما به خاطر مردم مسمان بوسنی در سالهای ۷۲ و ۷۳ وارد عمل شدیم و تا حد توان کمک کردیم و حالا کشور بوسنی درباره قطع نامه علیه ایران رای منفی میدهد.

درباره بوسنی هم همین گونه است دولت بوسنی دولتی است که آمریکا آن را سر کار آورد دولت وقت سالهای ۷۲ و ۷۳ دولت مورد تایید ما بود ولی سرنگون شد و حالا دولت فعلی به سر کار آمده که خوب طبیعی است که به نفع امریکا رای بدهد .

سؤال: یعنی شما میفرمایید کمک ما به مردم کشور هاست و نباید هیچ توقعی از دولت ها داشته باشیم؟

ببینید در جایی مثل عراق بحث ، بحث طرفداری از شیعه ها است و اینکه قدرت دست آنها باشد که این هم در جهت منافع ماست و اما درجایی مثل لبنان بحث دفاع از حق است یعنی حتی اگر درجهت منافع ما هم نبودند باز وظیفه ما دفاع از حق میباشد درباره مسائل انسانی نباید معامله کرد و یا توقع معامله داشت.

سؤال: آیا در زمینه سیاست و منافع ملی لازم نیست گاهی با دید معامله به موضوع نگاه کنیم؟

در رابطه با کشوری غیر اسلامی مثلا کره که ما هیچ تعهد شرعی نداریم می شود معامله کرد و اینکه مبنا را بر این بگذاریم که رایگان کمکی را در اختیار دولت غیر اسلامی قرار ندهیم؛ اما یک موقع است که ما به عنوان مسلمان و کشوری با حکومت دینی وظیفه داریم از حق مردم فلسطین دفاع کنیم پاداش آن را هم از خدا خواهیم گرفت که در این راه ممکن است منافع ملی ما هم در خطر بیفتد و اموال ما آسیب ببیند اشکال ندارد البته تا امروز این اتفاق نیفتاده است.

وی تصریح کرد: همانطور که هیچ کشوری برای انجام پروژه‌های عمرانی خود نیاز به مذاکره با سایر کشورها ندارد، ایران هم برای دستیابی به انرژی هسته‌ای نیز نیاز به مذاکره با کشورهای غربی ندارد.

این کارشناس مسائل سیاسی بیان داشت: حاکمیت و ملت ایران تنها تصمیم‌گیرندگان در مسئله هسته‌ای هستند و مسئله هسته‌ای ایران جدا از هر مسئله سیاسی دیگری و به وسیله خود مردم قابل پیگیری است.

وی با بیان اینکه آنچه جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات هسته‌ای انجام داده است، در حقیقت نوعی کنار آمدن با شرایط بین‌المللی محسوب می‌شود، گفت: مذاکره ایران با گروه ۱+۵ کوتاه آمدن در برابر حق طبیعی و مسلم ملت ایران بوده است.

کوشکی عنوان داشت: تصمیم اخیر مقامات کشورمان مبنی بر تعوبق مذاکرات تا اواخر مرداد ماه و خارج ساختن پرونده هسته‌ای ایران از مذاکرات کشورهای غربی یک تصمیم معقول و حقیقی بوده است، چراکه بر اساس مقررات بین‌المللی و قوانین داخلی ایران نیازی به مذاکره با طرف‌های خارجی ندارد.

وی با تاکید بر اینکه مسئله هسته‌ای ایران و مذاکره با کشورها دو مقوله جدا از هم است، اظهار داشت: بر همین اساس جمهوری اسلامی ایران ترجیح می‌دهد موضوعات دیگری به غیر موضوع هسته‌ای را در پیش بگیرد.

وی در عین حال گفت: پذیرفتن مذاکرات بر سر موضوع هسته‌ای ایران گامی در راستای اثبات حسن‌نیت کشورمان با طرف‌های غربی به شمار می‌آید، اما این حسن‌نیت مورد استقبال غربی‌ها قرار نگرفت و در مقابل علیه ایران قطعنامه صادر کردند.

کوشکی با بیان اینکه آنچه پرونده هسته‌ای کشورمان را به نتیجه می‌رساند پیشرفت‌های فنی دانشمندان ایرانی است، اظهار داشت: تداوم مذاکرات و پذیرش آن در مسئله هسته‌ای نوعی پذیرش بیگانگان در حاکمیت کشور تلقی می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: ادامه مذاکرات نوعی ضعف و نقص برای ایران به شمار می‌آمد و از این‌رو تعویق و حتی تعطیلی مذاکرات استقلال کشورمان را به اثبات می‌رساند.

این استاد دانشگاه افزود: تعیین زمان مذاکرات از سوی ایران علاوه بر اثبات حاکمیت ایران سبب کوتاه آمدن طرف‌های غربی از مواضع خود شده است.

وی با اشاره به اینکه قطعنامه صادر شده علیه ایران در شورای امنیت فاقد ضمانت اجرایی است، اظهار داشت: این قطعنامه کمترین تاثیر را بر اراده مردم ایران نداشته است و آنچه کشورهای مذاکره کننده را عصبانی می‌کند حرکت رو به رشد مردم ایران است.

وی افزود: با این توجیه که در نبود اسناد و مدارک فنی و غیر فنی تخلف ناگزیر به جنگ روانی و واکنش‌های سیاسی متوسل شده و جهت فضاسازی افکار عمومی جهان در مسیر تشدید فشارها علیه ایران چنین ادعاهایی را مطرح می‌کنند.

تحلیل‌گر مسائل سیاسی و بین‌المللی با اشاره به جوسازی رئیس سازمان سیا توضیح داد: هر چند به کار گیری این ادعاها با توجه به سوابق منفی این قدرت‌ها در سطح این ادعاها تاثیر لازم را بر افکار عمومی جهان ندارد.

وی تصریح کرد: افکار عمومی جهان اقدامات متعدد آمریکا علیه حکومت بعث عراق را به خوبی به خاطر دارند اتهاماتی که هیچ گاه ثابت نشد و صرفا ضعف دستگاه اطلاعاتی و انحراف عمیق در آن را به منصه ظهور رساند.

استاد دانشگاه ادامه داد: از سوی دیگر اعتراف جدی دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا در خصوص اغراق آمیز و اتهام آمیز بودن گزارش‌های این دستگاه در مورد پرونده هسته‌ای که در اواخر حکومت بوش پسر ارائه شد نمونه دیگری از ناکارآمدی این روش‌هاست و می‌تواند نشانه مثبتی بر به بن بست رسیدن اعضای دائم شورای امنیت در مسیر ساختن حرکت ایران در مسیر دستیابی به اهداف قانونی خود ارزیابی شود.

وی درباره دلیل ابراز نگرانی مدودف خاطرنشان کرد: هماهنگی روسیه در طول سال‌های اخیر با ایالات متحده امری است که لااقل امروز بر همگان آشکار شدو حتی خوش باورترین افراد نیز دیگر اعتمادی به روسیه ندارند.

کوشکی با تصریح بر اینکه از ابتدا هم بر اساس اصول سیاسی نظام جمهوری اسلامی مبنی بر نه شرقی نه غربی جمهوری اسلامی اعتماد به روسیه و چین همانند اعتماد به غرب ساده‌لوحانه و بی معنا بوده است؛ تاکید کرد: روسیه در مسیر همراهی آمریکا و متحدان غربی‌اش ناگزیر به مشارکت در بازی سیاسی است و بدون تردید به سرعت به اشتباه خود پی خواهد برد، چرا که افکار عمومی روسیه و بسیاری از سیاستمداران این کشور نظر مثبتی نسبت به پیروی از سیاست‌های آمریکا از سوی روسیه ندارند و غرب و‌آمریکا را برنده اصلی این بازی می‌دانند.

وی در پایان اضافه کرد: از این رو می‌توان ادعا کرد که مدودف در آینده‌ای نزدیک از موضع خود پشیمان می‌شود چرا که تاریخ روسیه ثابت کرده است که این کشور هرگز در اعتماد به غرب به منافع خود نرسیده است.

وی اضافه کرد: یکی از وظایف قانونی سپاه مقابله با تهدیدات سیاسی متوجه نظام است که از این رو حضور سپاه در مسیر پیشگیری‌ از وارد آمدن ضربه به نظام و انقلاب اسلامی یک رفتار کاملا قانونی بوده و به هیچ عنوان مصداق دخالت نظامیان در سیاست و سیاست‌کاری که امری همیشه مذموم به شمار می‌آمده، محسوب نمی‌شود.

کوشکی با بیان اینکه سپاه در مسائل اخیر در مسیر انجام وظایف خود تلاش کرده است، خاطرنشان کرد:‌می‌توان این مطالبه را از سپاه و فرماندهی آن داشت که حضور این نیرو در عرصه‌های سیاسی حفاظت از نظام و انقلاب عمیق‌تر، همه ‌جانبه‌تر و گسترده‌تر بوده و متوجه زمان و مقاطع خاص نباشد و این دیدگاه دقیقاً نقطه خلاف دیدگاه کسانی است که سپاه را از ورود به عرصه سیاسی منع می‌کنند.

این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اینکه شأن سپاه بسیار بالاتر از آن است که در مسیر منافع یک جریان یا اشخاصی هزینه شود، عنوان کرد: فلسفه وجودی سپاه حفاظت از نظام و انقلاب اسلامی است و بایستی حرکت سپاه در این مسیر قرار گیرد، به همین دلیل این توقع می‌رود که با پیچیده‌تر شدن مسائل حضور سپاه در عرصه‌های حفاظت از انقلاب در مقابل تهدیدات سیاسی نسبت به گذشته بسیار عمیق‌تر، عالمانه‌تر و دقیق‌تر از حضور فعلی باشد.

این استاد دانشگاه خواجه نصیر در ادامه به سخنان فرمانده سپاه پاسداران اشاره کرد و افزود: در صحبت‌های سردار جعفری موارد گوناگونی مطرح شده که دقت به تمامی آن‌ها می‌تواند تا حدودی به روشن‌تر شدن حوادث پس از انتخابات و بعد از آن کمک کند اما تاکید به بخش‌هایی از این سخنان و نادیده گرفتن بخش‌هایی دیگر استفاده ابزاری از سخنان فرمانده سپاه محسوب شده و مطمئنا به حیثیت این نیرو لطمه وارد خواهد کرد.

کوشکی با تاکید بر اینکه سپاه نبایستی به هیچ وجه به جریان و گروهی اجازه دهد که از سخنان سردار جعفری استفاده ابزاری کند، افزود: استفاده ابزاری از سخنان فرمانده سپاه به نفع یک جریان یا چهره‌های خاص سیاسی، مطلوب نیست زیرا شأن سپاه برتر و بالاتر از آن است که در جهت اهداف یک جریان و یا اشخاص سیاسی خاص هزینه شود.

محمدصادق کوشکی در ادامه افزود: بحث حجاب و عفاف بستگی به امنیت و تمامیت جامعه دارد و چون جامعه ما جامعه خانواده‌محوری است اگر حجاب و عفاف در آن رعایت نشود جامعه دچار فروپاشی می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر‌الدین طوسی اظهار داشت: بحث ترویج فرهنگ حجاب و عفاف و پیشگیری از بی‌حجابی و بی‌عفتی چند لایه موازی دارد و ما با همان حالت که کار فرهنگی برای ترویج حجاب می‌کنیم و به همان اندازه که کار فرهنگی برای نشان دادن زشتی‌های بی‌حجابی و نشان دادن عواقب بی‌حجابی و بی‌عفتی می‌کنیم باید کار امنیتی و انتظامی هم انجام داد.

این استاد دانشگاه گفت: دشمنان ما روی این قضیه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و نمی‌شود تنها به کار فرهنگی اکتفا کرد بلکه باید به موازات کار فرهنگی، تبلیغی و ترویجی، کار امنیتی و قضائی را نیز در دستور کار قرار دهیم.

کوشکی در پاسخ به سؤالی در مورد این که بی‌حجابی‌های اخیر دنباله فتنه پس از انتخابات سال گذشته است، اظهار داشت: این قضیه یک فتنه مستقل است که از قدیم و بعد از جنگ تحمیلی دشمن به آن دامن زده و در سال ۷۰ نیز رهبر معظم انقلاب با حساسیت بحث تهاجم فرهنگی را مطرح کردند تا جامعه متوجه چنین آسیب‌ها و خطراتی باشد.

وی ادامه داد: دشمنان ما روش‌های مختلفی را برای نابودی انقلاب در پیش‌گرفته‌اند که یکی از این روش‌های قدیمی و جدی آنها ترویج بی‌عفتی و بی‌حجابی در کشور است که در این مسیر سعی می‌کنند با متدهای مختلف با حساسیت و غیرت ملت بازی کنند.

کوشکی گفت: کشورما به دلیل اینکه خانواده‌محور است و همچون ساختمانی است که آجرش خانواده است و بی‌عفتی و بی‌حجابی سبب فروپاشی نهاد خانواده می‌شود به همین دلیل باید درصدد خنثی کردن این توطئه‌ها بود.

این استاد دانشگاه‌ با تاکید بر لزوم رجوع به اندیشه متعالی امام(ره) اظهار داشت: امام یک راهنماست در واقع رهبری دینی به معنی کامل در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اخلاقی که ما امروز محتاج چنین اندیشه جامع و کاملی هستیم.

کوشکی در پایان افزود: چون امام مروج و داعی به دین بود، ما محتاج هستیم به دین خدا رجوع کنیم چرا که امام واسطه ما با دین خدا و زمینه‌ساز آشتی و آشنایی با احکام ارزشی خداوند است.

گفتنی است اکنون برنامه‌های مبتذل فراوانی درحال  پخش و تهیه است که از طریق ماهواره و بسیاری دیگر از رسانه‌های جمعی در دسترس جوانان قرار گرفته است.

این در حالیست که مسئولین کشور  هنوز در حال بحث و بررسی طرح حجاب و عفاف هستند .

وی افزود: تهدید جمهوری اسلامی به خروج از NPT و یا محدود ساختن جدی روابط با آژانس باعث شده تا طرف های غربی با هدف ممانعت از عملی شدن تهدیدهای ایران پیشنهاداتی را مطرح کرده و حرکاتی را ترتیب دهند.

استاد دانشگاه با اشاره به اینکه بایستی توجه داشت که فرانسه به هیچ عنوان در حدی نیست که بتواند جهت آژانس، شورای امنیت یا کشورهای ۱+۵ را به نفع ایران تغییر دهد، تصریح کرد: این حرکت فرانسه صرفا تلاشی در جهت مطرح ساختن سیاسی فرانسه و یا احیا و بازیابی منفعت سیاسی در ارتباط با ایران ارزیابی می شود و تلاش در جهت حل بن بست پرونده هسته ای ایران صرفا بهانه ای برای خودنمایی سیاسی فرانسه قلمداد می شود.

وی توضیح داد: در حالیکه در طول سال های گذشته موضع فرانسه در قبال پرونده هسته ای ایران کاملا تابعی از موضع اسرائیل و آمریکا بوده و هیچ گاه موضع مستقلی نداشته است.

کارشناس مسائل سیاسی و بین المللی درباره تغییر مواضع اروپا در ارتباط با ایران تاکید کرد: به نظر می رسد دلایل مختلفی برای این موضوع وجود دارد، یکی اینکه هدف آنها تطویل پرونده است و موضوع دیگر از موضعی که در ارتباط با مواضع پراکنده و تناقض ایجاد شده در پرونده دارند ایجاد آشفتگی در پرونده هسته ای ایران است.

کوشکی در پایان اضافه کرد: دلیل دیگری که برداشت می شود این است که اروپا به بهانه ورود به پرونده هسته ای ایران به خودنمایی سیاسی بپردازد و اینطور وانمود کند که در ارتباط با این پرونده نقش یک حلال مسائل را بازی کرده است و دلیل آخر هم این است که آنها اجماع نظری در ارتباط با طرز رفتار با ایران ندارند.

آن روزی که احمدی‌نژاد در سال ۸۴ به صراحت اعلام کرد رسیدگی به لباس و موی جوانان را وظیفه دولت نمی‌داند کمتر کسی به این نکته توجه کرد که او صادقانه از باور ذهنی‌اش درباره نسبت حکومت دینی و فرهنگ حوزه نفوذ دولت در حاکمیت دینی سخن می‌گوید! این حقیقت در تندباد سیاست‌بازی‌ها گم شد و حتی مخالفت احمدی‌نژاد با اجرای طرح امنیت اجتماعی در سال ۸۷ هم باعث نشد تا حساسیتی علیه این تفکر در اردوگاه اصولگرایان ایجاد شود! غالب مؤمنان مملکت با این تصور که احمدی‌نژاد یک اصولگرا و حزب‌اللهی تمام‌عیار است به یاری و حمایت از او و اقدامات دولت پرداختند و حتی با دیدن مخالفت احمدی‌نژاد با اجرای طرح امنیت اجتماعی و یا بر زمین ماندن پنج ساله طرح عفاف و حجاب (مصوبه شورای فرهنگ عمومی و مورد تأیید رهبر معظم انقلاب) بیش از مخالفت یا انتقاد، به توجیه نگرش رئیس‌جمهور نسبت به این مسأله حساس پرداختند! مسأله ساده بود، باور این نکته برای مؤمنان سخت می‌آمد! نگرش احمدی‌نژاد به فرهنگ دین و مقوله وظایف حکومت دینی درباره شهروندان شباهت عجیبی به نگرش لیبرالیستی و سکولار اصلاح‌طلبان داشت (و طبیعتاً با خواست مؤمنان، دیدگاه‌های حضرت امام و رهبری نظام در این‌باره به شدت متضاد بود!) هرگاه خواسته به حق مؤمنان درباره لزوم اجرای قوانین در مسیر حفظ حرمت احکام الهی و پاسداشت امنیت اخلاقی و اجتماعی جامعه مطرح می‌شد، احمدی‌نژاد صراحتاً به مخالفت برمی‌خاست و با بهانه فرهنگی بودن موضوع از اجرای قانون ممانعت به عمل می‌آورد! نیروی انتظامی در طول پنج سال اخیر (همانند سال‌های اصلاحات) همواره از سوی دولت زیر فشار بود تا از اجرای وظایف قانونی خود درباره جرائم آشکار اخلاقی خوددای کند! از سویی حضرت امام و رهبری نظام به صراحت تمام عنوان نموده‌اند که فلسفه برپایی حکومت دینی اجرای احکام الهی در جامعه است! (این همان استدلالی است که حضرت امام در خصوص بداهت ولایت فقیه بکار گرفته‌اند.) و از سوی دیگر احمدی‌نژاد معتقد است که دولت اسلامی در خصوص کیفیت رفتارهای اجتماعی مردم (و مثلاً نحوه پوشش آنها) هیچ مسئولیتی برعهده ندارد! بدیهی است این تضاد آشکار مبنایی‌تر از آن است که بتوان از آن با عنوان اختلاف سلیقه یاد کرد! در طول سالهای اخیر دولت و در رأس آن احمدی‌نژاد، با هر گونه اجرای قانون درباره مجرمینی که با آزادی تمام در تنها حکومت دینی جهان، احکام الهی را علناً زیر پا می‌گذارند، مخالفت نموده و با این بهانه که مسأله فوق، ماهیتی فرهنگی دارد، خواستار اقدامات فرهنگی در این زمینه شده است! حال آنکه دولت در پنج سال گذشته حتی یک اقدام نمایشی در مسیر مقابله فرهنگی با جرائم اخلاقی جاری در جامعه در چنته نداشته است! تعطیلی پنج ساله طرح عفاف و حجاب (که هدف آن تشویق و ترغیب جامعه به انتخاب حجاب با استفاده از ابزارهای کاملاً فرهنگی است) از سوی دولت و از سوی دیگر حمایت آشکار و پنهان دولت از گسترش و ترویج بی‌حجابی (مانند آنچه در نمایشگاه ایران‌گردی سال گذشته شاهد آن بودیم و یا حمایت علنی معاونت سینمایی وزارت ارشاد از بی‌حجابی و طرح شبهه در خصوص وجوب حجاب اسلامی برای زنان) به تدریج این سؤال را به اذهان مؤمنان مملکت متبادر کرد که احمدی‌نژاد و دولت او چه می‌کنند و به کجا می‌روند؟ مخالفت رئیس‌جمهور با اعمال قانون درباره مجرمین اخلاقی و بی‌حجابان در حالی است که رئیس‌جمهور سوگند خورده تا مجری قانون اساسی و قوانین عادی باشد و از احکام اسلامی پاسداری کند! هر چند بر زمین ماندن اصول سوم و هشتم قانون اساسی (اصول مربوط به وظایف نظام اسلامی در برخورد با مفاسد و تباهی‌ها و لزوم اجرایی شدن امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر) و بی‌اعتنایی محض رئیس‌جمهور نسبت به این مسأله و الزام ناجا به توقف اعمال قانون در خصوص مرتکبین رفتارهای خلاف عفت عمومی در سال گذشته در گرد و خاک مناقشات سیاسی سال گذشته تا به امروز مخفی ماند. اما اختلاف مبنایی رییس‌جمهور و دولت او با مؤمنان، مراجع، علما و نظرات صریح حضرت امام و رهبری نظام در این باره مطلبی نیست که بتوان تا همیشه بر آن سرپوش نهاد!

برای بسیاری از اصولگرایان باور این حقیقت بسیار دشوار می‌آید که رئیس‌جمهور منتخبشان در حوزه فرهنگ همان باور اصلاح‌طلبان و کارگزاران را تأیید می‌کند! اعتماد فوق‌العاده و غیرطبیعی اصولگرایان به احمدی‌نژاد باعث شد تا تذکر جدی رهبر معظم انقلاب در شهریور ماه سال ۸۶ درباره مظلومیت فرهنگ دینی در دولت نهم چندان به چشم نیاید و بلکه با غفلت روبه‌رو شود!

اما ظاهراً این روزها نوبت بیداری است! در حالی که رئیس دولت غاصب صهیونیستی از به کارگیری سلاح برهنگی در جهت فروپاشی نظام اسلامی در ایران سخن می‌گوید و از آن به عنوان مهمترین حربه مؤثر علیه جمهوری اسلامی یاد می‌کند و در حالی که به تعبیر حضرت امام فلسفه برپایی حکومت دینی، اجرایی شدن احکام الهی در جامعه است، رئیس‌جمهور برآمده از رأی مؤمنان آشکارا برخلاف خواست اکثر حامیان و موکلانش بر نظریه ‌لیبرال – سکولار تراوش شده از ذهن عجیب رئیس دفتر خود پافشاری می‌کند! تا آنجا که رسماً از تعطیلی اجرای قانون سخن می‌گوید! (هر چند به فتوای حضرت امام و مقام معظم رهبری اجرای قوانین جمهوری اسلامی واجب و تخلف از آن حرام باشد!)

بماند که این جمله تاریخی حضرت امام در حافظه ملت مسلمان ایران نقش بسته که «تو قانون را قبول نداری…»

وی ادامه داد: رئیس جدید دانشگاه آزاد باید بتواند فضای بسته و این مدیریت متمرکز مفسده‌انگیز را تغییر دهد.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه خواجه‌نصیرالدین طوسی با اشاره به اینکه رئیس جدید دانشگاه آزاد باید به تدریج این دانشگاه را به سمتی هدایت کند که بر طبق اساسنامه و در چارچوب مقررات جمهوری اسلامی حرکت کرده و آن را به یک مجموعه رو به رشد و غیرمتمرکز تبدیل کند، اضافه کرد: اگر شرایط فعلی دانشگاه تغییر نکند، صالح‌ترین افراد نیز اگر بخواهند سیستم بسته و متمرکز قبلی دانشگاه آزاد را ادامه بدهند، بدون تردید دچار مشکلات و مفاسدی می‌شود که مدیریت فغلی این دانشگاه خواسته یا ناخواسته دچارش شد.

وی در ادامه با بیان اینکه رئیس جدید دانشگاه آزاد باید ملاک‌ها و معیارهای یک مدیر کامل را داشته باشد، تأکید کرد: رئیس جدید دانشگاه آزاد باید فردی باشد که وسعت نظر داشته و تجربه اداره موسسات عظیم را داشته باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه‌نصیرالدین طوسی در خصوص احتمال انتخاب مجدد جاسبی، تصریح کرد: جاسبی هر مقدار توان و شگرد مدیریتی داشته، عرضه کرده است و دانشگاه آزاد نیاز به خون تازه دارد.

محمدصادق کوشکی استاد دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در گفت‌و‌گو با خبرنگار روزنامه «جوان» گفت: مصوبه اخیر مجلس درباره دانشگاه آزاد اگر مورد تایید شورای نگهبان قرار نگیرد، توان اجرایی پیدا نمی‌کند. در شرایط فعلی نیز به نظر می‌رسد که این مصوبه از سوی شورای نگهبان رد شود.

وی افزود: طبق رویه گذشته تصمیم‌گیری درباره مسائل فرهنگی دانشگاه‌ها و عزل و نصب رؤسای دانشگاه برعهده شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده است. در حال حاضر هم این اختیارات برای شورای عالی انقلاب فرهنگی پابرجاست.

وی درباره دوره‌ای شدن ریاست دانشگاه آزاد تاکید کرد: هم اکنون آنچه در دنیا رایج است، مدیریت دوره‌ای و چرخشی است. در واقع مدیریت دائمی از لحاظ علم مدیریت آفاتی دارد و لذا مصلحت ایجاب می‌کند که مدیریت چرخشی باشد تا دیدگاه‌ها و نظرات تازه وارد شود.

۱-       ار این پس شبکه قرآن و معارف سیما پخش تلاوت­ های استاد مشایی را نیز در برنامه­ های خود (مثلاً تلاوت ­های درخواستی یا تلاوت­ های مجلسی!) قرار دهد!

۲-       دولت محترم با صدور بخشنامه ­ای، مدارس، ادارات و دانشگاه­ ها را موظف کند که در برنامه ­های صبحگاه، همایش ها و جلسات اداری از نوار کاست و یا لوح فشرده تلاوت استاد مشایی استفاده کنند!

۳-       هفته ­ای یک بار کلاس آموزش تجوید استاد مشایی برای اعضای کابینه برگزار شود! در ضمن از وزرای سابق ارشاد، اطلاعات و برادر حاج داود احمدی ­نژاد جهت شرکت در کلاس های فوق دعوت به عمل آید!

۱-       اولین نکته ­ای که بعد از دیدن این بیانات به نظر می ­رسد آن است که این بنده خدا با کلی ترس و لرز یک نقدی به بیانات رئیس جمهور وارد کرده! آن هم در مقام یک کارشناس و یک نماینده اصول ­گرای مجلس! شاید بنده خدا ترسیده به سرنوشت مصباحی مقدم دچار شود!

۲-       بنابر احادیث اگر مردم بترسند با حاکمی به صراحت صحبت کنند و او را نقد کنند آن حاکم یک جای کارش می ­لنگد!

۳-       بدون تعارف آقای احمدی ­نژاد و یارانشان آن قدر هزینه نقد رئیس جمهور و دولت را بالا برده ­اند که حتی کارشناسان متدین و نمایندگان اصول­ گرای مجلس هم جرأت نقد کارشناسانه دولت و رئیس آن را ندارند!

۴-       به هر حال آن­ هایی که با تمام این هشدارها هنوز به فکر نقد دیندارانه و کارشناسانه رئیس جمهور و دولتند بهتر است از سرنوشت صفارهرندی، محسنی اژه ­ای، باقری لنکرانی، مصباحی مقدم، احمد توکلی و الیاس نادران عبرت گرفته و مثل خیلی ­های دیگر به تعریف و تمجید از دولت ­های نهم و دهم و رئیس آن مشغول شوند! هم حرمتشان محفوظ می ­ماند و هم نانشان آجر نمی­ شود!

۵-       و البته به ما مربوط نیست که چند سال بعد همین ­ها که امروز به پاچه ­خواری و به­ به و چه ­چه دولت ­های نهم و دهم مشغولند شدیدترین نقدها را علیه این دولت­ ها و احمدی ­نژاد رو خواهند کرد! درست همان بلایی که چند سال پس از خاتمه ریاست جمهوری گریان هاشمی را گرفت!

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه گفت: وقتی دانشگاه ها نتوانند مولد علم باشند این معضل هم به جامعه کشیده می شود و افراد دیگر بینش و آگاهی کامل از مسائل پیدا نخواهند کرد و این موجب می شود دشمن با نفوذ بین مردم و رسوخ در افکار و عقاید آنها به هدف خود برسد.

کوشکی تصریح کرد: به گفته امام خمینی (ره) دانشگاه مبدا تحولات است پس فقط دانشگاه می تواند خلع این دو نقطه نفوذی مهم که همان دانشگاه و اقتصاد است پر کند و مانع نفوذ دشمن به افکار و عقاید جامع شود.

به گفته کوشکی دانشگاه باید قدرتمند شود و قدرتمندی دانشگاه فقط از طریق علم و تفکر است که حاصل می شود.

وی بیان کرد: در عرصه فناوری جنگ سخت ایران به مرحله قدرتمند و خودکفایی رسیده است و همه این موفقیت ها توسط نیروهای بومی و متخصصین داخلی بدست آمده پس دشمن تنها راه مقابله با نظام را تضعیف پایه ها و اساس انقلاب می داند و به همین دلیل است که رهبر معظم انقلاب دانشگاه را به عنوان مکانی برای تولید علم و تحول معرفی می کند.

کوشکی در ادامه گفت: دانشگاهها باید به یک خود باوری برسند تا هیچ نیازی به متخصص خارجی نباشد و علم دانشگاه باید کاربردی شود و کاربردی شدن علم یعنی همان حل مشکلات که هدف نهایی نیز رسیدن به این امر مهم است.

وی خاطر نشان کرد: تفکر و عقلانیت نکته مهم مبارزه با جنگ نرم است و این تفکر وقتی از دانشگاه بیرون رود خود به خود جامعه به سوی آگاهی و تفکر پیش می رود و فرهنگ مولد یعنی بجای اینکه تهاجم فرهنگی داشته باشیم می توانیم فرهنگ خود را به خارج صادر کنیم و دانشگاهها درخصوص فرهنگ سازی و آگاهی دادن از تبعات جنگ نرم نقش مهم و اساسی دارند.

وی با اشاره به این موضوع که آژانس انرژی اتمی به هیچ کدام از تعهدات حداقلی خود در قبال ایران عمل نکرده است، عنوان کرد: ساختار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ساختاری است که برای کنترل جهان از سوی کشورهای بزرگ تنظیم شده و هیچ کشور مظلومی نتوانسته از این معاهده استفاده‌ای ببرد.

این استاد دانشگاه به مجلس و دولت پیشنهاد کرد که در روابط کشورمان با آژانس تجدید نظر کنند و افزود:‌ما باید سریع و شجاعانه عضویت خود در NPT را تعلیق و از آژانس خارج شویم چراکه این یک عمل و شجاعت انقلابی است.

کوشکی در ادامه افزود: حضرت امام(ره) استراتژی بسیار خوبی داشتند که ما باید به این استراتژی عمل کنیم. ایشان فرمودند: امریکا از انگلیس بدتر، انگلیس از شوروی بدتر و همه از هم بدتر هستند. ما پس از انقلاب یک نکته مثبت از روسیه ندیدیم و هیچگاه به خاطر نداریم که معاهده‌ای سودمند با ۵ عضو دائم شورای امنیت بسته باشیم. بنابراین ما باید روابط خود با دولت‌های استکباری چه شرقی و چه غربی را مورد بازنگری قرار دهیم. چراکه آنها به گردن‌کلفتی و زور‌گویی عادت کرده‌اند.

وی در پایان عمل به استراتژی امام(ره) برای مبارزه با استکبار را خواستار شد و تصریح کرد: متأسفانه برخی افراد شعار اولیه انقلاب که همان نه شرقی نه غربی است را فراموش کرده اند و به دامان ابرقدرت‌های شرق و غرب افتاده‌اند. به راستی چه معنی دارد که برخی افراد سالگرد پیروزی روسیه در جنگ جهانی دوم را تبریک بگویند؟‌کشوری که در طول تاریخ ایران بدترین اعمال را انجام داده و در جنگ جهانی دوم نیز به ایران تعرض کرده است. جنگی که وحشیانه‌ترین اعمال از سوی دو طرف انجام و هزاران انسان بیگناه در آن کشته شدند و روسیه نیز به بدترین شکل ممکن در آن به پیروزی رسید.

* تحریمی ها هم آمدند

در این انتخابات شاهد بودیم که گرایش‌های متنوع سیاسی موجود در جامعه، خود را در معرض انتخاب مردم گذاشتند. یک روایت از اصولگرایی در قالب احمدی نژاد و حامیانش، روایتی دیگر از اصولگرایی در قالب محسن رضایی و هوادارانش، چهره ای از اصلاح طلبی در شکل میرحسین موسوی و شکلی دیگر از اصلاح طلبی در شمایل کروبی مشهود بود.خود این تنوع، حاکی از آن بود که جمهوری اسلامی به نوعی بلوغ سیاسی رسیده و این ظرفیت را دارد که آدم‌های بسیار متنوعی با اختلاف نظرهای فراوان بیایند و در سبدی به اسم انتخابات با هم رقابت کنند. علاوه بر این، یک وزن کشی از موجودیت واقعی هر یک از جریان‌های سیاسی نیز انجام شد چون افراطی ترین اندیشه ها هم از یک کاندیدا حمایت کردند. حتی اندیشه هایی که به نوعی نگاه براندازانه به نظام داشتند، پذیرفتند در چارچوب نظام وارد عرصه رقابت شوند. انتخابات ۸۸ از این منظر که هیچ کس آن را تحریم نکرده بود، بسیار مهم و حائز اهمیت بود. همه تحریمی‌های گذشته هم وارد عرصه شدند و به جای تحریم اعلام کردند که فعالانه شرکت می‌کنند. این نکته که براندازان هم حاضر شدند در چارچوب قوانین کشور وارد انتخابات شوند و در قالب حمایت از نامزدهایی که نظام آنها را تایید کرده ، رقابت کنند، نشان دهنده ظرفیت بالای نظام جمهوری اسلامی است. یعنی نظام، مخالفانش را جذب و آنها را وادار کرده تا در قالب اصول و هنجارها فعالیت کنند.

* فضای دوقطبی بی منطق

متاسفانه عمده کسانی که در انتخابات شرکت کردند چه نامزدها و چه حامیانشان، قواعد انتخاباتی، تذکرات رهبر انقلاب، مصالح نظام و اخلاق سیاسی و دینی را رعایت نکردند و این فرصت و فضا تا حد زیادی معکوس شد. تقریبا همه فعالان در عرصه انتخابات به چهار عامل ذکر شده وقعی نگذاشتند و مرتکب خطا شدند. الگوی انتخابات مطلوب الگویی بود که رهبر انقلاب اردیبهشت ۱۳۸۸ مطرح کردند. ایشان عنوان کردند که چهار نامزد صالح در انتخابات وجود دارند. این جمله از آنجا ناشی می‌شد که ایشان همه نامزدها را از نزدیک می‌شناختند و با آنها کار کرده بودند. سوابق همه را هم می‌دانستند و هیچ یک، فرد مبهمی برای رهبر انقلاب نبودند. علاوه بر این ایشان تاکید می‌کنند که در حوزه قانون و اخلاق فعالیت شود و به شدت از اینکه افراد به تخریب نامزدها بپردازند، نهی کردند. تاکید هم داشتند که نامزدها تنها نکات مثبت خودشان را بیان کنند و کاری به کار نکات منفی دیگران نداشته باشند. این چارچوب می‌توانست انتخابات را به شکل مطلوب و با کمترین تنش برگزار کند. این خطوط از سوی اکثر نامزدها و حامیانشان زیرپا گذاشته شد و طبعا فضا متشنج و به سمت فضایی به شدت احساسی، هیجانی و خالی از آگاهی و منطق و دوقطبی پیش رفت. هرچه به انتخابات نزدیک تر شدیم، فضا از آگاهی و منطق و عقلانیت دورتر شد به گونه ای که در روزهای آخر شاهد صف بندی «محبت» و «نفرت» بودیم. بحث مصالح نظام، قوانین، چارچوب ها، اخلاق و… کنار گذاشته شد. چنان حب و بغض حاکم شد که در هیچ انتخاباتی شاهد این حجم تخریب مقدسات و ارزش ها و رفتارهای زننده و زشت نبودیم. عملا هیچ خط قرمزی نماند که لکه دار نشده باشد.

* به دنبال آرای خاکستری

چنین فضایی، عرصه را برای دخالت بیگانگان فراهم کرد. قدرت‌های استکباری که در طول ۳۱ سال گذشته از هر بهانه ای برای ضربه زدن به نظام استفاده کرده بودند و برایشان هیچ فردی مهم نبود، عرصه را برای فعالیت مهیا دیدند. پیش از انتخابات آنها به دنبال تحریم بودند و مجرای برنامه ها را براین اساس طراحی کرده بودند اما چندماه مانده به برگزاری انتخابات، درک کردند که فضا آنقدر احساسی است که می‌توانند سوار بر این موج شوند و به جای دعوت مردم به تحریم، آنها را به جناح بندی و موضع گیری بخوانند و روند انتخابات را از یک شکل سالم و معقول که برنده اصلی اش مردم و نظام بود به یک روند تنش زا تبدیل  کنند. به همین دلیل وارد ریل حمایت از یک نامزد خاص شدند. این بستر به دلیل فضای دوقطبی احساسی برای آنها ایجاد شد. برای آنها شخص خاص اهمیتی نداشت و هر گزینه ای می‌توانست برای حمایتشان مطلوب باشد بلکه می‌خواستند این فرصت را به زحمت و دردسر تبدیل کنند. البته یک ایراد مهم در نامزدی که آنها برای حمایت انتخابش کردند این بود که آنها را پس نزد و موضعی در قبال این حمایت ها نگرفت. شاید اگر او اعلام انزجار می‌کرد، طرح رسانه‌های بیگانه برهم می‌ریخت. اما او چنین اقدامی را نکرد. میرحسین موسوی به این قضیه نگاه ابزاری داشت و احساس کرد شاید این حرکت بی بی سی فارسی و رسانه‌های بیگانه، بخشی از آرای خاکستری را به سمت او بسیج کند. این روشی غیراخلاقی و غیرقانونی بود، هرچند دیگر نامزدها و حامیانشان هم از روش‌های دیگر غیراخلاقی و غیرقانونی استفاده کردند.

* از براندازان داخلی تا رسانه‌های بیگانه

در این میان، کسانی هم در داخل کشور بودند که جزء حامیان موسوی قرار گرفتند اما با نظام جمهوری اسلامی و ولایت فقیه مشکل جدی و اساسی داشتند که مهمترین این گروه ها، مشارکت، کارگزاران و مجاهدین انقلاب اسلامی بود. گزینه این گروه ها از ابتدا موسوی نبود اما میان احمدی نژاد و موسوی، باید موسوی را انتخاب می‌کردند چون در صورت به قدرت رسیدن او، شانس بیشتری برای بقا داشتند. کروبی و رضایی هم گزینه آنها نبودند. از سوی دیگر موسوی چون نیروی چندانی نداشت، نیازمند کمک مشارکت، کارگزاران و مجاهدین بود تا از شبکه‌های اجتماعی و تبلیغات آنها استفاده کند؛ شبکه هایی که ابتدا برای خاتمی آماده و طراحی شده بود. ایده این گروه ها از مدت ها قبل، براندازی نرم نظام بود و دنبال فرصت می‌گشتند. آنها احساس کردند این فضای انتخاباتی می‌تواند فرصتی فراهم کند تا به اهدافشان یعنی خلل وارد کردن به ارکان نظام و ولایت فقیه برسند. تحلیل آنها این بود که اگر موسوی به قدرت برسد، طبیعتا از ما استفاده خواهد کرد چون نیرویی ندارد و می‌توانیم روند ناقص مانده دوره اصلاحات برای براندازی نرم انقلاب اسلامی را درپیش بگیریم. اگر هم موسوی به قدرت نرسد از فضای انتخابات برای بیان حرف ها و سازماندهی نیروهایمان استفاده می‌کنیم. علت اصلی که گروه هایی چون مشارکت و مجاهدین، موسوی را انتخاب کردند این بود که او نیرویی برای بکارگیری نداشت و مجبور بود از آنها به عنوان دولتمرد خود استفاده کند.

انتخابات برگزار شد و مانند هر انتخابات دیگری نقص ها و ایرادهایی هم داشت که اجتناب ناپذیر بود. از سوی دیگر توهم پیروزی هم موجود بود و فضای کاملا احساسی برقرار شده بود، دخالت نیروهای بیگانه نیز مزید بر علت شد و همه این فاکتورها در کنار هم، فردای پس از انتخابات را رقم زد. جالب است که موج احساسات، حتی همین گروه ها را نیز فراگرفت و پس از انتخابات، در توهم پیروزی اسیر شدند. همین احساس را موسوی نیز داشت که برنده انتخابات است.

* موسوی قدرت بسیج چنین فضایی نداشت

پس از انتخابات چند عامل باعث شد که حوادث، سرعت بیشتری به خود بگیرد؛ اولا بی درایتی جبهه خودی. گروه برنده انتخابات، به اشتباه، فضای رقابتی قبل از انتخابات را به پس از انتخابات منتقل کردند. فراموش کردند که رئیس جمهور، رئیس شورای عالی امنیت ملی نیز هست و مسئولیت امنیت کشور را برعهده دارد و باید دغدغه حفظ مصالح کشور را داشته باشد. آنها به دنبال انتقام گیری از جریان مقابل هم بودند و سخنان تحریک آمیزی گفته شد که خوراکی برای حرکت جریان مقابل فراهم کرد.

ثانیا جناح مقابل در توهم پیروزی بود و به علت شکست در انتخابات در «توهم» بزرگ تری به نام «تقلب» گرفتار شد. موسوی به واقع در توهم پیروزی و تقلب ساخته شده توسط گروه‌های برانداز داخلی گرفتار بود و نگاه ساده انگارانه ای داشت. در حالی که باید نظرسنجی‌های مختلفی را کنترل می‌کرد و امیدوارانه به انتخابات نگاه نمی کرد. موسوی به انتخابات بسیار احساسی نگاه می‌کرد. اگر نگاه دقیق و علمی به انتخابات وجود داشت، این همه در توهم گرفتار نمی شدند و تقلب را امری بدیهی نمی دانستند.

ثالثا گروه‌های داخلی مثل مشارکت، کارگزاران و مجاهدین که برایشان موسوی و احمدی نژاد مهم نبود بلکه از این فرصت طلایی مرکب از توهم تقلب موسوی و بی درایتی احمدی نژاد، به دنبال براندازی و ضربه زدن به پایه‌های نظام بودند. آنها شبکه‌های اجتماعی در اختیار داشتند و با رسانه‌های غربی نیز هماهنگ بودند و بهترین فرصت فراهم شده بود تا بتوانند با ارکان نظام و ولایت فقیه تسویه حساب کنند. عامل اصلی تجهیز نیروها هم همین گروه ها بودند وگرنه موسوی حتی بعد از انتخابات، هیچ هوادار و طرفداری نداشت که به خاطر او به خیابان بریزند. اصلا موسوی را کسی نمی شناخت. فقط کسانی که اهل تاریخ و مسن بودند او را می‌شناختند. موسوی شخصا قدرت بسیج چنین فضایی را نداشت.

رابعا بیگانه ها هم موقعیت را مناسب دیدند تا حداکثر ضربه را به نظام اسلامی وارد کنند. غربی ها از ابتدا حدس نمی زدند که ممکن است چنین اتفاقاتی بیفتد. اگر احتمال چنین حرکت هایی را می‌دادند ده برابر بیشتر آمادگی ایجادمی کردند تا بتوانند حداکثر استفاده را ببرند و شاید حتی به فکر حمله نظامی همزمان با درگیری‌های داخلی می‌افتادند و برای این مساله خودشان را آماده می‌کردند. پس آنها هم در مقابل عمل انجام شده قرار گرفتند و سعی کردند در لحظه از موقعیت ها استفاده کنند.

*  اعتراض به وضع موجود

راهپیمایی روز بعد ازانتخابات و جمع شدن جمعیت زیادی از مردم در تهران چه دلیلی داشت؟ آیا همه کسانی که در راهپیمایی شرکت کرده بودند طرفدار تز تقلب بودند؟ نه! آیا همه اینها آدم‌های سیاسی بودند؟ نه! این راهپیمایی، اعتراض به وضع موجود بود. آدم هایی که از گرانی، مفاسد اداری، بی کفایتی مدیران و… به تنگ آمده بودند و کسانی که با وضع موجود مخالف بودند، در راهپیمایی حضور داشتند. بعضی این راهپیمایی را مصادره به مطلوب کردند که «رای آری» به موسوی یا «رای نه» به نظام است، اما اگر افراد حاضر را تیپ بندی کنیم، متوجه می‌شویم که در این راهپیمایی به قدری تنوع وجود داشت و آدم‌های مختلفی بودند که هیچ کس باورش نمی شد دنبال هدف مشخصی باشند.

سبد حمایت از موسوی را افرادی همچون غفوری فرد تشکیل می‌دادند که به رای دادن به موسوی افتخار کرد، سیدرضا اکرمی رئیس جامعه وعاظ، کاتوزیان نماینده اصولگرای مجلس و بسیاری از شخصیت‌های جاافتاده حامی او بودند. از طرف دیگر کسانی که دین و خدا و پیامبر را هم قبول ندارند حامی او بودند. به همین ترتیب تنوع زیادی در حامیان موسوی دید می‌شد. پس آن راهپیمایی برخلاف آنچه گفتند، راهپیمایی ضدنظام و براندازانه و حمایت از موسوی نبود. نظامی که این همه مخالف در پایتخت داشته باشد، چگونه می‌تواند دوام بیاورد؟ همه این حرکت، اعتراض به وضع موجود بود. در آن راهپیمایی زنان باحجاب و بی حجاب، افراد مسلمان و تروریست‌های مجاهدین خلق و بهایی ها و… همه حضور داشتند.

*  کاتالیزوری به نام هاشمی

هرچقدر پس از انتخابات جلو می‌رویم، بی درایتی جبهه خودی نیز ادامه پیدا می‌کند. این بی درایتی، فضا را برای مانور بیگانه و نیروهای متصل به آنها فراهم می‌کند. آنگاه گروه‌های برانداز احساس کردند که می‌شود فردی مثل موسوی را بازی داد که البته درست فکر کردند. از ۳۱ خرداد به بعد، از موسوی و کروبی به عنوان رئیس جنبش سبز استفاده ابزاری شد. این دو نفر حالا دیگر ابزار دست دو گروه هستند؛ بیگانه و براندازان داخلی. رهبر انقلاب در خطبه‌های اولین جمعه، تلاش کردند وفاق ایجاد کنند اما موسوی این پیام را درک نکرد. از ۳۰ خرداد، او شدیدا در توهم گرفتار شده و غیرعقلانی عمل می‌کرد ضمن اینکه حامیانش نیز چنین رفتاری داشتند. به این ترتیب به راحتی ابزار دست بیگانگان شدند.

در این میان دخالت نیروهایی مانند هاشمی رفسنجانی، کاتالیزور و تسریع کننده اتفاقات و ماجراها بود. هاشمی و اطرافیانش حتی اگر ساکت می‌نشستند، اوضاع به این ترتیب نمی شد. اما ایشان و خانواده اش نوعی دخالت منفی کردند که فضا را برای ایجاد حوادث بعدی مهیاتر کرد. نظام، درگیر این بحران شد و دخالت آنها بحران تازه ای آفرید. به یقین می‌توان گفت اگر هاشمی در این قضایا وارد نمی شد، مقابله با بحرانِ رخ داده، ساده تر بود. مشارکت، مجاهدین و کارگزاران هم می‌دانستند که ورود هاشمی و خانواده اش به این عرصه، معادله را پیچیده تر می‌کند. البته خانواده او قبل از این هم در صحنه ورود کرده بودند اما فائزه یا مهدی و دیگران به تنهایی وزنه ای نیستند. ورود شخص هاشمی به این فضا، معادلات را چند بعدی کرد. البته بی درایتی احمدی نژاد و حامیانش نیز بهانه ای به هاشمی داد تا وارد این عرصه شود. اگر آنها مصالح ملی و انقلاب را درنظر می‌گرفتند، فرصتی برای هاشمی فراهم نمی شد تا در این ماجرا دخالت کند. این بی درایتی ها بهترین بستر را برای اتفاقات بعدی فراهم کرد.

* اگر موسوی رئیس جمهور می‌شد…

حالا وارد یک بحث فرضی می‌شویم. اگر موسوی به قدرت می‌رسید چه اتفاقی می‌افتاد؟ برای پاسخ به این سوال ابتدا باید پیشینه او را شناخت. موسوی یک روشنفکر مذهبی است. یعنی از جنس روشنفکرانی است که جنبه روشنفکری آنها بر مذهبی بودنشان می‌چربد. اما در فضای انقلاب که قرار گرفتند پسوندی به نام مذهبی پیدا کردند. موسوی سابقه شفاف و روشن مبارزاتی قبل از انقلاب ندارد و با همین سابقه، وارد حاکمیت جمهوری اسلامی می‌شود. او هم مثل بسیاری از روشنفکران ایرانی ذهن آشفته ای دارد. او در مسیری دو جهته سرگردان بود که یک سرش روشنفکری و سر دیگرش مذهبی بود. وی گرایش‌های دوطرفه هم داشت اما فضای ده سال اولیه انقلاب، باعث شد که نمودهای مذهبی بیشتری داشته باشد اگرچه که گرایش‌های روشنفکری هم بروز می‌داد مثل تمایلاتی که به دکتر مصدق داشت. بعد از رحلت امام(ره) و ورود موسوی به عرصه دانشگاهی و هنری، جنبه روشنفکری او قوی تر شد. روشنفکران مذهبی ایرانی، عموما بنیه مذهبی و معلومات دینی قوی ندارند و موسوی هم از همین جرگه بود. او مذبذب بود و ماهیت شفاف و خالصی نداشت. ذات روشنفکران ایرانی، حیرانی است. در ایام انتخابات، از یک سو موسوی از امام(ره) دم می‌زد و از سوی دیگر رفتار همسرش هیچ سنخیتی با آموزه‌های امام نداشت. موسوی منافق و مزدور نبود، حیران و دچار آشفتگی فکری بود. پایه‌های مذهبی او بسیار عامیانه و سطحی بود. چنین فردی به راحتی و با چند حمله لفظی، از اعتقاداتش دست برمی دارد و به دامن بیگانه پناه می‌برد. اما چند شاخصه داشت که برایش بسیار مهم بود؛ رویکرد ضدسرمایه داری، رویکرد ضدبیگانه و رویکرد عدالتخواهانه. البته این شاخصه ها را غالب روشنفکران ایرانی داشتند چون برای نمونه مارکسیست ها هم به عنوان یک جنبه روشنفکری ایرانی، چنین رویکردی داشتند. حتی براساس همین نگاه، شریعتی، ابوذر را «سوسیالیست خداپرست» معرفی می‌کند. آبشخور همه این جریان ها از یک نقطه است. شاید به جرات بتوان گفت آن اندازه که موسوی تحت تاثیر شریعتی بوده، از امام خمینی(ره) و علمای دینی متاثر نبوده است. البته موسوی حتی به اندازه شریعتی در احساس نسبت به اسلام هم قوی نبود. موسوی در ادامه مسیر خود و در دوران دانشگاه و کار هنر آن سه ویژگی را در خود حفظ کرد اما جنبه روشنفکری اش تقویت شد.

* تلاش برای ماندن

ر مقطع دوم خرداد  یک حرکت اعتراضی روشنفکری از موسوی دیده شد که به بستن روزنامه‌های زنجیره  ای اعتراض و آن را  فله ای تعبیر کرد. موضعی به نفع اصلاح طلبان گرفت و بعد از آن حرکت دیگری از او دیده نشد. هرچند گزارش‌های جسته گریخته نشان می‌داد که او از رویکرد لیبرالی در اقتصاد و سیاست و ارتباط با آمریکا ناراضی است و مساله فلسطین هنوز برایش یک دغدغه است.

در سال ۸۶ موسوی نامه ای در نقد کارگزاران نوشت که مانند بمب در جبهه  اصلاحات صدا کرد. تعبیر دوم خردادی ها این بود که موسوی، همان احمدی نژاد است اما با نقابی روشنفکرانه. مواضع او با ویژگی‌های حمایت از فقرا، نفی سرمایه داری، مخالفت با فاصله طبقاتی و… به احمدی نژاد نزدیک شده بود. این نامه بازتاب‌های فراوانی داشت. اما موسوی در دنیای سیاست، منزوی و محدود به تعداد اندکی از یارانش بود. فضای دانشگاهی و حلقه محدود یاران، عاملی شده بود تا از واقعیت‌های اصلی جامعه دور بماند. در تمام سال‌های گذشته هموراه از او برای بازگشت به سیاست دعوت شده بود و او همه اینها را رد کرد.

در سال ۸۷ او احساس کرد فرصت خوبی است و اتفاقا درست هم برآورد کرده بود. او می‌توانست درست وارد شود و برنده انتخابات هم باشد. فضای جامعه، فضایی بود که خاتمی شانس برد نداشت، ناراضیان از احمدی نژاد هم زیاد بودند و موسوی هم به واسطه بُعد روشنفکری می‌توانست اصلاح طلبان را دور خود جمع کند و هم به واسطه بُعد مذهبی و سوابق دهه شصت، توانایی جمع کردن اصولگرایان ناراضی از احمدی نژاد را داشت. علامت هایی هم از سوی آنها به موسوی داده شد.

موسوی زمانی وارد انتخابات شد که خاتمی هم اعلام نامزدی کرده بود. خاتمی می‌دانست که با بودن موسوی و کروبی، شانس پیروزی دوم خردادی ها کاهش می‌یابد. او موسوی را اصلاح طلب نمی دانست اما به پیروزی جبهه خودش فکر می‌کرد. کروبی گزینه آنها نبود چون اخراجی‌های گروه‌های دوم خردادی دور کروبی را گرفته بودند. کروبی به دلیل لجاجت و یکدندگی زیر بار مشارکت و مجاهدین نمی رفت و شانس رای آوردن هم نداشت. گروه‌های دوم خردادی مطمئن بودند که می‌توان از موسوی استفاده کرد چون او فردی گمنام بود که نیروی خاص و حامی مالی نداشت. از سوی دیگر مجاهدین، مشارکت و کارگزاران، پول و امکانات و نیرو داشتند اما نامزد نداشتند. خاتمی با زیرکی از عرصه انتخابات فرار کرد چون در صورت ماندن در رقابت، با رای اندک ۴ یا ۵ میلیونی، مضحکه می‌شد. در این میان موسوی اعلام کرد هرکس از من حمایت کند مشکلی نیست اما من دیدگاه‌های خودم را دارم. آن گروه ها این شرایط را پذیرفتند چون می‌دانستند در صورت رای آوردن موسوی، دوباره به قدرت برمی گردند. یاران دیروز موسوی دوستان امروز همین جریان ها هستند و اکثر نیروهایی که دولتمرد موسوی بوده اند، امروز در جریان اصلاحات قرار دارند. آنها عاقلانه روی موسوی سرمایه گذاری کردند و حضور همین گروه ها نیز عاملی شد تا بیگانگان از فروردین ماه به بعد، موج تبلیغاتی اش را به نفع آنها حرکت دهد.

* عقب نشینی از آرمان ها

از سوی دیگر موسوی، فاقد درایت لازم بود تا حامیانش را خط کشی کند. او اعلام نکرد که مسایلی چون اندیشه امام، ولایت فقیه و فلسطین جزء آرمان‌های من است و هرکس که با اینها مخالفت داشته باشد، حمایت و یاری و پولش را نمی خواهم. از جهت دیگر نیروهای افراطی اصولگرا با قدرت وسیعی تبلیغ می‌کردند که موسوی با ولایت فقیه ضدیت دارد و با آمریکایی ها همراه است. موسوی هم به اشتباه دید حالا که از همه جهت به او تهمت می‌زدند، عملا خودش را وارد جرگه دوم خردادی ها کند. این زمینه از همان جا ناشی می‌شد که او روشنفکری بود که بعدا مذهبی شده بود. چون پایه‌های مذهبی قوی نداشت، نتوانست در برابر این سخن ها مقاومت کند و بگوید شما هر چه هم به من ضدولایت فقیه بگویید، باز هم بر مسیر درست خودم خواهم ماند. او به سرعت و به راحتی بر اثر بیان سخنانی چون فتنه سبز، دجال و… مسیرش را عوض کرد و در دام آن طرفی ها افتاد. در ابتدای تبلیغات انتخاباتی، موسوی از محرومان و بازگشت به اصول انقلاب و امام صحبت می‌کرد، واژه هایی که در ادبیات مشارکت و کارگزاران جایگاهی ندارد. اما پس از مدتی ناگهان با همه این آموزه ها به مقابله پرداخت.

* ناتوان در اداره بحران

اگر موسوی به قدرت می‌رسید عملا چند مشکل اساسی داشت. اول اینکه نیروی وفادار و کارآزموده نداشت. دوم؛ آرمان‌های مشخصی نداشت. خودش هم نمی دانست چه می‌خواهد. کلیات خواسته ها را می‌دانست اما مثلا تفاوت عدالتخواهی خودش با احمدی نژاد را نمی دانست. نمی توانست تفاوت جنس ضدیت خودش با امپریالیسم را با ضدیت اصولگرایان با امپریالیسم تبیین کند. موسوی به معنای واقعی کلمه برنامه نداشت. سوم؛ او شخصا هم مرد عرصه بحران نبود. جنگ را امام اداره کرد و موسوی فقط یک مهره اجرایی بود. بحران‌های جنگ را امام مدیریت کرد و او در این میان کاره ای نبود. بالاخره اینکه؛ علاوه بر این موارد، اختلاف نظرهایی هم با رهبر انقلاب داشت که ریشه تاریخی دارند. به همین دلایلی که ذکر شد این فرد نمی توانست دولت موفقی داشته باشد. نکته دیگر اینکه مشارکت، کارگزاران و مجاهدین از این فرصت استفاده و خلاء فقدان نیروی موسوی را جبران می‌کردند. آنها آماده بودند با به قدرت رسیدن موسوی، غنیمت ها را تقسیم کنند. موسوی هم قدرت پیشگیری نداشت یعنی جز حلقه اولیه ستادش، کسی را نداشت. به همین دلیل عملا رئیس جمهوری می‌شد که «هیچ کاره» است و همه کاره همان سه گروه ذکر شده بودند.

اگر موسوی رای می‌آورد طبیعی است که هیچ درگیری و آشوبی صورت نمی گرفت چون کارگزاران، مشارکت و مجاهدین به قدرت می‌رسیدند. آنها هم همانطور که در طول دوره ۸ ساله اصلاحات عمل می‌کردند، با استفاده از قدرت خود نظام، ریشه انقلاب و نظام را می‌زدند. برای این سه گروه، بازگشت به قدرت خیلی مهم بود. البته آنها آدم هایی نیستند که بخواهند هزینه زیادی در مسیرشان بپردازند. کاملا مشخص بود که وقتی به زندان افتادند به سرعت کم آوردند و اعتراف کردند. وقتی موسوی به قدرت می‌رسید دیگر هزینه ای برای آنها نداشت چون فقط باید می‌نشستند تا وزیر و وکیل و همه کاره شوند.

ال در این میان موسوی دو گزینه داشت، یا تسلیم می‌شد که مملکت در اختیار همان نیروها می‌افتاد و آنها مسیر ناقص دوم خرداد را ادامه می‌دادند و انقلاب را از درون پوک می‌کردند و به مبارزه با ولایت فقیه ادامه می‌دادند. یا آنکه با آنها درمی افتاد که کشور دچار بحران و آشوب می‌شد، از این منظر که در قدرت اجرایی کشور بحران اتفاق می‌افتاد و تنش جدی درون حاکمیتی مثل دوران دوم خرداد رخ می‌داد. اگر موسوی همه اینها را از خود می‌راند و می‌خواست نیروی تازه بیاورد، از کجا می‌توانست نیروهایش را تامین کند؟ کسی حامی او نبود و او هم کسی را نمی شناخت. علاوه بر اینکه او مرد برخورد و مقابله با این گروه ها نبود. او چطور می‌توانست با مشارکتی ها مقابله کند؟

* مهره سوخته

در انتها باید یک فرض را هم مدنظر قرار داد. اگر موسوی پس از انتخابات، رفتار عاقلانه در پیش می‌گرفت و وارد فاز توهم نمی شد و از همکاری با بیگانگان و براندازان داخلی خودداری می‌کرد، شاهد بحران‌های عمیق و گسترده نبودیم علاوه بر اینکه شانس بلند سیاسی برای ادامه حیات داشت. دیگر شناخته شده بود و می‌توانست نیرو جمع کند، دیدگاه ها و اهداف و برنامه هایش را تبیین کند و در رقابت بعدی شرکت می‌کرد و شانس زیادی برای انتخاب شدن داشت. البته باز هم به همان دلایل گفته شده و ویژگی‌های خاص روشنفکری، نمی توانست رئیس جمهور مناسبی برای کشور باشد.

موسوی اگر سودانگارانه هم به جریان‌های پس از انتخابات نگاه می‌کرد چنین رفتارهایی از خود بروز نمی داد. حتی اگر می‌خواست براندازی هم انجام دهد، این مسیرش نبود چون اگر مهره بیگانه بود آنها این مهره را نمی سوزاندند و در انتخابات بعدی به قدرت می‌رسید تا اهداف آنها را انجام دهد. احساسی گری و توهم موسوی، اهداف براندازانه گروه‌های داخلی و بی تدبیری برخی اصولگراها و سوء استفاده بیگانه عاملی شد تا این اتفاقات رقم بخورد.

وی تصریح کرد: حجاب نه تنها یک اصل دینی است بلکه در تقویت، همبستگی و امنیت ملی نیز تاثیرگذار است و هرکس دلش برای امنیت ملی ایران و نظام اسلامی می‌سوزد باید وارد میدان عمل شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر‌الدین طوسی اظهار داشت: بحث ترویج فرهنگ حجاب و عفاف و پیشگیری از بی‌حجابی و بی‌عفتی چند لایه موازی دارد و ما با همان حالت که کار فرهنگی برای ترویج حجاب می‌کنیم و به همان اندازه که کار فرهنگی برای نشان دادن زشتی‌های بی‌حجابی و نشان دادن عواقب بی‌حجابی و بی‌عفتی می‌کنیم باید کار امنیتی و انتظامی هم انجام داد.

این استاد دانشگاه گفت: دشمنان ما روی این قضیه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و نمی‌شود تنها به کار فرهنگی اکتفا کرد بلکه باید به موازات کار فرهنگی، تبلیغی و ترویجی، کار امنیتی و قضایی را نیز در دستور کار قرار دهیم.

کوشکی در پاسخ به سؤالی در مورد این که بی‌حجابی‌های اخیر دنباله فتنه پس از انتخابات سال گذشته است، اظهار داشت: این قضیه یک فتنه مستقل است که از قدیم و بعد از جنگ تحمیلی دشمن به آن دامن زده و در سال ۷۰ نیز رهبر معظم انقلاب با حساسیت بحث تهاجم فرهنگی را مطرح کردند تا جامعه متوجه چنین آسیب‌ها و خطراتی باشد.

وی ادامه داد: دشمنان ما روش‌های مختلفی را برای نابودی انقلاب در پیش‌گرفته‌اند که یکی از این روش‌های قدیمی و جدی آنها ترویج بی‌عفتی و بی‌حجابی در کشور است که در این مسیر سعی می‌کنند با متدهای مختلف با حساسیت‌ها و غیرت ملت بازی کنند.

کوشکی گفت: کشورما به دلیل اینکه خانواده‌محور است و همچون ساختمانی است که آجرش خانواده است و بی‌عفتی و بی‌حجابی سبب فروپاشی نهاد خانواده می‌شود به همین دلیل بایستی درصدد خنثی کردن این توطئه‌ها بود.

این استاد دانشگاه‌های تهران در بخش دیگری از سخنان خود در بیان رجوع به اندیشه متعالی امام(ره) اظهار داشت: امام یک راهنماست در واقع رهبری دینی به معنی کامل در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اخلاقی که ما امروز محتاج چنین اندیشه جامع و کاملی هستیم.

کوشکی رجوع به اندیشه‌های امام را ضروری عنوان کرد و افزود: چون امام مروج و داعی به دین بود ما محتاج هستیم به دین خدا رجوع کنیم چراکه امام واسطه ما با دین خدا و زمینه‌ساز آشتی و آشنایی با احکام ارزشی خداوند است.

وی گفت: موضع افرادی چون موسوی و کروبی برای همگان معلوم شده است. این افراد، مانند مین‌های خنثی شده هستند که خاک از روی آنها کنار رفته است و خطری ندارند، خطر سایت‌هایی هستند که بعضا فتوا صادر می‌کنند و عده‌ای افراد احساساتی می‌شوند و با معلومات کم به خود اجازه می‌دهند برای رهبری تعیین تکلیف کنند.

کوشکی در ادامه افزود: متاسفانه اکنون در بین برخی از نیروهای حزب‌اللهی به دلیل معلومات کم و بی‌تجربگی حرف‌های مسموم شنیده می‌شود، که اگر حواس ما جمع باشد، باید آنان را سر جای خود بنشانیم و به آنها بگوییم که خطر شما از افرادی مانند موسوی بیشتر است؛ چرا که شما با پوشش حزب‌اللهی هر چند نیت خیر هم داشته باشید، به خود اجازه می‌دهید برای رهبری تعیین تکلیف کنید.

این استاد دانشگاه معتقد است که مطیع رهبری، باید مانند فرمانده سپاه حضرت امیر(ع) که در جنگ صفین در بیست قدمی خیمه معاویه به فرمان آن حضرت برمی‌گردد و برای همین مالک‌اشتر می‌شود، باشد و می‌گوید ابن ملجم خود را تند‌تر از حضرت می‌دانست و به‌نظر من خطر و فتنه آینده، وجود این ابن‌ملجم‌هاست.

وی در ادامه فتنه را یک امر ضروری و اجتناب‌ناپذیر در جامعه دانست و گفت: وقتی که جامعه در مقام انتخابگری قرار می‌گیرد، این انتخاب و رفتار جامعه می‌تواند رفتاری برخاسته از عقلانیت و آگاهی باشد که طبیعتاً فتنه‌زدایی می‌شود یا اینکه این رفتار می‌تواند برخاسته از شهوت و احساس و غیره باشد که رفتاری فتنه‌انگیز می‌شود؛ در تعابیر قرآن و معارف دینی ما، فتنه فضایی است که در آن جوامع و انسان‌ها آب‌دیده می‌شوند و می‌توانند مراحل تکامل را طی کنند. قرآن تعبیری در خصوص بنی‌اسراییل دارد که می‌فرماید ” حادثه سامری برای شما کوره‌ای بود که در این کوره آدم‌های خالص از ناخالص جدا گردیدند و آزمونی که در آن عده‌ای سربلند و عده‌ دیگر سرافکنده شدند “

این استاد دانشگاه به نحوه برخورد امام راحل با فتنه اوایل انقلاب اشاره کرد و گفت: زمانی که همه در ایران طرفدار مجاهدین خلق بودند، نماینده مجاهدین خلق نزد امام می‌رود و دیدگاه‌هایشان را بیان می‌کند، امام می‌فرمایند من شما را قبول ندارم و تأییدتان هم نمی‌کنم؛ چرا که شما التقاطی هستید، اسلام و مارکسیسم را قاطی کرده و یک چیزی ناهمگون درست کرده‌اید. ولی حضرت امام می‌فرماید من به اینها وقت می‌دهم تا اتمام حجت شود و بعد نگویند که خمینی (ره) حرف ما را نشنید.

وی ضمن تاکید بر برخورد یکسان امام راحل و مقام معظم رهبری با فتنه، گفت: امام هیچ موقع (پیش از اعلان جنگ مسلحانه) نفرمودند، منافقین را حذف کنید، بنی‌صدر را حذف کنید و به معنای دیگر نمی‌گویند، برخورد چکشی کنید. می‌گویند چون فتنه حاصل ناآگاهی است، باید اجازه دهیم، جامعه به تدریج به آگاهی برسد؛ چرا که اگر آگاهی بخشی اتفاق نیفتد، اصلاً جامعه رشد نمی‌کند.

کوشکی خاطر نشان کرد: امام معتقدند باید در برخورد با فتنه‌کاری کرد که ضایعاتمان به حداقل برسد، یعنی قاطع برخورد می‌کنیم، اما رحمت را نیز فراموش نمی‌کنیم. در مورد بنی‌صدر هم، بعد از اینکه نصیحت فایده نمی‌کند و با چندین بار تشر هم باز گوش نمی‌کند و با اینکه خودش نماینده تعیین‌کرده و گفته یک هیأت بنشینند و وساطت کنند.

وی ادامه داد: امام(ره) در وصیتنامه‌شان که سال ۶۱ مرقوم کرده‌اند؛ خطاب به گروهک‌ها می‌گویند جوانانی که گروهکی شده‌اید، وقتی این وصیتنامه را می‌خوانید، من نیستم و دیگر طمعی بر دنیا ندارم. فکر کنید؛ دست از کارتان بردارید.

این فعال سیاسی در ادامه اضافه کرد: اگر روزی رهبری بخواهد کسی را محاکمه کنند، این اتفاق خواهد افتاد و نظام در این زمینه کاملا قدرتمند است؛ ولی اگر تشخیص ایشان این باشد که سران فتنه مجازات قضایی نشوند و ممکن است بعضی‌ها قرار باشد با تشخیص که رهبری نظام، در زندان انزوا و فراموشی اسیر شوند و این مجازات زندان آنها شود؛ ما باید بگوییم سمعا و طاعتا و حمایت و پشتیبانی کنیم.

کوشکی در بخش پایانی سخنان خود در پاسخ به سوالی مربوط به اینکه چرا شورای نگهبان صلاحیت برخی کاندیداهای دوره دهم ریاست جمهوری را تایید کرد گفت: رهبر انقلاب در اردیبهشت سال ۸۸ در کردستان فرمودند، “چهار نامزد صالح داریم. ” به نظر من باید طبق قانون افراد سنجیده شوند و کسی که شرایط را داشته باشد شورای نگهبان آن را تایید می‌کند.

وی افزود: مقام معظم رهبری تمامی کاندیداهای دوره دهم ریاست جمهوری را به خوبی‌می‌شناختند؛ به طوری که با میرحسین موسوی هشت سال کار کردند و او در این مدت، موسوی بدترین لجبازی‌ها را با ایشان کرد؛ اما با این حال رهبری هدف بلندی دارد و می‌فرمایند ” انتخابات ما پرشور و متنوع باشد و سلیقه‌های مختلف بیایند و رای بالا داشته باشند که رای بالا تقویت نظام است. ” به همین خاطر است که ایشان می‌فرمایند “موسوی هم عیب ندارد بیاید. “

وی با اشاره به سخن امام(ره) مبنی بر اینکه؛ در دانشگاه های ما اگر حتی برای بیان مطالبی که از خودمان است از منابع غربی استفاده نکنیم، آن را علم نمی دانند که تا وضع به این صورت است ما به استقلال نخواهیم رسید و باید این روحیه در دانشگاه های ما عوض بشود، افزود: آیا فضای فعلی دانشگاه های ما با این فضایی که امام ترسیم می کند یکی است؟

این استاد دانشگاه با اشاره به این که اگر دانشجو هم این موضوع را مطالبه کند، جلوی پای او سنگ اندازی می کنند، گفت: باید باور توانستن ایجاد شود و این همان چیزی است که امام(ره) آن را نشانه استقلال می دانند.

وی سپس به پیام امام(ره) به مناسبت قطع نامه ۵۹۸ اشاره و بیان کرد: در این پیام امام(ره) از مسئولان می خواهد که به هر شکل ممکن وسیله ارتقاء علمی را برای جوانان فراهم کنند که این نشان دهنده توجه امام(ره) به پیشرفت است.

کوشکی تصریح کرد: امام(ره) در آن پیام وظیفه مسئولان را کمک به جوانان برای نوآوری می داند و جالب اینجاست که اکنون ما خودمان مطالبه نمی کنیم و هیچ گاه هم جز مطالباتمان نبوده است.

وی با طرح این سوال که آیا امام (ره) آن چیزی است که امروز صدا و سیمای ما معرفی می کند؟، گفت: ما این تفکرات انقلابی، اسلامی را از امام (ره) داریم، ولی آن ها را نمی شناسیم.

این استاد دانشگاه به دیدگاه دیگر امام که همان مساله خرمشهر بود، اشاره و بیان کرد: امام معتقد بود که ما برای به دست آوردن خاک نجنگیدیم، بلکه مساله اصلی حفظ اسلام بود.

وی گفت: تمام این اشتباهات به دلیل این است که امام در زمان ما مهجور است و نگاه امام و انقلاب را تحریف کردند که نتیجه این نگاه های ملی گرایانه این می شود که امروز جوان ما می گوید؛ «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران»، در حالی که امام معتقد بودند؛ «مگر اسلام کم از کشور ماست، ما برای اسلام فکر می کنیم».

کوشکی به توصیه های امام(ره) به روحانیت اشاره کرد و گفت: امام(ره) معتقد بودند که اگر روحانیون و طلبه ها از طلبگی خارج شوند و دنیاگرا شوند، ما باید فاتحه اسلام را بخوانیم.

وی گفت: مورد دیگر پیام امام در مورد مصلای تهران است که امیدوارم روزی کسی جرئت کند و این پیام را در مصلی نصب کند که امام در آن پیام می فرمایند؛ «مصلی نباید اشرافی باشد و باید شبیه مسجد النبی باشد، پیامبر اسلام نیازی به مناره های تزئینی و مساجد اشرافی ندارد».

کوشکی با اشاره به این مطلب که این نوع نگاه امام الان چقدر در بین دین داران ما جاری است؟، عنوان کرد: به نام دین کارهای عجیب و غریب می کنیم و فکر می کنیم هر چه مناره مساجد بالاتر برود چشم دشمنان کور می شود و این ها به خاطر این است که اصلا نگاه دینی در ما نیست.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: مسئولان باید امام(ره) را بشناسند و غاصبانه زیر عکس امام حکومت نکنند که نتیجه حکومت غاصبانه در زیر عکس امام، سود بردن امریکا و اسرائیل خواهد بود.

کوشکی خاطرنشان کرد: امام پیش گویی نمی کرد، بلکه به عنوان طراح وظیفه داشت که این آسیب شناسی ها را بکند و نتیجه تشخیص امروز ما از مسائل توسط خودمان، این است که حتی امروز ما در دانشگاه های خود هم نمی توانیم انقلاب را عرضه کنیم و کمبود داریم در حالی که ما در زمان جنگ توانستیم انقلاب را به جهان صادر کنیم و این ها به دلیل این است که حتی مذهبی ها هم امام و تفکر او را به درستی نمی شناسند.

وی گفت: هم اکنون وظیفه متدینین این است که صحیفه را بخوانند و عمل کنند وگرنه حوادث سال گذشته دوباره تکرار می شود.

کوشکی با طرح این سوال که پیرو واقعی ولی فقیه کیست؟، گفت: یک نمونه آن ولایت پذیری بی چون و چرای رزمندگان از امام(ره) در زمان جنگ بود که نتیجه ان پیروزی در جنگ، با وجود نبود امکانات بود.

این استاد دانشگاه گفت: یک نوع دیگر از ولایت پذیری نیز توجه به سخنان مقام معظم رهبری در مورد عدم توهین به دیگر نامزد ها بود که عدم توجه به آن ها باعث به وجود آمدن آن همه مشکل شد.

کوشکی اظهار داشت: رزمندگان آن طور پیروی کردند و نتیجه اش آن شد که تفکرشان دنیا را گرفت و الان هم ما فقط عکس رهبری را با تعداد زیاد چاپ می کنیم، ولی به دلیل همان عدم ولایت پذیری حتی بعضا نمی توانیم مذهبی دیروز و بچه های شهدا را هم جذب انقلاب کنیم؛ انقلاب بد نیست ولی چون ما پیروی نمی کنیم، جواب نمی دهد.

این استاد دانشگاه گفت: ما در جنگ انقلاب را صادر کردیم، ولی الان چگونه است؟ و جالب است که الان هم در قسمت هایی که پیروی از ولایت کرده ایم پیشرفت داشته ایم؛ نمونه آن در صنایع دفاع است که با پیروی از خط رهبری در شرایط تحریم کنونی ما مجهزترین سلاح ها را به دنیا صادر می کنیم و ناو آمریکایی با تهدید مرز داران ما مجبور به عقب نشینی می شود. این اقتدار جز از حفظ خط امام و رهبری از کجا ناشی می شود ؟

این استاد دانشگاه بیان کرد: علت اینکه این اقتدار در دانشگاهای ما  وجود ندارد به خاطر این است که در اینجا ما خط رهبری را گم کرده ایم.

وی در پاسخ به این سوال که چه کسی مسئول آگاهی دادن به نسل جوان و مردم عادی در مورد اندیشه های امام است، بیان کرد: جوانان و دانشجویان باید خود از مسئولان این مطالبه جدی را داشته باشند، یعنی خود آنها دنبال این اندیشه ها بروند و بعد از مسئولان و اساتید روش بخواهند.

کوشکی در پاسخ به سوالی دیگر در مورد عدم حمایت از مسلمانان چین، گفت: این مساله یک مساله نژادی و یک جنگ نژادی بین مسلمانان اویغور و گروه هان بود و اصلا بحث بر سر اسلام نبود و حتی خود اویغور ها شروع کننده این جنگ نژادی بودند وگرنه ما هر جا که پای اسلام در میان بوده از ملت ها دفاع کرده ایم که نمونه های آن دفاع از مسلمانان کوزوو و فلسطین و دفاع از افغانستان در زمان امام(ره) بوده است.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که در این ایام که ایام رحلت امام(ره) است در جهت شناخت اندیشه های ایشان گام برداریم.

*تفکیک قوا در ایران با غرب تفاوت ماهوی دارد

وی افزود: یعنی از مقطعی که اروپایی‌ها رفتند دنبال اینکه حاکمیت را از جایگاه خاصش، جایگاهی که اقتدار کامل را در حاکمیت و حاکمیت را در شخص و یا شخص حاکم یا پادشاه خلاصه می‌کردند و آن را با اسامی مثل استبداد،(Totalitarianism) شخصی اینها را یک نماد حاکمیت شخصی می‌دانستند.

این استاد دانشگاه در ادامه با بیان اینکه در بحث حاکمیت یکی از نمادهای مدرنیسم این بود که حاکمیت در واقع از جایگاه اقتدار متمرکز خارج و به چند دلیل، تقسیم و تفکیک شود، افزود: یکی از دلایل این است که ممکن است علاوه بر نامتوازن شدن صحنه سیاسی موجب مشارکتی شدن صحنه سیاسی شود.

کوشکی دلیل دیگر تفکیک قوا را صورتبندی و نظم دهی بیشتر به امور دانست و گفت: نظم دهی با این منظور مطرح می‌شد یعنی که یک چند کنترلی و چند نظارتی ایجاد شود، چرا که ساختار قدرت متحد امکان نظارت را فراهم نمی‌کرد و در واقع استدلال کسانی که روی این قضیه کار کرده‌اند این بود که بگویند که می‌خواهند با تمرکز ‌زدایی جلوی استبداد را بگیرند.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی مقابله با تمامیت‌خواهی (Totalitarianism) را از دیگر دلائل تفکیب قوا دانست و در بیان چرایی این گفته خود تصریح کرد: آن چیزی که غربی‌ها تحت عنوان دموکراسی به عنوان سرفصل سیاست مدرن، باز کرده‌ بودند، در حقیقت یکی از بحث‌هایش امکان نظارت، پرسشگری و پاسخگویی در حوزه قدرت و حاکمیت بود و برای اینکه این پرسشگری را نهادینه کنند، بحث نظارت قوا بر یکدیگر را مطرح کردند.

وی با تاکید بر اینکه به دموکراسی به عنوان سرفصل سیاست مدرن، بخشی از مطالبات را از جمله امکان حضور نمایندگان مردم را در حوزه سیاست فراهم کرده‌اند، متذکر شد: در همین راستا بحث تفکیک قوا شکل گرفت و صورت‌بندی خودش را پیدا کرد.

کوشکی با بیان اینکه شاید بتوان پارلمانتانیزم را مهمترین میوه تفکیک قوا دانست، علت این گفته خود را اینگونه توصیف کرد که حضور نمایندگان برآمده از آرای مردم، در محلی به نام پارلمان، علاوه بر تحقق مشارکت مردم، مظهر نظارت بر قدرت، حضور مردم در تعیین رویه حاکمیت در غالب قانون‌گذاری و تقسیم قدرت درحاکمیت بوده است و البته به همین علت تفکیک قوا جوهر‌ه‌اش در غالب پارلمانتانیزم و پارلمان محوری شکل گرفته است.

این استاد دانشگاه در ادامه با بیان اینکه بحث پارلمانتانیزم، بحث تحزب را معنی‌دار کرده است به نحوه تفکیک قوا در در جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: نظام جمهوری اسلامی از اندیشه‌های سیاسی تشییع بنا نهاده شده و در راس آن یک فقیه قرار دارد و این حکومت مشروعیت خود را از خداوند می‌گیرد و مردم برای کارآمدی در آن مشارکت می‌کنند.

وی حضور مردم مؤمن را در این حکومت جمهوری اسلامی موتور محرکه نظام دانست و یادآور شد: بحث تفکیک قوا به شکلی که در غرب وجود دارد در ایران هم در قانون اساسی پیش‌بینی شده و حتی خیلی هم مورد تاکید است یعنی ما می‌بینیم بخش عظیمی از اصول قانون اساسی وظایف قوای مختلف را مطرح می‌کند و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر را توضیح می‌دهد، اختیازات و مسئولیت‌های هر کدام را نیز شرح می‌دهد و نسبت هر کدام از آنها با ملت و ولایت فقیه را تشریح می‌کند.

کوشکی معتقد است که در نظام جمهوری اسلامی ولی‌فقیه در مشروعیت بخش همف ارکان نظام است، و عملا دیگر شباهتهایش با مقوله تفکیک قوای که در غرب مطرح است ظاهری بوده و ماهوی نیست.

*تفکیک قوا در ایران بواسطه برخی اشکالات قانونی به هدف واقعی خود نرسیده است

این فعال دانشگاهی با بیان اینکه حضور ولی‌فقیه در نحوه تعامل قوا به تعبیری حضرت امام، مانع از استبداد می‌شود، خاطر نشان کرد: اینکه ما در جمهوری اسلامی با تفکیک قوا جلوی استبداد را می‌گیریم، درست نیست چرا که ما اهرم نظارتی قوی‌تری به نام ولی‌فقیه داریم؛ در حالی که تفکیک قوا را نیز به خوبی در قانون اساسی پیش‌بینی کردیم به خاطر که خواستیم از فواید آن بهره‌مند شویم.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی با اشاره به استقلال کامل قوه قضائیه ابراز داشت: قوه قضائیه به عنوان رکنی که کاملاً با شریعت و فقهات ارتباط دارد و زیر نظر ولی فقیه اداره می‌شود با نظارتی که مدعی تفکیک قوا هستند، متفاوت است.

وی با بیان اینکه در جمهوری اسلامی قوه قضائیه دست بازی بر اساس قانون اساسی دارد که می‌تواند حتی مافوق دو قوه وارد شود، تاکید کرد: پدیده‌ای به نام استقلال قاضی از طرف هیچ کدام از قوای دیگر قابل تهدید یا محدود شدن نیست و چنین استقلال و حدتفکیکی را شاید در هیچ کشوری مشاهده نکنیم.

کوشکی با بیان اینکه در کشوری مثل آمریکا قضات این کشور منصوب شخص رئیس‌جمهور هستند و خود همین مسئله استقلال قاضی و تفکیک قوای واقعی را زیر سئوال می‌برد، گفت: در جمهوری اسلامی قواء به لحاظ قانون‌اساسی هیچ اشرافی به یکدیگر ندارند به خاطر اینکه هر کدام از قوا مشروعیتش را از شخص ولی فقیه می‌گیرد؛ به طور مثال قوه مجریه بدون تنفیذ ولی فقیه بی‌معنی است.

این استاد دانشگاه در ادامه اضافه کرد: تدوین‌گران قانون اساسی جمهوری اسلامی علی‌رغم دقتی که داشتند اما به طور طبیعی اشکالاتی نیز به آنها وارد بوده که تفکیک قوا به آن هدف واقعی خودش نرسیده است.

وی با بیان اینکه در قانون جمهوری اسلامی پیش‌بینی شده است که مجلس به عنوان عنصر قانون‌گذار، ناظر و چشم بیدار ملت بتواند بر کار قوه مجریه و قوه قضائیه نظارت کند، عنوان کرد: از طرفی قوه قضائیه وظایف نظارتی خواص خودش را دارد و از طرفی دیگر بحث بودجه به دست قوه مجریه است و هر کدام از این قوا دست برتری دارند و به طور طبیعی با توجه به وظیفه خاصی که دارند ابزارهای در اختیار آنها گذاشته شده است منتهی بعضی جاها این ابزارها کارآمد نیستند.

*مجلس برای اعمال نظارت‌ در قبال قوه مجریه ابزارهای بسیار محدودی دارد

کوشکی در ادامه با ذکر مثالی در این خصوص گفت: مجلس برای اینکه بخواهد وظایف نظارتی‌اش را در قبال قوه مجریه انجام دهد ابزارهای بسیار محدودی دارد که به استیضاح، پرسش از رئیس‌جمهور و وزرا محدود است.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی ادامه داد: کل ابزار نظارتی مجلس و اهرم نظارتی آن در جهت نظارت و کنترل رفتار دولت خیلی ابزارهای محدودی است و عملاً این ابزارها دچار محدودیت‌های درونی هستند، یعنی بحث استیضاح رئیس‌جمهور اصلا به سادگی و در عمل اتفاق نمی‌افتد یعنی ممکن است مجلس در مقطعی نیاز داشته باشد اهرم‌های نظارتی متعددی را برای بحث خاصی به پیش ببرد چراکه نمی‌شود چند بار از اهرمی مانند استیضاح استفاده کرد.

وی با بیان اینکه پرسش از رئیس جمهور به جهت هزینه بردار بودن آن در عمل به سادگی اتفاق نمی‌‌افتد و بر همین اساس مجلس مجبور به بسنده کردن استیضاح از وزیران می‌شود، گفت که البته طبق آئین‌نامه جدید مجلس سؤال از وزیران ضمانت اجرا دارد یعنی اگر وزیری سه بار در پاسخ دادن به سئوال نمایندگان موفق نباشد آنوقت باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد.

*بدلیل هزینه دار بودن مجلس گاهی از نظارت خود چشم پوشی می کند

کوشکی با بیان اینکه چون ابزارهای نظارتی مجلس بر دولت کم‌است، پس باید به آنها اکتفا کرد، گفت: رئیس‌جمهور چندین معاون دارد که کار اجرایی می‌کنند اما مجلس آنها را مستقیما نمی‌تواند بازخواست و از آنها سئوال کند، حالا اگر مجلس خواست که مثلاً رئیس سازمان تربیت بدنی را در یک حوزه کاملاً تخصصی سئوال کند باید از شخص رئیس‌جمهور سئوال کند برای مسائل گردشگری، زیست‌محیطی و میراث‌فرهنگی همین گونه است.

این استاد دانشگاه در خصوص نتایج تحقیق و تفحض مجلس از نیز گفت: مسئله اینجاست که تحقیق و تفحص تنها برای اطلاع افکار عمومی است پرونده را که قوه قضائیه می‌دهد به حوزه وظایف نظارتی ذاتی قوه قضائیه بررسی می‌شود یعنی اگر قوه قضائیه خودش و دستگاه‌های نظارتی‌اش تخلفی را ببینند نیازی به تحقیق و تفحص مجلس ندارند آنها می‌توانند خودشان برخورد کنند.

وی افزود: زمانی که تحقیق و تفحص مجلس به قوه قضائیه ارائه می‌شود این قوه به صورت شکایت آن را بررسی می‌کند چرا که خود قوه قضائیه باید مسئله را بررسی کند و گزارش مجلس برای قاضی حجت نیست، در حالی که این شکایت را هر شهروندی می‌تواند از یک نهادی داشته باشد.

کوشکی با اشاره به کمیسیون اصل ۹۰ و با بیان اینکه این کمسیون نیز از اهرم ضمانت اجرایی برای نظارت برخور دار نیست، بیان داشت: اگر یک مسئول دولتی حکم دیوان عدالت را رعایت نکند، قوه قضائیه می‌تواند آن را عزل کند و اگر این فرد مسئول در مقابل حکم دیوان مقاومت کند قوه قضائیه می‌تواند حکم بازداشت فرد را صادر کند و حتی حکم انفصال فرد را صادر کند.

این استاد دانشگاه افزود: قوه قضائیه اگر به دلیلی به طور فرضی در بحث نظارتی به این نتیجه برسد که باید یک مسئول دولتی بازداشت شود، این مسئول باید بازداشت شود و بازداشت می‌شود و ضابطین قضائی موظف هستند حکم قاضی را اجرا کنند و مسئول دولتی را در هر سمتی که باشد بازداشت کند اما مجلس چنین اختیاری ندارد و تنها اختیاری که دارد در حدود استیضاح و پرسش است.

* تذکر و سئوال مجلس از مسئولان اجرایی هیچ ضمانت اجرایی ندارد

این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه تذکر مجلس به رئیس‌جمهور و وزیران هیچ ضمانت اجرایی ندارد و صرفا یک بحث شفاهی و کتبی است، این مسئله را یکی از نقاط ضعف قانون اساسی دانست و تصریح کرد: قانون اساسی علی‌رغم وظایف سنگینی که عهده مجلس گذاشته است اما اهرم نظارتی قوی در اختیار آن قرار نداده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی نظارت بدون اهرم ضمانت اجرا را عملا یک نظارت خنثی‌ دانست و یادآور شد: به طور مثال مجلس بودجه دولت را تصویب می‌کند، اگر دولت پایبند به بودجه نباشد چه می‌شود کرد، اگر به این نتیجه برسیم که دولت به طور مثال در هزار مورد تخلف کرده باشد بعد از آن چه می‌شود کرد، هیچ اتفاقی نمی‌افتد و تنها می‌توان این مسئله را به افکار عمومی گزارش داد.

وی در ادامه با بیان اینکه قانون اساسی یک نماینده مجلس را نماینده همه کشور معرفی کرده و به آن اختیار داده تا بتواند در همه امور دخالت و نظارت داشته باشد، افزود: باید به این نکته توجه کرد که اگر دولت با مجلس همکاری نکند، چگونه می‌توان با دولت برخورد کند اگر اجازه بازرسی و تفحص به یک نماینده داده نشد، چه کار می‌توان کرد هیچ کاری نمی‌توان کرد تنها نماینده مجبور است به سئوال از وزیر بسنده کند و آن هم به این دلیل که مکانیزم کندی دارد به سختی انجام می‌گیرد.

کوشکی تصریح کرد: زمانی که یک نماینده سئوالی را از وزیر می‌پرسد، وزیر موظف است طی ۱۰ روز پاسخ نماینده را بدهد حال این سئوال مطرح می‌شود که اگر وزیر پاسخ نماینده را ندهد چه اتفاقی رخ می‌دهد ما متأسفانه شاهدیم که به خاطر مکانیزم نامناسب سئوال نماینده از وزیر، وزیر زمانی برای پاسخ حاضر می شود که آن مسئله به طور کل کان‌لم‌یکن شده است.

* استیضاح و پرسش از رئیس‌جمهور در عرصه های داخلی و خارجی هزینه بردار است

این استاد دانشگاه استیضاح و پرسش از رئیس‌جمهور را در داخل و سطوح خارج هزینه دانست و گفت: به طور فرض یک رئیس‌جمهور هر هفته به خاطر سئوال به مجلس احظار شود، آیا می‌شود با این استیضاح و پرسش مداوم از رئیس جمهور که بالاترین شخص اجرایی و دومین شخص رسمی کشور است، از مظطهر اقتدار ملی سخن گفت.

کوشکی در ادامه با طرح این سؤال که اگر رئیس‌جمهور به خاطر تخلف تیم کشتی در هر ماه دو بار به مجلس احضار شود، چه اتفاقی رخ می‌دهد، گفت: در حالی که در این موارد باید پاسخگویی اصلی رئیس سازمان تربیت‌بدنی باشد، اگر رئیس‌جمهور قرار به پاسخگویی شود، عملا به خاطر هزینه‌های آن نمایندگان مجلس از خیر پرسش از مسئول می‌گذرند.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی با اشاره به نحوه تعامل قوه قضائیه و با مجلس شورای اسلامی، گفت : در برخی موارد مشاهده می‌شود که شفافیت لازم وجود ندارد، به طور مثال اینکه آیا مجلس حق نظارت بر قوه قضائیه دارد یا ندارد؟ در حالی که قانون اساسی می‌گوید که مجلس حق نظارت بر قوه قضائیه را دارد، حالا این مسئله با استقلال قاضی چگونه حل می‌شود به همین خاطر است که وقتی مجلس برای تحقیق و تفحص از قوه قضائیه وارد می‌شود دست خالی بر می‌گردد چون یک قاضی می‌تواند بگوید که من نمی‌خواهم همکاری کنم و به لحاظ قانونی نمی‌شود قاضی را مجبور به همکاری کرد چون به قاضی اختیار داده شده است که مستقل باشد.

وی افزود: قاضی می‌تواند پرونده‌ای را که مجلس می‌خواهد را در اختیارش قرار ندهد و مجلس نمی‌تواند قاضی را وادار به این کار کند، مگر اینکه بگوییم مجلس بر امور اداری قوه قضائیه نظارت داشته باشد که این بیشتر شبیه طنز است چرا که اصل مساله مباحث حقوقی و قضائی است.

کوشکی در ادامه به سازمان بازرسی کل کشور اشاره کرد و گفت: سازمان بازرسی کل کشور به عنوان بازوی قوه قضائیه که یک اصل قانون اساسی به آن اختصاص داده شده است، در عمل ضمانت اجرایی جدی ندارد به همین خاطر ما حتی یک مورد هم ندیده‌ایم سازمان بازرسی کشور از مجلس و از عملکرد نمایندگان بازرسی کند چون نمایندگان در زمان نمایندگی‌شان مصونیت‌های خاص دارند.

*سازمان بازرسی حتی یکبار هم به سراغ مجلس نرفته است

این استاد دانشگاه با بیان اینکه بازرسی کل کشور در طول این ۳۱ سال یک بار هم به سراغ مجلس و یا بهتر بگویم سراغ بسیاری از دستگاه‌ها نرفته است، اضافه کرد: سازمان بازرسی کشور بررسی نکرده است که مجلس به طور مثال برای صرف بودجه حیف و میل داشته است یا نه، سوء جریان و یا تخلفات مالی داشته است یا نه.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی افزود: مسئله این است که بازرسی کل کشور اختیار نظارت بر مجلس را دارد اما عملا هیچ اتفاقی نمی‌افتد من نمی‌خواهم بگویم چرا اتفاق نمی‌افتد بلکه می‌خواهم بگویم خلاهایی وجود داشته است چرا که بازرسی کل کشور طبق نص قانون اساسی می‌تواند از مجلس بازرسی کند اما ممکن است در قبال نظارت سازمان بازرسی کل کشور مجلس بگوید که استقلال دارد.

وی ادامه داد: به طور مثال، سازمان بازرسی کل کشور اگر به هئیت رئیسه مجلس بگوید که چرا در فلان جا اینگونه بودجه صرف کرده‌اید مجلس می‌تواند بگوید که ما اینگونه صلاح دیده‌ایم و به نظر شما این سوء جریان مالی است و از نظر ما اینگونه نیست.

کوشکی تصریح کرد: این اختلافات، ناشی خلا‌ قانونی است و البته از طرف دیگر مباحثی وجود دارد که این تفکیک قوا را خدشه‌دار می‌کنند به طور مثال درست است که در قانون اساسی رهبری اختیار دارد که مشکلات لاینحل را حل کند و این یک امتیاز است که نظام هیچ گاه در بن‌بست گرفتار نشود. اما ماهیت پیچیدگی کارها به صورتی است. که این امور زیاد اتفاق می‌افتد.

این فعال دانشگاهی با اشاره به بودجه سال ۸۹ و بررسی آن در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: دولت موظف است مصوبه مجلس را اجرا کند اما می‌بینیم که زیربار نمی‌رود و اجرا نمی‌کند چون معتقد است که اجرای این مصوبه و بحث آزاد‌سازی یارانه‌ها کشور را با مشکل مواجه می‌کند و بر همین اساس زیر بار مصوبه مجلس نمی‌رفت.

کوشکی با بیان اینکه به لحاظ قانونی دولت نمی تواند مصوبه مجلس را اجرا نکند اما می‌گوید که اجرا نخواهد کرد، ابراز داشت: البته مقام معظم رهبری که هماهنگی قوا نیز با ایشان است در خصوص اختلاف اخیر بین مجلس و دولت بر سر قانون هدفمندکردن یارانه‌ها دستور دادند که مجلس و دولت در این خصوص تعامل کنند.

* سازوکاری برای تعامل مجلس و دولت تعریف نشده است

این استاد دانشگاه با بیان اینکه متأسفانه سازوکاری برای تعامل مجلس و دولت وجود ندارد، تاکید کرد: در قانون هدفمندی یارانه ها گفتند نه ۲۰ هزار میلیارد مجلس، نه ۴۰ هزار میلیارد دولت؛۳۰هزار میلیارد خیرش را ببینید که به نظر من این نه تنها تعامل نیست بلکه یک مثال مبتذل بازاری و چانه‌زنی است که در اکثر مغازه‌های سطح شهر وجود دارد.

وی ادامه داد: ممکن است برخی اوقات، رئیس‌ مجلس با رئیس‌جمهور دوست باشند و یا اینکه رئیس‌جمهور در بین نمایندگان مجلس از محبوبیت برخوردار بوده و طرفدار زیادی داشته باشد و یا اینکه رئیس‌جمهور معاون پارلمانی قوی داشته باشد که بتواند این مسئله را حل و فصل کند و البته در این موارد حل مسائل به شکل ریش‌سفیدی است و هیچ ساختار قانونی ندارد.

*قانون نقطه مقابل ریش سفیدی است

کوشکی با بیان اینکه قانون می‌گوید باید هرکاری مجرای خودش را داشته باشد و شفافیت حاکم باشد، اظهار داشت: در صورت اینگونه چانه‌زنی‌ها ریش‌سفیدی تقویت می‌شود و باید به این نکته تاکید کرد که قانون در نقطه مقابل ریش سفیدی قرار دارد.

این فعال سیاسی با بیان اینکه اگر رئیس‌جمهور ما خوش‌اخلاق باشد یا بداخلاق، قدرت لابی قویی یا ضعیف داشته و از توان لابی با ریس‌مجلس برخوردار باشد، اینها مسائل شخصی است، بیان داشت: گرچه قبول دارم که بخشی از سیاست همین مذاکرات و گفتگوهاست اما هر چقدر که ما در این موارد قانونمند‌تر عمل کنیم امور مملکت بهتر اداره خواهد شد؛ یعنی ما نمی‌توانیم منافع مملکت را به ارتباط و یا محبوبیت رئیس‌جمهور گره بزنیم؛ فرض کنید خواسته دولت غلط باشد اما معاون پارلمانی رئیس‌جمهور حرف دولت را به کرسی بنشاند که این به ضرر مملکت است و اصلا راهکار نیست.

وی اضافه کرد: قانون اساسی به رهبری اختیار داده است که در تمام موارد لاینحل وارد شود و گره نظام را باز کند اما اینکه تنظیم قوا که در اختیار رهبری است چه سازوکاری دارد در قانون اساسی برای آن معین نشده است و شان رهبری نظام نیز این نیست که برای موارد متعدد اجرایی وارد عرصه شود.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه اگر اختلاف نظر کارشناسی بین دولت و مجلس شکل بگیرد، چه کسی باید تابع چه کسی باشد تاکید کرد: کار مملکت را نمی‌توان با این مسائل عقب انداخت و اگر دولت بعد از اینکه مقام معظم رهبری فرمودند تابع قانون باشد، اگر نباشد، قانون‌شکنی کرده است.

کوشکی با بیان اینکه دولت اختیاراتی دارد که می‌تواند قانونی را که مطلوبش نیست اجرا نکند، افزود: اگر سازوکارها شفاف بود و خلا‌قانونی وجود داشت شاید دیگر نیازی به اینکه مسائل با ریش‌سفیدی، تعامل و نصیحت حل و فصل شود نبود و اصلا کار مملکت را نمی‌توان با این ساختار حل و فصل کرد.

*دخالت مجلس در بودجه عملا تشریفاتی است

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی با بیان اینکه ابزارهای اصلی دست دولت است، یادآور شد: بعضاً دولت مجلس را مجبور کرده است که کوتاه بیاید؛ مثلا در بحث بودجه، این بحث از جمله مواردی است که دولت نظرش را بر مجلس تحمیل کرده است چرا که دولت در یک زمان محدود ۱۰ روزه لایحه بودجه را به مجلس می‌دهد و مجلس اگر بخواهد از حق قانونی‌اش برای بررسی بودجه استفاده کند می‌تواند تا اردیبهشت سال بعد بودجه را بررسی کند.

وی ادامه داد: عملاً با رفتار دولت‌ها مبنی بر محدود کردن زمان بررسی بودجه توسط مجلس، دخالت قوه مقننه در امور بودجه ۵ یا ۶ درصد شده است حالا ممکن است یک دولت ۱۰ درصد و دولتی ۱۲ درصد باشد و عملاً مجلس در بحث بودجه یک نقش فرمالیته و تشریفاتی داشته است.

کوشکی با تاکید بر اینکه دولت لایحه بودجه را به مجلس ارائه می‌کند و مجلس مجبور است اکثر آنها را تصویب کند، گفت: مجلس فرصت بازبینی بودجه را در زمان محدودش تا قبل از پایان سال، ندارد.

وی طرح این سؤال که اگر دولت به بودجه مصوب مجلس پایبند نباشد چگونه می‌شود با دولت برخورد کرد، خاطر نشان کرد: مجلس اقتداری ندارد که بتواند دولت را مجبور به اجرای قانون کند و در حقیقت نظارتی که ضمانت اجرا ندارد ارزشی ندارد.

*رئیس جمهور می تواند وزیری راکه از مجلس رای اعتماد گرفته یکطرفته عزل کند

وی در ادامه به رای اعتماد وزاری دولت‌ از مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و گفت: دولت مجبور است برای وزرای خود از مجلس رأی اعتماد بگیرد اما همین رئیس‌جمهور می‌تواند وزیری را که با دو رکن خواست رئیس‌جمهور و رأی مثبت نمایندگان مجلس انتخاب شده است را با امضای شخصی خود عزل کند در حالی که این فرد تنها با امضای رئیس‌جمهور وزیر نشده است اما تنها با امضای رئیس‌جمهور عزل می‌شود.

کوشکی با بیان اینکه سند ورود وزیر به کابینه از مجلس و دولت صادر اما عزل و خروج از کابینه‌اش منوط به نظر شخص رئیس‌جمهور است، در پاسخ به این سؤال که آیا اهرم عزل وزیر موجب حرف شنوی‌اش از رئیس جمهور نمی‌شود، پاسخ داد: وزیر در قبال رئیس‌جمهور و مجلس پاسخگو بوده و باید مجری قانون باشد.

*وزیر مجری قانون و رئیس جمهور هماهنگ کننده وزراء است

وی افزود: وزیر باید مجری قانون مصوب مجلس باشد و رئیس‌جمهور در حقیقت هماهنگ‌کننده وزراء است تا بتواند قانون و وظایفشان را به درستی انجام دهد.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی با بیان اینکه وزیر مجری دستورات رئیس‌جمهور نیست بلکه مجری قوانین مصوبه مجلس است، تصریح کرد: رئیس‌جمهور فقط نقش هماهنگ‌کننده دارد و حتی خود رئیس‌جمهور هم وظیفه دارد قوانین مصوب مجلس را اجرا کند.

این کارشناس مسائل سیاسی انتخاب وزیر از دو مرجع و عزل آن را توسط یک مرجع را یک خطای فاحش حقوقی دانست و افزود: اگر نمایندگان مجلس نخواستند رأی اعتمادشان را از یک وزیر پس بگیرند، اما رئیس‌جمهور می‌تواند آن وزیر را حذف کند که باید گفت چرا باید رئیس جمهور چنین اختیاری داشته باشد چون وزیر با ۲ امضاء آمده است و باید با ۲ امضاء برود.

کوشکی در پایان با بیان اینکه در عرصه عمل، قدرت یک کاسه است و سه‌کاسه نیست و اگر گفته شده که سه کاسه و چند پاره باشد به خاطر فواعد آن ازجمله مشارکت عمومی و نظارت مردم بر دولت، بوده است، گفت: متأسفانه امروز به خاطر خلا‌های قانونی این مسائل علاوه بر اینکه مختل شده، تفکیک قوا نیز بهم خورده است که در این صورت فواعد تفکیک قوا زیر سئوال می‌رود.

وی با بیان اینکه در کشور ما صدها مسئله بزرگ وجود دارد که مجلس به صورت مصداقی برای بررسی آنها وارد عمل نمی‌شود، تصریح کرد: آیا این مسئله مشکل عمومی جامعه است؟

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر الدین طوسی خطاب به نمایندگان مجلس، ادامه داد: آیا این مسئله آنقدر برای جامعه مهم بود و اولویت دارد که برای بررسی آن به صورت یک فوریتی وقت گذاشته‌اید؟

کوشکی ادامه داد: آیا وقف اموال دانشگاه آزاد به نفع همه مردم بوده است که تعدادی از نمایندگان برای طرح دو فوریتی آن وقت گذاشتند.

وی با بیان اینکه تصویب چنین طرحی جای تعجب دارد و من از تصویب آن تعجب کردم، تاکید کرد: متوجه نمی‌شوم آقایان چه دلیلی را برای مطرح کردن این مسئله در مجلس دارند و به آن رای داده‌اند.

این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به اینکه برخی نمایندگان مجلسی که این مسئله‌ را با قید فوریت مورد بررسی قرار می‌‌دهند باید بتوانند در خصوص آنکه این مسئله چه فوریتی داشته است و این کار چه لزومی دارد توضیح بدهند، افزود: طبق آئین نامه داخلی مجلس مسئله‌ای با قید فوریت مطرح می‌شود که یا به امنیت جامعه برگردد یا به تمامیت ارضی برگردد یا مسئله‌ای باشد که به منافع ملی مربوط باشد که بحث دانشگاه آزاد هیچ کدام از این مسائل را شامل نمی‌شود.

وی با اشاره به اینکه وقف اموال دانشگاه آزاد یک مطلب جزئی است که در کشور صدها نمونه مانند آن وجود دارد، گفت: اینکه چرا نمایندگان روی این مسئله تمرکز کرده‌اند جای سؤال دارد و باید نسبت به آن پاسخگو باشند.

نقاط ضعف اردوهای راهیان نور:

۱-نگاه و نگرش کمی به مسئله

تلاش بر افزایش حجم بازدیدکنندگان و اینکه هر چه زائر بیشتر، بهتر و در نتیجه تاثیرگذاری روی مخاطب را به خاک و سنگ شلمچه بسپاریم. این نگاه کمی کاملا آسیب­زاست در حالی که اردوی راهیان کاملا کیفی است و با حجم اصلا تناسب ندارد.

۲- فقدان بصیرت و آگاهی و حاکمیت احساس

ملاک تاثیرپذیری احساسی است، تاثیر احساسی به سرعتی که می­آید، به همان سرعت از بین می­رود. در حالی که این اردوها باید بهانه­ای باشند برای حرکت زائر (یا مخاطب) به سمت کسب بصیرت و آگاهی در آن زمینه مورد نظر. ما باید زائر را بیاوریم در منطقه ـ یعنی محل جنگی سابق ـ و در واقع او را کنجکاو و علاقه­مند کنیم که برود در مورد ارزش­های دفاع مقدس ـ که ارزشهای انسانی و الهی هستند ـ مطلب بخواند، یاد بگیرد و متخلق بشود به آن ارزش­ها. آن ارزش­ها را به رفتار تبدیل کند. یعنی ما می­خواهیم یک فرآیند هنجارسازی شکل دهیم.

به چه معنا؟ به این معنا که ما آن هنجارهای دفاع مقدس را هنجارهای مطلوبی می­دانیم. مثلا حفاظت از بیت­المال، فداکاری، گذشت، تقدم منافع اعتقادی بر منافع فردی، نظم­پذیری، حوصله، استقامت. مطلوب ما آن است که یک عده­ای بیایند در محیطی که روزگاری عرصه دفاع مقدس بوده است. با این هنجارها آشنا شوند و اینها را تبدیل به رفتار کنند در سطح جامعه.

این اتفاق با بصیرت و آگاهی رخ می­دهد و نه با احساس؛ در حالی که اردوهای ما همه احساس محورند؛ یعنی تلاش بر این شده که بیشترین تاثیرات احساسی روی مخاطب گذاشته شود. البته یادمان نرود که در این سه، چهار روز اردو، قرار نیست مخاطبین تغذیه فکری شوند؛ چون امکانش وجود ندارد، ما می­خواهیم که (زائر) علاقه مند و کنجکاو بشود و برود یاد بگیرد؛ نه اینکه این سه چهار روز تمام خلأهای سالانه­اش را پر کند.

۳- بهره گیری از اطلاعات ضعیف، غلط، ناقص و ناکارآمد

علت این مسئله، احساس و گریه محور بودن است. چون قرار است مخاطب تاثیر احساسی بپذیرد، پس ما از هر راهی که بشود احساس او را تحریک کرد استفاده می­کنیم. خود بنده بعضا شاهد بوده­ام که اطلاعاتی به مخاطب داده می­شود که این اطلاعات به لحاظ نظامی و منطقی اصلا صحیح نمی­باشد و معنی ندارد و وقتی درباره­ی سندش می­پرسیم؛ سندی وجود ندارد. ما هنوز ندیده­ایم که راوی­ای مستند حرف بزند. خیلی استثنایی داریم.

یک نوع راویانی وجود دارند که راویان نظامی هستند. راویان نظامی، روایتشان هیچ ارزشی (برای اردو) ندارد؛ اطلاعات آنها به درد دانشگاه جنگ و دانشگاه نظامی می­خورد. راوی نظامی Guide Tourist است. یعنی یک عده راوی که سن و سال آنها عمدتا به جنگ نمی­خورد تربیت شده­اند و چون در جبهه حضور نداشته­اند، اصلا درکی از جبهه ندارند. اطلاعاتی می­دهند از جنس معارف جنگ که به درد دانشگاه جنگ می­خورد. این اطلاعات، البته حس کنجکاوی مخاطب را ارضا می­کند؛ اما هیچ نسبتی با آن تاثیر واقعی که ما می­خواهیم از اردوی راهیان نور گرفته بشود، ندارد ـ بحث انتقال ارزش­ها ـ . این اطلاعات داشتنش خوب است اما هیچ فایده­ای ندارد، مفید نیست، مگر برای کسانی که می­خواهند دانش نظامیشان تقویت بشود و نسبت به این مسائل کنجکاو هستند.

راوی چون می­خواهد هنجار منتقل کند، باید انتقال هنجارش عملیاتی باشد. یعنی خودش دیده باشد. اگر ما صرفا بخواهیم اطلاعات به مخاطب بدهیم؛ می­توانیم مثلا اطلاعات را از چند رزمنده بگیریم، بعد این اطلاعات را به راوی­های صفر کیلومتر جنگ ندیده بدهیم، بعد این راوی­ها بیایند به مخاطبن اطلاع­رسانی کنند.

اما یک وقت هست که می­خواهیم هنجارسازی کنیم. برای هنجارسازی چه باید بکنیم؟ باید یک فردی که خودش رزمنده بوده و هنوز استانداردهای هنجاری و ارزشی­اش را حفظ کرده؛ بیاد توی اتوبوس، توی اردو و همراه بچه­ها، خودش در انداختن و جمع کردن سفره کمک کند، اسراف نکنند، در عین خستگی زودتر از بقیه نماز صحبش را بخواند و… آن موقع مخاطبان می­بینند که این حرف­­ها شدنی است؛ این آدمی که دارد می­گوید ما دیروز آن طور بودیم؛ الان هم این طور است. چون می­بیند؛ باور می­کند؛ باور پذیر می­شود. یعنی مفیدترین اردوهای راهیان نور، آنهایی هستند که با حضور رزمندگانی که تیپ فرهنگی­اند؛ برگزار شده، چون طرف می­تواند واقعیت­های دفاع مقدس را برای مخاطب باور پذیر کند.

۴- نگاه توریستی

خیلی­ها که می­آیند؛ نگاه توریستی دارند. یعنی می­آیند یک مناطقی را می­بینند، شام و ناهار آماده، محل اسکان مشخص و آماده، مناطقی به آنها نشان داده می­شود، آب و هوا عوض می­کنند و… یک جور سفر توریستی است و چون در ایام توریستی سال- مثل نوروز یا تابستان – اتفاق می­افتد، این بار توریستی بودنش را بیشتر می­کند. در حالی که این سفرها اصلا توریستی نیستند؛ یعنی نگاه توریستی به این سفرها باعث می­شود که آن ماهیت اصلی سفرها فراموش بشود. این مثل این است که ما به سفر حج یا زیارت عتبات نگاه توریستی داشته باشیم. اگر کسی به سفر حج یا عتبات نگاه توریستی داشته باشد از فلسفه­ی این سفرها دور افتاده است.

چقدر مغایر است؟ به همین خاطر است که ما می­بینیم روز به روز دارد نگاه توریستی بیشتر می­شود. مثلا برای اردوهای راهیان نور، همه انتقاد می­کنند که چرا برای خرید ما را جایی نمی­برید؟ یعنی همانهایی که آنها را می­بریم اروند و غیره و برایشان داستان غواص­ها و رودخانه و عبور و…. را تعریف می­کنیم؛ همان­ها چانه می­زنند که ما را ببرید بازار چینی­های خرمشهر که می­خواهیم جنس بخریم و بعد هم می­روند در آن بازار با آن وضع ظاهر فروشنده­های چینی و….

سفر راهیان نور دارد توریستی می­شود؛ هم زمانش و هم مکانش دارد توریستی می­شود. در تابستان، غرب خوش آب و هواست و در زمستان و ایام عید، جنوب آب و هوای مناسبی دارد. این با هدف اصلی اردو مغایر است. زیرا افراد قرار است بروند الگوهای هنجاری- رفتاری پیدا کنند.

۵- بی­اعتنایی به محیط و آموزه­ها

مثلا سهم روستای دهلاویه از ۱۰ سال اردوهای راهیان نور و میلیونها زائر، فقط سطل آشغال شدن است و این یک آسیب مهم است. یعنی مردم بومی نسبت به این توریست­های بی­خیر و برکت واکنش منفی پیدا می­کنند. مردم بومی خرمشهر و آبادان، واقعا چه نگاه مساعدی نسبت به راهیان دارند؟ نگاه مساعدی دارند؟ چرا این طور نیست؟ آیا اگر اردوهای راهیان نور حساب شده بود؛ کیفی بود؛ تاثیر مثبت روی مردم منطقه نمی­گذاشت، حتما تاثیر مثبت می­گذاشت. ما الان شاهد این تاثیر مثبت نیستیم؛ بلکه شاهد این هستیم که متاسفانه یک ناهنجاری­هایی هم در این اردوها اتفاق افتاده است. وقتی شما کمی به مسئله نگاه می­کنی؛ مثلا چندین هزار دختر و پسر را میبری در دو کوهه، بالاخره مشکلاتی هم به وجود می­آید؛ کما اینکه به وجود آمده است. ناهنجاری­های رفتاری به وجود می­آید.

۶- عدم پشتیبانی لجستیک مناسب

ما می­گوئیم شما حساب شده با فکر، گزینش شده، آدم ببرید. چطور برای رفتن به قله دماوند افراد را گزینش می­کنند. اما برای شلمچه هر که راه افتاد را می­بریم؛ این طوری، به این سادگی که نیست. شلمچه یک چشمه است؛ ظرفیت دارد، اگر بیش از ظرفیت در آن دست و پا بزنیم، چشمه گل می­شود. تازه این چشمه وقتی عمل می­کند که ظرف مناسب داشته باشی. از این چشمه با دست نمی­توان آب خورد. اگر منطقه شلمچه باشد؛ راوی رزمنده فرهنگی داشته باشی؛ لجستیک مناسب داشته باشی؛ اطلاعات دقیق داشته باشی و زائر گزینش شده آنگاه به هدف اصلی اردو می­رسیم.

بخش اعظم عملیات­هایی که ما در کردستان داشتیم؛ در فصل­های سرد سال (پاییز یا زمستان) بوده است. والفجر ۱۰، بیت المقدس ۳، نصر ۴، والفجر ۲ و… در جنوب هم غالب عملیاتهای ما در زمستان سود قاعدتا اگر کسی می­خواهد بفهمد که در کردستان چه گذشته، باید برف کردستان را ببیند تا باور کند که در این فضا مثلا هشت ساعت پست دادن یعنی چه؟ دو روز توی برف و پیاده روی کردن یعنی چه؟

شما باید یک سری آدم گزینش شده بیاورید. برنامه این است که آن­ها سختی آن جا را ببینند؛ خودشان هم می­دانند که قرار است این سختی را ببینند. یعنی به بچه­ها می­گوئیم که ما مثلا بیست دقیقه توی برف راهپیمایی می­کنیم تا به آن حس و حال برسیم. این سختی به خاطر بی­انضباطی نیست؛ بلکه برنامه ریزی شده است.

افراد گزینش شده ـ و نه زن و بچه­ی مردم ـ می­فهمند این فضاسازی­ها و سختی کشیدن­های عمدی به چه معناست. علتش چیست.

“محمد صادق کوشکی” استاد علوم سیاسی به خبرنگار فرهنگی ایرنا گفت: مراجع به دو صورت به سیاست ورود کرده اند. نخست اینکه چون به مقام اجتهاد و تشخیص رسیده اند وسع خودشان را می سنجند و با توجه به این وسع است که به سیاست ورود می کنند.

این استاد دانشگاه افزود: یکی دیگر از نحوه های ورود مراجع به حوزه سیاست به تعریف ایشان از سیاست مربوط می شود و بسته به این تعریف که گوناگون بوده است، مشاهده می کنیم که نحوه ورود مراجع نیز متنوع و گوناگون است.

وی افزود: درباره شخص آیت الله بهجت نیز باید بگویم در طول ۳۰ سالی که از عمر پربرکت این عالم جلیل القدر که در پیروزی انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی گذشت، همواره حمایت کلی از نظام ، امام(ره) و مقام معظم رهبری داشتند.

کوشکی گفت: آیت الله بهجت در مراحل خطرناک و بحرانی نظام همواره برای پشت سر گذاشتن آنها دعا می کردند و هرچه در توان داشتند انجام می داند.

وی افزود:‌ یکی از بارزترین دخالت های آیت الله بهجت در سیاست حمایت از حزب الله لبنان، خصوصا در جنگ ۳۳ روزه بود؛ به طوری که شخص سید حسن نصر الله از او به خاطر این حمایت معنوی تشکر کرد.

وی افزود: امام (ره) این راهکار را برای ما معین کردند که هرگاه اتفاقی رخ دهد و دشمنان غربی و استکباری ما آن را صحیح بدانند باید به صحت آن شک کرده و با احتیاط و تردید بیشتری پیش رفت.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه اتحادیه اروپا روز دوشنبه بعداز ظهر با سرعت هر چه تمام‌تر رضایت خود را از بیانیه سوخت هسته‌ای تهران ابراز داشته و این کار را حرکت در مسیر صحیح دانست، یادآور شد:‌ همین موضوع تردیدها و ابهاماتی را ایجاد می‌کند که باعث می‌شود ما با احتیاط و بررسی بیشتری با این قضیه برخورد کرده و این نکته را مدنظر داشته باشیم که کدام بخش از بیانیه تهران رضایت آنها را جلب کرده است.

کوشکی ادامه داد: از آنجا که منافع ملی جمهوری اسلامی پیوند عمیقی با کلیت نظام دارد، هر قدر با دقت بیشتری در این گونه مسائل تصمیم‌گیری کنیم قطعاً به کلیت نظام خدمت کرده‌ایم.

وی با تأکید بر دقت بیشتر مسئولین امر نسبت به این توافقنامه اظهار داشت: آنها باید این موضوع را مدنظر داشته باشند که آیا ممکن است یک سهل‌انگاری، بی‌احتیاطی و یا ساده‌لوحی در این زمینه رخ داده باشد که اتحادیه اروپا از آن ابراز رضایت کرده است یا نه.

فرق «انقلاب مخملی» و «کودتای مخملی» از دیدگاه شما چیست؟

واژه «انقلاب» در علوم سیاسی معنای یک حرکت همه جانبه مردمی با اهداف مشخص و رهبری مشخص را می‌رساند که به دنبال تغییر ارزش‌ها و هنجارها در یک جامعه باشد. انقلاب قاعده‌اش این است که به دنبال مردمی بودن و فراگیر بودن و تغییر در ارزش‌ها باشد، اما کودتا در واقع حرکتی است از سوی عده محدودی که می‌توانند نظامی باشند و یا در ابعاد کودتای سیاسی فعالیت می‌کنند و بیشتر به دنبال جابه‌جایی در ساختار قدرت باشند و نه جابه‌جایی در ساختار ارزش‌ها.

معمولا کودتاها با نگاه کسب قدرت اتفاق می‌افتد. ما نمونه قابل ذکری تاکنون نداشته‌ایم که کودتایی منجر به تغییر ناگهانی در هنجارها و ارزش‌های یک جامعه شده باشد. البته استثنائا کودتاهایی داشته‌ایم که ممکن است مورد حمایت بخش اعظم مردم واقع شود، مثل کودتای افسران آزاد، اما کودتا عموما حرکتی است که از پشتوانه مردم برخوردار نیست، کودتا در واقع حرکتی برای دزدیدن قدرت است. درست است که هدف اصلی کودتا کسب قدرت است، اما گاهی کودتایی با اهداف ایدئولوژیک نیز اتفاق می‌افتد. می‌دانیم که بحث کودتای مخملی یا امثال و واژه‌های مشابه، جزو واژه‌هایی هستند که در علوم سیاسی زیاد خط‌کشی نشده‌اند.

به هر حال انقلاب مخملی کنایه از این است که بخش خاصی از جامعه، و نه همه جامعه، تلاش می‌کنند با استفاده از ابزارهایی که عمدتا فرهنگی است، تسلط خود را بر ساختار قدرت به دست بیاورند و به تغییر در هنجارها و ارزش‌ها مبادرت کنند. این مبادرت از طریق ابزارهای فرهنگی، رسانه‌ای و در .واقع فشارهای روانی صورت می‌گیرد.

برخی این حرکت را انقلاب مخملی و برخی دیگر کودتای مخملی می‌داند که در واقع خیلی تفاوت بین آنها نیست.

علت این که تفاوت زیادی بین این دو نیست، چیست؟

علت این است که بخش محدودی از جامعه قصد دارد افکار و عقیده خود را به کل جامعه سیطره بدهد. از این نظر شاید به عنوان کودتا بتوان از آن یاد کرد، اما این که از نوع ابزارهای مسلحانه استفاده نمی‌کنند و از ابزارهای فرهنگی و نرم استفاده می‌کند، ممکن است بعضی‌ها از آن به عنوان یک انقلاب یاد کنند.

آیا تاکنون در ایران سابقه کودتای مخملی داشته‌ایم؟

مشخص‌ترین حادثه‌ای که بتوانیم از آن نام ببریم، کودتای بیست و هشتم مرداد است. چون کودتای بیست و هشتم مرداد قبل از این که نظامی باشد، با استفاده از جنگ‌های روانی و رسانه‌ای و تبلیغاتی آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها اتفاق افتاد. از این نظر می‌توانیم از آن تا حدودی به عنوان کودتای مخملی نام ببریم و نه عین کودتای مخملی.

بعد از کودتای بیست و هشتم مرداد چطور؟

نه، بعد از کودتای بیست و هشتم مرداد ما در داخل ایران کودتایی که بتوان آن را کودتای مخملی نامید نداشتیم.

موقعیتی و نظامی که ما اکنون در آن زندگی می‌کنیم فرصت چنین کودتاهایی را به قدرت‌طلبان نخواهد داد.

هرم قدرت در نظام ما به گونه‌ای است که اجازه چنین حرکتی را نخواهد داد.

معمولا در کدام نظام و چه مشخصه‌ای کودتای مخملی می‌تواند نمود پیدا کند و موفق هم باشد؟

در نظام‌هایی این حرکت رخ می‌دهد، و موفق می‌شود ه اولا مردم نباشند و ثانیا ساختار قدرت به گونه‌ای باشد که ریاست جمهوری در راس آن باشد و نیروهای مسلح و همه ارکان عمدتا در اختیار ی باشد.

در جمهوری اسلامی به واسطه وجود رهبری که مسلط بر سه قوه است و به واسطه این که نیروهای مسلح در اختیار رهبری است و هم‌چنین به واسطه این که نظام ما یک نظام مردمی و متکی بر حمایت اکثریت مردم است، اگر کسی هم بخواهد حرکتی بکند نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت.

در انتخابات ریاست جمهوری، اتفاقی به معنای «کودتای مخملی» رخ داد؟

من تصور نمی‌کنم که در انتخابت ریاست جمهوری عده‌ای و برخی از احزاب و گروه‌ها قصد اعمال یک کودتای مخملی در داخل کشور را داشتند. البته این را قبول دارم که برخی از دشمنان خارجی و قسم‌خورده ما با هم‌فکران و کج‌اندیشان داخلی‌شان به دنبال این بودند که نظام جمهوری اسلامی را به هر ابزاری تضعیف کنند و برای رسیدن به این هدف از ابزارهای رسانه‌ای و … استفاده کنند. اما آنها هم این را به خوبی می‌دانستند و بر آن واقف بودند که نظام جمهوری اسلامی خیلی قدرتمند‌تر از آن است که بخواهد با حرکت‌های این‌چنینی پاشیده شود، لذا آنها بیشتر به دنبال ضربه زدن و تضعیف نظام بودند و هستند.

اما ما شاهد شباهت‌هایی در وقایع بعد از انقلاب با کودتاهای کشورهای دیگر بودیم.

بله، البته مکانیزم‌ها شبیه کودتای مخملی بود، اما خود آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها و حتی عوامل داخلی به خوبی آگاه هستند که نظام جمهوری اسلامی ایران دارای قدرت بسیاری است و هم‌چنین نظام به واسطه چنین قدرت و ارتباط مردم احتمال هرگونه کودتایی را خنثی می‌کند و بهتر است بگوییم چنین اتفاقی هرگز رخ نخواهد داد.

عوامل و پیش‌نیازهای «کودتای مخملی» چیست؟

اگر بخواهیم از عوامل و پیش‌نیازهای یک کودتای مخملی نام ببریم، اولین مورد آن ایجاد فاصله بین اکثریت جامعه و حاکمیت است. دومین مورد، تسلط بخشی از افراد نخبه و روشن‌فکر در قالب فرهنگ و رسانه و از طریق ارتباط با قدرت‌های بیگانه به شمار می‌رود.

سومین مورد تمرکز قدرت در شخص رییس جمهور به عنوان نفر اول کشور است. لذا تفکیک قوا اگر به صورت جدی رعایت نشود خود از عوامل و پیش‌نیازهای یک کودتای مخملی در کشور است. مواردی که برای زمینه‌های کودتای مخملی ذکر کرده‌ایم بیشتر در کشورهای اروپای شرقی دیده شد و این کشورها هیچ شباهتی به جمهوری اسلامی ایران ندارد.

اگر کسی معتقد باشد که ایران ظرفیت اجرای انقلاب مخملی را دارد، جمهوری اسلامی و ساختار قدرت و ولایت و حمایت‌های مردمی را نشناخته.

نظام جمهوری اسلامی ثابت کرده است که چنین امکانی وجود ندارد، البته برای آن دلایل زیادی وجود دارد.

حتی رهبری نظام خودشان بر این امر تاکید فرموده‌اند که ایران مانند گرجستان نیست که انقلاب مخملی در آن صورت بگیرد. ممکن است از ابزارهای انقلاب مخملی در داخل کشور استفاده شده باشد، (که شده) اما استفاده از ابزارها به معنای انقلاب مخملی نیست.

علت این امر آن است که جمهوری اسلامی با گرجستان و اوکراین بسیار متفاوت است.

جمهوری اسلامی دارای یک پایگاه مردمی است، و قدرت واقعی در اختیار ولی فقیه است و ولی فقیه هم با پشتیبانی مردم است که اعمال قدرت می‌کند.

از این لحاظ طبیعی است که با نظامی مثل گرجستان فاصله زیادی داشته باشیم.

مسئولین از هر دو جناح آن چنان سرگرم رقابت و کسب قدرت شدند که فراموش کردند که جمهوری اسلامی نظامی است که در بیرون هزارن دشمن منتظر نابودی آن هستند

از عوامل موثر در موفقیت « کودتای مخملی» در نظامی مانند اوکراین چه بود؟

در اوکراین بین مردم و حاکمیت فاصله بسیای بود.

در اوکراین قدرت منحصرا در دست شخص رییس جمهور است و تفکیک قوا در آن به صورت جدی مراعات نمی‌شود.

هم‌چنین اوکراین را می‌توان یک کشور سکولار دانست و به همین دلیل شباهتی با جمهوری اسلامی ندارد.

آن چه در ایران اتفاق افتاد چگونه می‌توان مورد تحلیل و بررسی قرار داد؟

با توجه به مسایلی که عنوان شد، این که یک جریان بیاید با استفاده از فضای رسانه‌ای و بخش محدودی از مردم و البته حمایت بیگانگان ساختار قدرت را به دست گیرد، و هم‌چنین به دلایلی که عنوان کردم، امکان‌پذیر نیست.

در کشورمان شاهد آن بودیم که بخشی از جامعه در واقع با لیدرهای این حرکت موسوم به مخملی همراه شد.

اما این همراهی به معنای اعتراض به کلیت نظام نبود، بلکه برنامه اعتراض تنها به روند انتخابات و در نهایت به شخص خود احمدی نژاد باز می‌گشت.

عده بسیار قلیلی نیز در جیان خط آشوب قرار داشتند؛ عده‌ای که شعار براندازی سر می‌دادند و در مقابل هسته معترض اولیه تعداد کمی بودند.

فرمودید اعتراض‌ها به معنای براندازی کلیت نظام نبود، پس چه هدفی دنبال می‌شده است؟

اصلا غرض، به دست گرفتن قدرت نبود. در روز بیست پنجم خرداد در تهران شاهد یک تظاهرات به وسعت بیش از دو میلیون نفر بودیم. حتی ما شاهد بودیم که کسانی که در این تظاهرات شرکت کردند به هیچ عنوان نکته‌ای در خصوص نظام نداشتند و تنها به نتیجه انتخابات و نحوه برگزاری انتخابات معترض بودند. بعد از این اعتراض که اصولا به نتیجه انتخابات بود، در عرصه آشوب شاهد آن جمعیت عظیم نبودیم.

البته آن‌هایی هم که در آشوب‌ها شرکت کردند باز هم به انتخابات معترض بودند و نه به کلیت نظام. در پاسخ این که چند درصد از معترضین به کلیت نظام معترض بودند و اعتراض‌شان مبنای فکری و تئوریک داشت، باید گفت این افراد تعداد بسیار محدودی بودند. البته ممکن است برخی به خاطر ماجراجویی‌ها در این آشوب‌ها شرکت کرده باشند. وقتی هم‌پای صحبت این افراد می‌نشینیم می‌بینیم که اصلا بحث نظام و اختلاف برای آنها مطرح نبوده است.

هم‌چنین برخی از این افراد انتقادشان به رییس جمهور فعلی و یا عمل‌کرد شورای نگهبان بوده است. کسانی که هرم قدرت جمهوری اسلامی و ساختار آن را قبول ندارند، تعداد بسیار کمی هستند. هدف آنها در حمایت از آشوب‌طلبان ضربه زدن به منافع جمهوری اسلامی بود، اما دیدند که جمهوری اسلامی به سرعت به موضع ثبات خود بازگشت.

البته ما دلایل بسیار دیگری هم داریم که ثابت می‌کند پدیده انقلاب مخملی در ایران کارگر نیست.

آن چه در ایران کارگر است، حرکت براندازی فرهنگی در بازه زمانی دراز مدت است؛ یعنی جدا کردن مردم از نظام و هم‌چنین جدا کردن مردم از اعتقادات دینی خودشان. در حکومت‌های غربی و دشمنان جدی نظام، این حرکت به صورت خاموش دنبال می‌شود.

با این تفاسیر، به عقیده شما آیا ما باز هم شاهد چنین وقایعی در جمهوری اسلامی خواهیم بود؟

دشمنان نظام جمهوری اسلامی در طول سی سال گذشته، حتی یک لحظه را هم برای دشمنی از دست نداده‌اند.

هر وقت که زمینه آماده شده و بهانه دستشان آمده، دشمنی‌شان را ابزار کرده‌اند.

به همین خاطر، ما باید همیشه هوشیار باشیم. ما باید حرکات دشمن را رصد کنیم و بهانه به دست آن‌ها ندهیم.

نقش احزاب و نخبگان جامعه برای آگاه‌سازی مردم در این زمینه و پیش‌گیری از وقایع بعدی چیست؟

به عقیده من مردم در این مورد به صورت آگاهانه عمل کردند و این مسئولین بودند که دچار غفلت شدند.

در این مسئله مسئولین و نخبگان کشور و در واقع خواص دچار غفلت شده‌اند. دشمن خارجی را فراموش کردند، قدرت طلبی و رقابت‌های جناحی و گروهی را اصل قرار دادند و دچار چنین معضلی شدند.

آیا معتقدید که غفلت مسئولین چنین وقایعی را به بار آورد؟

مسئولین از هر دو جناح آن چنان سرگرم رقابت و کسب قدرت شدند که فراموش کردند که جمهوری اسلامی نظامی است که در بیرون هزارن دشمن منتظر نابودی آن هستند. یک جمله حضرت امام دارند، که می‌فرمایند: «انتخابات ریاست جمهوری و مانند آن، اصل و حفظ اسلام است و فرع آن شخصی است که به قدرت می‌رسد.» این هشدار جدی حضرت امام(ره) را جناح‌ها و گروه‌ها و رقبا فراموش کرده‌اند؛ به طوری که یک عده منتظر این بودند که چه کسی به قدرت می‌رسد. اسلام و نظام دیگر در اولویت نبود.

راه‌کار شما برای برون رفت از وضعیت فعلی چیست؟

راه برون رفت این است که تلاش کنیم تا بصیرت و آگاهی در جامعه گسترش پیدا کند مسئولین بیشتر باید آگاه شوند. بصیرت نخبگان و خواص باید به مسئولین ارایه شود تا مسئولین هم از این جنس باشند.

نهضت آزادی در چه شرایطی به وجود آمد؟

این گروه در واقع بخشی از نیروهای دکتر مصدق و جبهه ملی بودند که در ابتدای دهه ۴۰ با توجه به عدم تحرک و عدم فعالیت جبهه ملی و شوکی که به آن جبهه وارد شده از آن جدا شد تا یک حرکتی را راه بیندازند. البته این عده بیشتر از کسانی بودند که جنبه مذهبی داشتند و اهل تشرع بودند. چهره‌های شاخص این گروه بازرگان، یدالله سبحانی، آیت‌الله طالقانی و … بودند که به نوعی جناح مذهبی جبهه ملی هم محسوب می‌شدند. این افراد در ابتدای دهه ۴۰ تشکل نهضت آزادی ایران را با هدف بازگشت به قانون اساسی مشروطه و اینکه شاه تنها باید در قالب یک نظام پارلمانتاریستی سلطنت کند نه حکومت تاسیس کردند. در مقابل رژیم پهلوی هم تاب نیاورد و اعضای مرکزی نهضت آزادی را بازداشت کرد و به زندان انداخت. این کلیات بحث تشکیل گروه نهضت آزادی بود.

در پیروزی انقلاب چه نقشی داشتند؟

نهضت آزادی تا تقریبا شهریور سال ۱۳۵۷ کماکان شعارش همان بود که شاه باید سلطنت کند، نه حکومت. می‌گفت باید به قانون اساسی مشروطه بازگشت کرد تا یک نظام دموکراتیک در ایران حاکم باشد و مبارزات آنها بیشتر سیاسی و آرام بود اما بعد از شهریور ۵۷ و کشتار رژیم پهلوی در روز جمعه سیاه (۱۷ شهریور) این عده شعار خود را تغییر دادند و اعلام کردند حکومت پهلوی و شخص محمدرضا صلاحیت حکومت ندارد و از آن به بعد شعار سرنگونی رژیم شاه را سر دادند. آنها از آذر ۵۷ با حضور حضرت امام (ره) در پاریس سعی می‌کنند که خودشان را به ایشان نزدیک نمایند. ابراهیم‌ یزدی این نقش را ایفا می‌کند و در حلقه نزدیکان امام قرار می‌گیرد. البته رسانه‌های خارجی مخصوصا بی بی سی نقش داشتند تا حضور چهره‌های شاخص نهضت آزادی را در مسیر انقلاب بزرگنمایی کنند و آنها را در موازات امام به عنوان رهبران نهضت اسلامی مردم معرفی نمایند.

پس از انقلاب چه شد که دولت موقت به دست آنها افتاد؟

از آنجا که بین برخی چهره‌های نهضت آزادی مثل مهندس بازرگان به خاطر سوابق مذهبی وی و برخی از شاگردان امام مثل شهید مطهری ارتباطاتی وجود داشت بعد از بازگشت حضرت امام به ایران، رایزنی‌هایی صورت می‌گیرد تا دولت موقت به این افراد سپرده شود. تصور شخصی من آن است که شاید شاگردان امام (ره) مخصوصا رهبران روحانی نهضت در خودشان آمادگی پذیرش مسئولیت دولت موقت را نمی‌دیدند و به همین خاطر عملا فضا برای نخست‌وزیری موقت بازرگان مهیا شد. در ۱۵ بهمن ۵۷ امام حکم نخست‌وزیری بازرگان را دادند در حالی که خودشان به صراحت فرمودند که از ابتدا با نخست‌وزیری وی موافق نبودند اما چون شاگردان و بقیه رهبران روحانی نهضت اعلام آمادگی نکردند برای پذیرش مسئولیت دولت موقت امام به ناچار این حکم را به نام مهندس بازرگان امضا کردند، اما مشروط به آنکه دولت وی حزبی نباشد و در واقع عضویت در گروه نهضت آزادی شرط حضور در کابینه نباشد ولی این شرط از سوی بازرگان رعایت نشد و ایشان تقریبا اکثریت کابینه را از نیروهای نهضت آزادی و نیروهای موسوم به ملی تشکیل دادند.

چطور شد که دولت بازرگان استعفا داد. آیا واقعا دلیل‌شان تسخیر لانه جاسوسی بود؟

از ابتدای کار دولت مهندس بازرگان ایشان خودشان در دانشگاه تهران نکته‌ای را عنوان کردند که این نکته خیلی شفاف بود. وی گفت من و کابینه‌ام رویکرد انقلابی نداریم و صرفا در چارچوب قانون حرکت می‌کنیم و خود و دولتش را به یک ماشین فولکس تشبیه کرد که در یک جاده همواره با سرعت محدود حرکت می‌کند. آنجا عملا اعلام کرد من اسلام را برای ایران می‌خواهم. یعنی اولویت اصلی را بر ملی‌گرایی گذاشت و اسلام را بحث شخصی قرار داد تا حد فاصل بین خود و امام را مشخص کند. در فضایی که روحیه انقلابی بر کشور حاکم بود و بار اصلی به دوش مردم مسلمان و پرشور انقلابی بود این دولت به هیچ عنوان نمی‌توانست توقع مردم و نیروهای انقلابی را برآورده کند مخصوصا کاری که این دولت در قضیه کردستان انجام داد که منجر به جنگ داخلی در آنجا شد و امنیت این منطقه مهم از بین رفت. این قضیه نقش مهمی در تضعیف موقعیت دولت بازرگان داشت چون دولت موقت با نیروهایی که بحث خودمختاری و تجزیه‌طلبی کردستان را مطرح می‌کردند برخورد متساهلانه داشت. البته نمونه‌های دیگری هم داشتیم از عدم انطباق دولت موقت با خواسته‌های انقلابی تا قبل از ۱۳ آبان ۵۸، دولت موقت چندین بار تصمیم به استعفا گرفته بود اما فضا فراهم نشده بود اما پس از تسخیر لانه جاسوسی عملا دولت بازرگان اعتراض خودشان را به حرکت دانشجویان پیرو خط امام اعلام کرد و از آنجا که می کرد تا رابطه را با آمریکا بهبود ببخشد این حرکت را مخالف مسیر کلی خودش قلمداد کرد و به نشانه اعتراض استعفا کرد.

وزن نهضت آزادی در مجلس چگونه بود؟

پس از استعفای اعضای دولت موقت، در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی حدود ۵ نفر از نیروهای نهضت آزادی توانستند وارد مجلس شوند. از طرفی باید گفت نهضت آزادی پس از انقلاب اسلامی هیچ‌گاه به رسمیت شناخته نشد زیرا هیچ‌وقت نتوانست از سوی دولت جمهوری اسلامی مجوز فعالیت بگیرد. از این رو گروه منحله به حساب نمی‌آید چرا که اصلا تشکیل نشد و از ابتدای انقلاب تا به امروز یک گروه غیرقانونی تلقی می‌شود.

چگونه این گروه از صحنه سیاسی کشور حذف شد؟

آنچه تیر خلاص را به نهضت آزادی زد عملکرد این گروه در قبال مسائل مختلف و بحث جنگ بود یعنی موضع‌گیری‌های این گروه درباره جنگ و همکاری‌هایشان با استکبار جهانی از این نظر خلاف مسیر نظام جمهوری اسلامی حرکت می‌کردند و حتی کار تا آنجا پیش رفت که اعلامیه‌های ضدجنگ نهضت آزادی به نوعی از سوی حزب بعث عراق تکثیر می‌شد و با هواپیما روی خطوطی که رزمندگان اسلام حضور داشتند ریخته می‌شد. این همنوایی با جریان ضدانقلاب و استکبار و ایجاد شبهه و اختلاف در مسیر اصلی انقلاب به ویژه در قضیه جنگ تحمیلی باعث شد تا سال ۶۶ حضرت امام در پاسخ به نامه وزیر وقت کشور آقای محتشمی‌پور رسما گروه بازرگان را به شدت نقد و این گروه را فاقد هرگونه صلاحیت سیاسی قلمداد نمایند . ایشان ارتباطات فکری این گروه و گروهک منافقین خلق را نقد کردند و اشاره کردند که نهضت آزادی فهم درستی از اسلام ندارند و به غلط خود را مفسر اسلام و قرآن جا زدند و به همین خاطر اعلام کردند که این گروه هیچ‌گاه حق فعالیت سیاسی در ایران را ندارند.

پس مساله تحریم انتخابات از سوی نهضت آزادی چه بود؟

اصل مطلب همان موضع‌گیری‌های آنها در جنگ بود. در واقع نهضت آزادی فقط ۲ سال اول جنگ را به رسمیت شناخت و پس از فتح خرمشهر را قبول ندارند همین موضع‌گیری‌ها بود که رژیم بعث عراق و کشورهای مرتجع منطقه و حتی غربی‌ها همین بحث را مطرح می‌کردند.

دلیل نامه وزیر کشور وقت به امام چه بود؟

تفکر آقای محتشمی‌پور از مجمع روحانیون منبعث می‌شد که در آن مقطع زمانی زاویه جدی با نهضت آزادی داشتند و عملا به نیروهای خط امامی موسوم بودند که با فعالیت نهضت آزادی به هر شکلی مخالف بودند و درگیری‌هایی که میان مجمع روحانیون مبارز و نهضت آزادی وجود داشت، رگه‌های آن را در مجلس اول می‌توان پیدا کرد، باعث شد که وزیر کشور وقت برای روشن شدن ادامه فعالیت از امام نظرخواهی کند و امام نیز فعالیت سیاسی این گروه را به طور کلی ممنوع اعلام کردند.

شاخصه‌های انحرافات فکری این گروه شامل چه مسائلی می‌شدند؟

آنها معتقد به اسلام منهای روحانیت بودند و می‌گفتند هر انسانی به طور مستقل خود می‌‌تواند مفسر دین باشد لذا سعی می‌کردند این را با استفاده از علوم روز تبیین کنند که این یک نگاه مادی‌گرایانه و التقاطی به اسلام است و همین امر باعث شد تفکر التقاطی مجاهدین خلق در دامن نهضت آزادی شکل بگیرد جالب است این همان نکته‌ای است که هم مهندس بازرگان به آن اذعان داشته و مجاهدین خلق را فرزندان فکری خود دانسته و هم مسعود رجوی در نامه‌ای که در ابتدای انقلاب در سال ۵۹ آقای بازرگان نوشته خودش و گروهش را فرزندان فکری مهندس بازرگان قلمداد کرده است. سومین انحراف فکری نهضت آزادی آن بود که آنها ملی‌گرایی را بر اسلام‌گرایی ترجیح می‌دادند. اینها رسما اعلام کردند که اسلام را برای ایران می‌خواهند و ملی‌گرایی مهمتر از اسلام‌گرایی است. در آخر آنکه آنها تفکر لیبرالیستی و غرب‌گرایی در عرصه‌ سیاست و فرهنگ و اقتصاد دارند. اینها به دنبال یک نظام پارلمان تاریستی با الگوی مشروطه – سلطنتی یا الگوی لیبرال دموکراسی بودند و نظام جمهوری اسلامی با محوریت ولایت فقیه را رسما رد می‌کردند.

آیا نهضت آزادی به دنبال براندازی نظام جمهوری اسلامی بود؟

اینکه این افراد بخواهند به دنبال کودتا یا روشی شبیه به آن باشند نه، اما اینکه نهضت آزادی تمایل داشته که یک نظام لیبرال دموکراسی در ایران روی کار بیاید و برای این منظور مبارزات فرهنگی – سیاسی کرده هیچ شکی نیست حتی خود آنها نیز به آن اذعان دارند و این مساله را انکار نکرده‌اند.

آیا مشی سیاسی آنها در حال حاضر تغییر می‌کرده است؟

نه، به خاطر آنکه نهضت آزادی از ابتدای کار انتخاب خودش را انجام داده یعنی ما شاهد تغییر در الگوی فکری نهضت آزادی نیستیم با اینکه برخی نیروهای شاخص این گروه مثل مهندس بازرگان یا دکتر سحابی فوت کردند یا خیلی از نیروهای آنها به کهنسالی رسیدند و فعالیت رسمی ندارند رویکرد فکری نهضت آزادی همانی است که در ابتدای دهه ۴۰ بود.

این گروه چطور نتوانستند با طبقات مختلف اجتماع رابطه برقرار کنند و همان‌طور که گفتید اکثرا کهنسال هستند؟

این گروه نگاه روشنفکری به قضایا دارند و عملا امکان ارتباط با توده جامعه را ندارند، اگر اوایل انقلاب هم در مواردی شاهد بودیم که اینها توانستند با اقبال مردمی مواجه شوند به واسطه آن بود که رسانه‌های خارجی نظیر بی‌بی‌سی آنها را چهره‌های انقلابی همراه امام جلوه دادند. این عده توان ارتباط‌گیری با توده جامعه را نداشتند و ظاهرا تمایل هم نداشتند.

یعنی بیشتر می‌خواستند تفکرات خود را به مردم دیکته کنند تا نیازهای اجتماعی را استخراج کنند؟

نهضت آزادی مثل بسیاری از روشنفکران ایرانی عملا خودشان را از جامعه برتر می‌دیدند و در واقع وظیفه جامعه می‌دانستند که از آنها پیروی بکنند و نکته دیگر آنکه نتوانستند به زبان عامه دست پیدا کنند. یعنی ادبیاتی را اتخاذ نکردند که جامعه آن را بفهمد. البته همانطور که گفتم این مشکل اکثریت قریب به اتفاق روشنفکران ایرانی است و محدود به نهضت آزادی نمی‌شود.

اعضای نهضت آزادی حاضر در مجلس اول با طرح عدم کفایت بنی‌صدر مخالف بودند آیا اینها با بنی‌صدر نیز نقطه اشتراکی هم داشتند؟

مشخصا بنی‌صدر نزدیک‌ترین نگرش فکری با لیبرالیزم بود چراکه وی با ولایت فقیه مخالف بود و می‌خواست ایران را با یک الگوی دموکراتیک اروپایی اداره کند. جالب اینجاست که بنی‌صدر و چهره‌های نهضت آزادی در مجلس خبرگان قانون اساسی با بحث ولایت فقیه مخالفت می‌کردند و این یک نقطه مشترک میان آنها بود.

در مورد چگونگی شکل‌گیری حزب توده و انحلال آنها پس از انقلاب نیز به صورت کلی صحبت کنید؟

خیلی مختصر که بخواهیم بگوییم حزب منحله توده در سال‌های حکومت رضاخان با نگرش مارکسیسم و حمایت شوروی سابق شکل گرفت. البته رسما پس از شهریور ۲۰ فعالیت خود را علنی کرد و بنیانگذاران آن عمدتا شاهزادگان قاجار یا چهره‌های روشنفکر تحصیلکرده در اروپا بودند. این حزب به خاطر مشی مارکسیستی خود هیچ وقت نتوانست با اقبال مردم مواجه شود و نقطه ضعف اساسی آن هم رویکرد مارکسیستی اش بود که با اعتقادات عامه مردم ایران مغایرت داشت و جالب اینجاست که نام این حزب به آن خاطر توده بود که سران آن جرأت نداشتند نام واقعی کمونیست را روی حزب خود بگذارند و به نام حزب توده ایران بسنده کردند. توده پس از شروع رسمی فعالیت توانست برخی نیروهای خود را به مجلس وارد کند اما مشخصا پس از کودتای آمریکایی ۲۸ مرداد ۳۲ با این گروه برخورد بسیار خشنی شد و عوامل آن زندانی یا تبعید و اعضای ریشه نظامی آن نیز اعدام شدند. در این وضعیت تعداد زیادی از رهبران حزب کمونیست توده به خارج از ایران فرار و در اروپای شرقی و شوروی اقامت کردند. آنها تا قبل از انقلاب فعالیت سیاسی شاخصی جز در حد کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مقیم خارج از کشور نداشتند. البته اندک فعالیت داخلی آنها نیز به خاطر آن بود که یک چهره شاخص این حزب به نام عباس شهریاری به ساواک پیوست و یک شاخه جعلی  توده را راه‌اندازی کرد که از این طریق برخی از چهره‌های معروف این گروه از طرف ساواک شناسایی و بازداشت شدند. در مقطع پیروزی انقلاب افراد فراری حزب توده از آلمان شرقی و مسکو برگشتند و مجدد حزب توده را تشکیل دادند. آنها  رهبری امام را ‌پذیرفتند و حتی از بنیانگذار جمهوری اسلامی با عنوان امام خمینی یاد می‌کردند و توده ای ها خود را طرفدار و مطیع قانون نشان ‌دادند و به شرط آنکه اعضای حزب به نفع کشورهای خارجی رفتار نکنند مجوز فعالیت گرفتند. آنها برای حضور در قدرت از شهرستان‌ها در انتخابات مجلس اول کاندید شدند ولی هیچ یک رای نیاوردند. در سال ۶۱ وقتی جاسوسی عوامل حزب توده برای شوروی و رژیم بعث عراق ثابت شد مخصوصا فردی به نام ناخدا بهرام افضلی که توانسته بود در حد فرماندهی نیروی دریایی جمهوری اسلامی نفوذ کند، انحلال حزب توده اعلام شد و رهبران آن بازداشت شدند ولی تا آن زمان که این گروه به ظاهر پایبند به قانون بود هیچ مشکلی برای فعالیت نداشت و نشریات مردم و دنیا را منتشر می‌ کرد.

بحث نظریه پردازی وقتی معنی دارد که کسی است بعد از مدت زیادی کار فکری به نظریه ای  خاص در یک حوزه رسیده است و این مستلزم یک کار طولانی است حالا این استاد و صاحبنظر نظریه ای که به آن رسیده است را می آید در بین اساتید و صاحب نظران مطرح می کند، این نظریه نقادی می شود و بعد به عنوان یک نظریه جا می افتد. اختصاص به علوم انسانی ندارد و می تواند در هر رشته دیگری نیز باشد. در حالی که بحث آزاد اندیشی یک حالتی است که می تواند برای همه اعم از دانشجو و استاد باشد. موضوعش معمولا در حوزه های علوم انسانی است و مسائل اعتقادی و سیاسی است و بحث طرح موضوع و طرح ایده است در حالی که نظریه پردازی کار متخصصین است. بحث آزاد اندیشی در دانشگاه ها می تواند به مناسبت خاصی بستگی داشته باشد مثلا ایام خاص سیاسی. برای ورود به این بحث ها مقدمات خاصی نیاز نیست. در حالی که در کرسی های نظریه پردازی فرد باید کارشناس و متخصص و صاحب نظر باشد. این تفاوت نظریه پردازی و آزاد اندیشی است.

این که چرا رهبری روی این قضیه تأکید داشته. اولا این که این را فقط رهبر تأکید نکردند. در پیام پذیرش قطعنامه تأکید حضرت امام به این قضیه را می بینیم. یعنی حضرت امام در پیام قطعنامه و یا پیام هایی که بعد از آن در سال ۶۷ دادند، تأکید زیادی به بحث آزاد اندیشی و بحث احیای تولید علم داشتند. آن جایی که مشخصا امام اشاره دارند، مثلا در پیام قطعنامه می گویند که مبارزه علمی برای جوانان، زنده کردن روح جستجو و کشف واقعیت هاست. این زنده کردن روح جستجو و کشف واقعیت ها در واقع از مرحله ی اولیه اش که این است که باید فضای مناسب برای فکر وجود داشته باشد، بحث آزاد اندیشی شروع می شود و در تخصصی ترین حالتش و انتهایش به نظریه پردازی می رسد. این که علت تأکید امام و بعد از ایشان رهبری در این قضیه چه بوده است این است که ملتی که می خواهد به تمدن سازی برسد، یعنی بتواند نیازهای خود را با استفاده از توانمندی هایش بر طرف سازد، قاعدتاً باید مهم ترین ابزارش برای این کار قدرت فکری اش باشد. یعنی چون امکانات طبیعی ما محدود است، باید خلأ بزرگ بین حجم نیازها و امکاناتمان-چون یک جامعه نیازهای زیادی دارد ولی امکانات همیشه کم است – آن چیزی که باعث می شود بین امکانات محدود و نیازهای فراوان یک بالانسی برقرار بشود، توانمندی های فکری و علمی است. یعنی علم می آید شکاف وسیع میان امکانات محدود و نیازهای نا محدود را پر می کند. اگر قرار است ما به یک نظام قدرتمند تبدیل شویم، نظامی که می خواهد زمینه ساز ظهور باشد، باید بتواند در وحله اول نیازهای خودش و بعد نیازهای بشریت را  پاسخ دهد. این پاسخگویی جز با تولید علم به دست نمی آید. تولید علم هم یک طیف است که ابتدای آن بحث آزاد اندیشی و انتهای آن نظریه پردازی است.

- وظیفه ی هر یک از افراد و نهادها در راه اندازی این کرسی ها چیست؟

قبل از این که وظیفه ای اداری و نهادی باشد، یک وظیفه درونی است. یعنی طبیعتاً اگر متولیان دانشگاه یا مثلا بسیج یا نهاد رهبری پیشقدم شوند خوب است،اما همت اصلی این کار از آن دانشجوها و اساتید است. یعنی حتی اگر دانشجوها و اساتید آماده باشند، ولی دانشگاه و نهادها آماده نباشند، این اتفاق رخ خواهد داد. اما اگر دستگاه ها زمینه سازی کنند ولی دانشجوها و اساتید در این عرصه آماده نباشند، اتفاق خاصی نمی افتد. به همین خاطر این نهادها فقط می توانند نقش تسهیل کننده داشته باشند.

- اهداف کوتاه مدت و بلند مدتی که در طراحی کرسی ها باید مد نظر قرار داد را چه می دانید؟

هدف کوتاه مدت این است که جسارت این کار ایجاد شود. ترس از این حالت ریخته شود. مشکلی که الان در فضای علمی ما وجود دارد این است که  دانشجوها و اساتید ما از فکر کردن و از ارائه نتایج فکرهایشان واهمه دارند. این کارها عادی و راحت نیست. اولین قدم این است که این سد شکسته شود. یعنی دانشجو و استاد بفهمد که او باید فکر کند، فکر کردن کار سختی نیست، اصلاً ویژگی انسان تفکر است. فکر کند و در وحله بعد بتواند این فکر را عرضه کند؛ چه شفاهی و چه کتبی. این ها قدم های اولیه اند برای این که دانشگاه به سمت تولید علم برود.

اهداف بلند مدت هم این است که دانشگاه های ما تبدیل بشوند به محلی برای تمرین تفکر، محلی که در آن فکر کردن را یاد می گیریم و آموزش می دهیم. به جای این که مطلب یاد بدهیم، فکر کردن و روش تولید علم یاد می دهیم و یاد می گیریم. و در انتها هدف از کرسی ها این است که به تدریج روی افکار خامی که در این کرسی ها عرضه می شود کار شود و این افکار تبدیل به نظریات علمی شوند.

- تجربه نشان می دهد مباحثات برای به نتیجه رسیدن موانعی پیش رو دارند؛ مثل هوچی گری، خلط مبحث، مبهم گویی و غیرشفاف صحبت کردن، حرف بدون سند زدن، طرح انبوه مسائل و از این شاخه به آن شاخه پریدن، لفّاظی و… در طراحی کرسی ها چگونه می توان این آسیب ها را کم کرد؟(همان طور که رهبری هم فرمودند)

این آفاتی که شما شمردید – مثل هوچی گری و خلط مبحث – برای مناظرات و مباحث سیاسی کارانه است. این ها مال آن حرکت های جاهلانه ای است که اسمش را می گذارند تریبون آزاد. کرسی آزاد اندیشی تریبون آزاد نیست که هر چه می خواهد دل تنگت بگو. یعنی شما باید بیایید اولاً به طور روشمند صحبت کنی، در خصوص یک موضوع مشخص علمی باید شما صحبت کنید، محصول تفکر باشد، و روشی که شما با آن به این تفکر رسیده ای بیان کنی. این مواردی که شما نوشتید؛ از این شاخه به آن شاخه پریدن، لفّاظی و… این ها اشکالاتی است که در یک آفتی به نام تریبون آزاد هست. تریبون آزاد یک آفت است. کرسی های آزاد اندیشی هیچ ربطی به تریبون آزاد ندارد. قرار است از توی این آزاد اندیشی حل مشکلات جامعه بیرون بیاید. این با آن جلسات مناظره سیاسی خیلی متفاوت است. موضوعات می توانند سیاسی باشند اما روش سیاسی کارانه نیست، روش علمی است.

- با توجه به این که کرسی های آزادفکری دانشجویی را در دو حوزه ی کلی سیاسی و معرفتی دنبال می کنیم، ملاحظاتی که در هر یک از این دو حوزه  باید مد نظر قرار دهیم کدام اند؟ و آیا به نظر شما اولویتی بین این دو باید قائل شویم؟

اگر قرار است کرسی های آزاد فکری دانشجویی در حوزه های سیاسی و معرفتی باشد، یک حداقل هایی دارد. این است که کسانی که در این جلسات می آیند، افرادی باشند که حاضر باشند در یک سلسله شرکت کنند. یعنی مثلاً اگر در یک حلقه ای ده نفر ثبت نام کردند، این ها هم آزادند برای گفتن و از آن طرف باید آماده شنیدن هم باشند. یعنی این نیست که کسی بیاید یک بار نظری را مطرح کند بعد هم برود دنبال کار و زندگی اش بلکه باید منتظر باشد و نه جلسه دیگر صحبت های دیگران را بشنود. چون ممکن است دیگران  بخواهند حرف های ایشان را نقد کنند. کرسی های آزادفکری یک جمع منظبط است. این نیست که بگوییم آقای فلانی می آید یک بحثی را مطرح می کند، حالا هرکس خواست گوش دهد، هر کس هم نخواست گوش ندهد. در این کرسی ها حتماً باید از بین اساتید در آن موضوع یا موضوعات، داورهایی وجود داشته باشد. در عین حالی که دانشجوها فکری که مطرح شده را نقد و بررسی می کنند، اساتید داور هم باید حضور داشته باشند و حدود بحث ها را مشخص کنند اگر احیاناً بحث داشت از مسیر اصلی خودش خارج می شد آن را کنترل کنند. حال چه حوزه سیاسی چه حوزه معرفتی. حتی این کرسی ها را می شود در حوزه خیلی از درس های علوم انسانی هم داشت. اولویت آن را نیاز مجموعه مشخص می کند. یعنی ببینیم در کدام حوزه دانشجویان فعال و پر تلاش بیشتر نیازمندند. این طور حرکت ها در جمع های متکثر جواب نمی دهد. یعنی نمی شود بگوییم جلسه اول را در آمفی تئاتر برگزار می کنیم هر کس دوست داشت بیاید. باید یک جمع منظبط مشخصی باشند. چون ممکن است طرح یک بحثی دو جلسه طول بکشد. کسی که جلسه اول را نبوده و قسمت اول طرح را نشنیده، از بحث عقب است. مناظره علمی که نیست که بگوییم هر که خواست بیاید. چون همه در این جلسه مشارکت دارند پس باید منظم باشند.

- موضوعاتی که برای کرسی ها انتخاب می شوند باید چه خصوصیاتی داشته باشند؟ (موضوعات مبنایی، مبتلابه دانشجویان و …) در صورت امکان، چند مورد مثال هم بزنید.

موضوعات باید مبتلا به دانشجویان باشد، یعنی موضوعاتی که دانشجویان باید آن ها را بدانند. حال یا این که خودشان احساس نیاز کرده باشند یا این که از آن غفلت کرده باشند و این جلسه موجب شود که یادشان بیاید که به این بحث هم نیاز دارند. نه این که احساس نیاز به وجود آورد، احساس نیاز هست اما غفلت دارد نسبت به آن.

- آیا اجرای کرسی های آزاد فکری شیوه های مختلفی دارد؟ چه شیوه هایی؟ (مناظره دو نفره، گفتگو و …)کدام شیوه را مؤثر تر می دانید؟

مناظره نیست، گفتگوی آنی هم نیست. گفتن، فکر کردن و بعد احیاناً نقد کردن است. گفتگوی بلافاصله نیست. به عنوان مثال بعد از این که افراد ثبت نام کردند کسی که به عنوان دبیر جلسه است به افراد می گوید هر کس پنج موضوع اولویت دار را بگوید. چه چیزهایی را نیاز دارید؟ بعد موضوعات مشترک به ترتیب اولویت انتخاب می شوند. موضوعاتی که جمع از آن ها غافل بوده ولی حائز اهمیت است نیز مشخص شود، بعد بگوییم حال هر کس در مورد این موضوع ایده ای دارد یعنی حرفی دارد که فکر می کند تا حالا زده نشده، در مورد موضوع شماره یک. بیاید و طرحش را به صورت مکتوب بین حضار توزیع کند و بعد به صورت هدفمند در محدوده زمانی مشخصی آن را ارائه دهد. استاد ناظر و داور هم هست که اگر نیاز به توضیح باشد توضیح می دهد. اگر در این رابطه کسی سوال و ابهامی داشت مطرح می کند، برای جلسه بعد مقرر می شود اگر کسی نقدی به این نظر داشت بیان می کند و شخص مطرح کننده یا می پذیرد یا جواب می دهد. محصول قسمت اول توضیح و رفع ابهام آن ایده است نه این که بخواهیم  کارآمدی آن را بسنجیم. در فاز بعدی بعد از تأمل و فکر کردن آن ایده را نقد می کنند. و چون سطح بحث دانشجویی است، وجود استاد برای این است که که نگذارد بحث از مسیر خارج شود. خود استاد قرار نیست وارد این مباحث شود، دانشجوها باید ذهنشان فعال شود. مخصوصاً در مسائل اعتقادی وجود این ناظر بیشتر نیاز است. این یک مدل پیشنهادی است. در واقع این آزاد اندیشی یک تمرین است برای روشمند فکر کردن. حال این تمرین با موضوعاتی انجام می شود که جوان دانشجو باید آن را بداند. این روش را اینجا یاد می گیرد. می تواند حتی در علم فیزیک هم از این روش استفاده کند. یک روش کلان علمی است که در ذهن شخص نهادینه می شود. البته در حین این تمرین مباحث اعتقادی و سیاسی را خودش یاد می گیرد و عمیقاً می فهمد و به دیگران منتقل می کند. برای مثال علم اصول در فقه و برهان یک روش فکر کردن است یا استدلال ریاضی یک روش رسیدن به نتیجه است باید شیوه فکر کردن را یاد بگیریم که این خودش عامل تفاهم و همفکری می شود.

- مگر این بحث آزاد اندیشی برای همه نیست؟ پس چرا جمع افراد را محدود کنیم به چند نفر؟

می شود ۲۰۰ حلقه ده دوازده نفره داشته باشیم ولی باید استاندارد باشد. در یک جمع ۵۰۰ نفری چه تضمینی است که افراد روی صحبت ها فکر می کنند. این می شود سخنرانی؛ که همیشه بوده است.

- به عنوان مثال در یک جمع ۱۰۰ نفری در یک آمفی تئاتر کوچک هر کس می آید و صحبت می کند راجع به آن قضیه.

من می گویم باید بازدهی کاری که می کنیم بیشینه باشد. خیلی از جلسات مانند موتورهای درون سوز یا لامپ های رشته ای بازده ۵% دارند. گرم می کنند اما ۹۵% اتلاف دارند. هر چه جلسه منظم تر و روشمند تر باشد اتلافش کمتر است. ما باید بازده کارمان را تا۷۰% برسانیم.

در این دانشگاه امیر کبیر که ۵۰۰۰ دانشجو دارد چند نفر واقعاً صاحب یک ایده قابل طرح هستند. حداکثر در موضوعات مختلف ۴۰ نفر. منظور ما کسی است که صاحب ایده است و گر نه اگر کسی بیا ید و حرف هایی که در روزنامه و سایت خوانده است را پشت تریبون بگوید این فکر نیست. باید کسانی که صاحب فکر هستند بیایند و فکرشان را اگر چه خام باشد مطرح کنند. فکر هایی که تا به حال جایی مطرح نشده است. فرق یک نماشگاه اختراعات و ابتکارات با بازارچه سید اسماعیل همین است. در سید اسماعیل جنس های دزدی و متروکه را می آورند و هر چه باشد مثلاً ۱۰۰ تومان می فروشد. کرسی های آزاد اندیشی بازارچه سید اسماعیل نیست، جای طرح شبهه و سوال پرسدن نیست. جای طرح ایده و فکر است. سوال پرسیدن همیشه آزاد است. برود از یک شخص آگاه بپرسد.

- به طور کلی نسبت بین مناظره و رسیدن به حقیقت چیست؟ انسان چطور به یک چیز معتقد می شود؟ نقش تلاش عقلی در این مسیر چیست؟

فقط یک نوع مناظره است که در کشور ما هم وجود ندارد. آن هم مناظره علمی است. یک صاحب نظر می آید بین متخصصین مطرح می کند. آن ها نقد می کنند. قوت و ضعفش مشخص می شود. غیر از این مدل مناظره انسانی نیست. مناظرات معمول، رینگ بوکس است. جای پوززنی و رو کم کنی است و ابزار دست سیاسی کارهاست.

-          حدود آزادی بیان در اسلام چیست؟آیا ابراز هر عقیده ای در جامعه مجاز است؟ دقیقاً خط قرمزهای فقهی و اخلاقی چه هستند؟ و این حدود را چطور باید اعمال کرد؟

اصلاً این مباحث قرار نیست در سطح جامعه مطرح شود. طرح شبهه هم نیست. طرح یک ایده است که به ذهن یک دانشجو رسیده است.

قرار نیست این مباحث در جامعه مطرح شود، طرح شبهه بین آدمهایی باشد که خود در آن حوزه متخصص هستند. مناظره سیاسی و بحث های سطحی سیاسی در دانشگاه ها فقط یک سوپاپ برای کم کردن التهاب است. چنین جلساتی باید باشد ولی اسمش کرسی آزاد اندیشی نیست. اسم کرسی آزاد اندیشی را خراب نکنید. در دانشگاه باید درست فکر کردن، روشمند فکر کردن و دقیق گفتن و دقیق شنیدن را یاد گرفت.

وی با بیان اینکه مقام معظم رهبری در این پیام مفاسد اقتصادی را از جمله عوامل اضمحلال نظام جمهوری اسلامی ایران دانسته بودند، گفت: متاسفانه سران سه قوه درک مناسبی از پیام ۸ ماده‌ای مقام معظم رهبری نداشتند؛ چرا که در غیر این صورت ما باید دارای تحرک فوق العاده از سوی مسئولین می‌بودیم.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه مدیران نظام به اندازه رهبری خطرناک بودن مفاسد اقتصادی را درک نکرده‌اند گفت: اگر سران سه قوه و دیگر مسئولان نظام به اندازه رهبری خطر مقوله مفاسد اقتصادی را درک می‌کردند می‌بایست تحرک فوق العادهای را در جهت مقابله با اضمحلال نظام می‌کردند.

کوشکی با اشاره به جلسات مبارزه با مفاسد اقتصادی گفت: آنچه که تحت عنوان جلسه مبارزه با مفاسد اقتصادی از سال ۸۰ تاکنون برگزار می‌شود با بهره وری لازم مواجه نبوده است.

وی افزود: بعد از ۴ سال از تشکل جلسات مبارزه با مفاسد اقتصادی، آیت الله جنتی به عنوان خطیب نماز جمعه تهران خروجی این جلسات را در حد صفر ارزیابی کرده بودند.

کوشکی با بیان اینکه بعد از روی کار آمدن دولت نهم متاسفانه این جلسات در سطوحی پایین تر از سران سه قوه برگزار می‌‌شود یادآور شد: جلسات مبارز با مفاسد اقتصادی به نحوی که اکنون برگزار می‌شود با نگاه مقام معظم رهبری مغایرت دارد؛ چرا که معظم له دخالت سران سه قوه در مقابله با مفاسد اقتصادی را خواستار شده بودند اما سران سه قوه به جهت اینکه درک درستی از این مقوله نداشته‌اند این جلسات را به معاونین خود سپرده‌اند.

این فعال دانشگاهی عدم باز پس‌گیری معوقات بانکی را جمله دلایل عدم موفقیت جلسات مبارزه با مفاسد اقتصادی دانست و گفت: دلیل دیگر عدم کار آمدی جلسات مبارزه با مفاسد اقتصادی جمله‌ای است که مقام معظم رهبری فرموده بودند، ایشان فرموده بودند “با دستمال کثیف نمی‌توان شیشه را تمیز کرد ” و بر همین اساس باید گفت که متاسفانه حضور برخی از چهره‌ها در جلسات مبارزه با مفاسد اقتصادی عملکرد این ستاد را زیر سئوال می‌برد.

محمد صادق کوشکی عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه‌نصیر در خصوص فعالیت اخیر بخش اطلاعات سپاه پاسداران در انهدام برخی سایت‌های مروج فساد اظهار داشت: سپاه در این زمینه مانند گذشته به عنوان نیروی خط شکن و رصدکننده تهدیدات متوجه نظام به خوبی وارد عمل شد و با تشخیص درست و نیز ورود مناسب به این موضوع توانست جلوی آن را بگیرد.

کوشکی گفت:‌ علیرغم آنکه این حرکت در داخل کشور تقریبا با سکوت همراه شد ولی از بازتاب‌های خارجی آن و واکنش‌هایی که کشورهایی مانند آمریکا از طریق رسانه‌های خودنشان دادند، معلوم می‌شود که سپاه به درستی به هدف زده و کاملا طبق اساسنامه خود یعنی حفاظت از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن عمل کرده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه ‌نصیر خاطرنشان کرد: عده‌ای تهدیدات حوزه‌های فرهنگی و اخلاقی را از موضوعات فرعی می‌دانند و در برخی مقاطع نیز در کشور این موضوعات جدی گرفته نشد.

وی ادامه داد:‌ متاسفانه امروزه برخی کانال‌های ترویج فساد و فحشا در جامعه وجود دارد و هیچ ارگانی هم به طور رسمی خود را برای مقابله با این رخنه دشمن آماده نکرده‌ و عملا دستگاه‌های مسئول با فرافکنی، کوتاهی‌های خود را متوجه دیگران می‌کنند.

کوشکی اذعان کرد:‌ در این فضای غفلت‌بار که فساد و فحشا در حال ترویج است، تحلیل سپاه یک تحلیل درست بود و به خوبی متوجه شد که این بحث در زمان حاضر یک موضوع حاشیه‌ای نیست و کلیت و اسلامیت نظام را تهدید می‌کند و هدف این اقدامات ظاهرا جدا از هم، نابودی نظام اسلامی از درون است.

این استاد دانشگاه افزود: به همین خاطر آنچه در این حرکت سپاه قابل تقدیر است، تحلیل درست نیروهای اطلاعاتی سپاه از این موضوع و ورود آنها در عرصه مقابله با این تهدیدات بود.

وی ادامه داد: از آنجایی که طبق اساسنامه سپاه، مشخصا حفاظت از انقلاب در همه عرصه‌ها وظیفه اساسی این نیرو عنوان شده این توقع نیز می‌رفت که سپاه با قدرت تمام در این امر وارد عمل شود و با مراکز سازمان یافته ترویج فساد که کلیت نظام را هدف گرفتند، برخورد عملیاتی کند.

کوشکی افزود: البته سپاه در این زمینه همچون گذشته که هر جا تهدیدی علیه نظام صورت می‌گرفت با موفقیت از عهده آن برمی‌آمد، به خوبی عمل کرد و اگر سازمان‌های مسئول در این زمینه اختیارات خود را به سپاه تفویض کنند، سپاه این امکان را دارد که به راحتی با مراکز ترویج فساد و فحشا به مقابله بپردازد.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر اضافه کرد: برخی درصددند که سپاه را یک نیروی صرفا نظامی معرفی کنند تا از این طریق سپاه به یک نیروی نظامی صرف محدود شود اما عملکرد بخش اطلاعاتی سپاه در مقابله با مراکز ترویج فساد نشان داد که سپاه یک نیروی چند بعدی است که براحتی می‌تواند در همه عرصه‌های تهدید کننده نظام وارد عمل شده و با موفقیت از عهده آن برآید.

وی افزود: در اجرای این سیاست نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با همکاری دانشگاه ها ، مراکز تحقیقاتی و پژوهشگران متدین ایرانی ، از تمامی امکانات بومی بهره گیری کردند.

کوشکی درخصوص اعترافات فاکس نیوز مبنی بر دفاعی بودن توان نظامی ایران گفت : بدیهی است که از ابتدای انقلاب اسلامی فعالیت های ایران در عرصه ی نظامی ، ماهیتی ، دفاعی داشته و هیچ گاه چهره ی متجاوزانه به خود نگرفته و نخواهد گرفت. وی با اشاره به پیش بینی شبکه های بیگانه همچون فاکس نیوز از افزایش برد موشک های بالستیک ایران تا سال ۲۰۱۵ تصریح کرد: زمان بندی های ارائه شده از سوی بیگانگان در چهار چوب پروژه ی ایران هراسی و جنگ روانی علیه ملت ایران واین گونه اظهارنظرها ،‌مبنایی بجز ترس ندارد.

وی اذعان داشت: همچنین بازتاب اخبار پیشرفت های جمهوری اسلامی ایران در عرصه ی صنایع دفاعی از طریق شبکه هایی چون فاکس نیوز می تواند نماد نگرانی این شبکه ها از رشد فناوری های ایران در عرصه ی نظامی نیز باشد.

کوشکی در پاسخ به اینکه چرا آمریکا در مواضع خود نسبت به ایران دچار تناقض گویی شده است گفت: چنین تناقض گویی هایی از سوی مقامات امریکایی بی سابقه نیست و از انجا که آنها جهان را صرفا از جانب منافع خود می نگرند و قدرت انطباق با واقعیت های جهان موجود را ندارند لذا این تناقض گویی ها بارها رخ داده و در آینده نیز رخ خواهد داد.

وی با اشاره به سیاست های گذشته ی آمریکا مبنی بر تهدیدها و تحریم ها و تحت فشار قرار دادن برنامه های صلح آمیز هسته ای ایران گفت: در طول ۳۰ سال گذشته امریکایی ها از اتخاذ دیدگاهی منطقی در ارتباط با ایران عاجز بوده اند و با وجود تداوم سیاستهایشان در جهت تهدید یا ترس و یاجلب اعتماد، موفق نشده اند بر جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذار باشند.

وی تاکید کرد : اصلاح رویکردهای کاخ سفید تنها راه حل پیش روی آمریکاست.

وی با بیان این که در فرهنگ اسلامی جنگ تنها در چارچوب قوانین اسلامی از سوی اسلام پذیرفتنی است،تصریح کرد :اسلام برای جنگ هم مقررات پیچیده ای قرارداده که اگر اجرا شود جنگ هم چهره ای انسانی به خود می گیرد مانند قانون خودداری از کشتن مجروحین در جنک از منظر اسلام و بسیار از مقررات دیگر.

این کارشناس مسائل سیاست خارجی،ادامه داد:سلاح های کشتار جمعی با توجه به مشی خشونت آمیز آن به هیچ عنوان از منظر اسلام پذیرفته شده نیست و با توجه به فرمایشات رهبر معظم انقلاب، یکی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مقابله با ظلم در سطح جهانی است.

کوشکی با بیان این که استکبار با سلاح های کشتار جمعی ظلم خود را بر ملت مظلوم بسط داده است،اظهار داشت:مقابله با این ابزار کشتار جمعی مقابله با ظالم و حمایت از مظلوم است واین مسئله یکی ازاصول مهم انقلاب اسلامی و سیاست خارجی ایران به شمار می رود.

وی یکی از دستاوردهای کنفرانس تهران را تقویت روحیه خودباوری و هویت اسلامی در میان ملت های مسلمان دانست و تصریح کرد: حرکت جمهوری اسلامی ایران در مسیر توسعه فناوری هسته ای و پیشرفت های علمی گوناگون ،یاری رساندن به کشورهای مستضعف در جهت شکوفا شدن استعداد ها است.

کوشکی دستاورد دیگر کنفرانس تهران را تاثیر گذاری بر افکار عمومی جهان دانست و اظهارداشت: بسیار مهم است که این اجلاس اذهان عمومی را به سمت احقاق حقوق ملت ها هدایت می کند که استکبار سال ها در تلاش برای منحرف کردن ملت ها از حقوق خود بوده است.

این کارشناس سیاسی،ابراز امیدواری کرد این اجلاس به راهکارهای عملیاتی تری در راستای خلع سلاح اتمی دست پیدا کند.

دکتر محمدصادق کوشکی در گفت و گو با خبرنگار «وبلاگ نیوز» درباره قصد کتابخانه کنگره امریکا برای تحقیق پیرامون توئیت های سایت توئیتر ادامه داد: زمانی که پدیده ای به نام شبکه اجتماعی در فضای مجازی توسط ایالات متحده ایجاد می شود، یا ایمیل رایگان در اختیار کاربران قرار داده می شود، طبیعی است که امکانات آن در خاک ایالات متحده یا کانادا باشد و اگر آن کشور تشخیص دهد که به آن اطلاعات نیاز دارد، حتما از آنها استفاده می کند.

استاد دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی با هشدار به کاربران درباره استفاده از این امکانات اضافه کرد: در این شرایط کاربران باید آگاه باشید که گوگل، یوتیوب، توییتر، فیس بوک و امثال آن ها بنگاه خیریه نیستند و محض رضای خدا کاری را انجام نمی دهند و وقتی امکاناتی رایگان در اختیار شما قرار می دهند حتما از آنها علیه خود شما استفاده می کنند. کتابخانه کنگره بیان میکند که بر روی این توییت ها می خواهد تحقیقاتی را انجام دهد، زمانی که نتایج این تحقیقات بتواند در منافع بلند مدت ایالات متحده موثر باشد چرا این کار را اتجام ندهد؟

دکتر کوشکی در ادامه مقتضیات دنیای اطلاعات امروز را متفاوت با دنیای دیروز دانست و افزود: دنیای امروز به جیمزباند نیاز ندارد و جاسوسانی را می خواهد که به طور کامل بر جامعه مسلط باشند و شناخت عمیقی از آن داشته باشند. این امکان را شبکه های اجتماعی در اختیار آنها قرار میدهد.

تحلیلگر مسائل سیاسی در توضیح چگونگی این اتفاق و جاسوسی از طریق شبکه های اجتماعی گفت: افرادی که در شبکه های اجتماعی فعالیت می کنند به خاطر بیان بدون سانسور دیدگاه هایشان اطلاعاتی کامل و مفید در اختیار کنگره آمریکا قرار می دهند. کلا خود کاربران باید آگاه باشند که اطلاعاتی را که در شبکه های اجتماعی قرار می دهند همین امروز علیه آنها استفاده می شود و نه در آینده.

وی افزود: برای شناسایی ویژگی‌های اساتید برای حضور در دانشگاه اسلامی باید به دیدگاه‌های حضرت امام(ره) و همچنین نگرش‌های دینی خود رجوع کنیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر گفت: اولین نکته این است که این اساتید باید دین را به خوبی فهمیده و متدین باشند، یعنی اینکه به دین نگاه حداکثری داشته و آن را تمام زندگی خود بدانند.

کوشکی با بیان اینکه اساتید دانشگاه اسلامی باید اهل پژوهش و تحقیق باشند، خاطرنشان کرد: اساتیدی که در دانشگاه اسلامی حضور می‌یابند باید تولید علم را در صدر برنامه‌های خود قرار دهند نه اینکه تنها به فکر توزیع علم باشند.

وی ارتباط و تعامل مستمر با دانشجویان را یکی دیگر از ویژگی‌های اساتید دانشگاه‌های اسلامی خواند و یادآور شد: این افراد به تعبیر شهید رجایی باید معلمی را عشق خود بدانند و نه اینکه به عنوان شغل به آن نگاه کنند، یعنی اساتید دانشگاه اسلامی باید نگاه‌های معیشتی و مالی را کنار گذاشته و به طور کامل اهل نشست و برخاست با دانشجویان باشند.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر همچنین تصریح کرد: اساتیدی که قرار است دانشگاه‌ها را به سمت اسلامی شدن سوق دهند باید تفکرات انقلابی داشته و ارزش‌های انقلاب را به خوبی بشناسند و به آن پایبند باشند.

کوشکی در ادامه در خصوص سخنان وزیر علوم مبنی بر حضور تعداد معدودی استاد سکولار در دانشگاه نیز اظهار داشت: این نکته که اکنون برخی از اساتید دانشگاه با شرایط و معیارهای دانشگاه اسلامی سازگاری ندارند کاملا روشن است اما در این زمینه باید اراده‌ای جدی و عملیاتی وجود داشته باشد تا بتوانیم این مشکل را برطرف کنیم.

وی با بیان اینکه متاسفانه اکنون به دلیل ساختار نامناسب گزینش اساتید بعضا شاهد موفقیت و پیشرفت اساتید ناسازگار با معیارهای اسلامی هستیم، ادامه داد: اگر قرار است دانشگاه‌ها به سمت اسلامی شدن پیش بروند باید جلوی ورود اساتید سکولار به دانشگاه گرفته شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیر در پایان تصریح کرد: اگر معیار‌های ورودی اساتید به دانشگاه با توجه به شاخص‌های اسلامی و انقلابی سالم‌سازی شود و برخی از مراحل ناکارآمد و بورکراسی موجود حذف شود دیگر نیازی به پاکسازی کشور از وجود اساتید سکولار نخواهد بود.

من داشتم وارد سالن می‌شدم (آوینی آن موقع مشهور نبود اما من چون به فرض، حزب‌اللهی بودم ، می‌دانستم که ایشان روایت فتحی است) دیدم که جماعت با فحش‌های خیلی رکیک بیرون می‌آیند و فضا، فضای صددرصد روشنفکری است و ایشان [آوینی] آنجا ایستاده است و دارد صحبت می‌کند و بت‌ذهنی جماعت را می‌شکند و آنها با عصبانیت خارج می‌شوند. این که چرا فردی را هم جماعت روشنفکر فحش می‌دهند و هم جماعتی که ممکن است متحجر باشد و یا حتی مذهبی جای تأمل دارد.

اگر کسی نقد داشته باشد، هیچ عیبی ندارد ولی این آدم همه جوره دشمن داشته است و نه فقط منتقد. یک وقت کسی نقد می‌کند، این دوست است اما کسی فحش می‌دهد و زیر آب زنی می‌کند و این مسئله خودش شاخصی است که این آدم حرف تازه‌ای داشته است .

مثلا درباره ملاصدرا این‌گونه بوده است و حتی نمونه نزدیک‌تر، درباره آقای طباطبایی یا امام (ره) چنین فضایی وجود داشته است و این نشان می‌دهد که این آدم‌ها که نوآوری دارند و چه در غرب و چه در شرق حرفی برای گرفتن دارند همه جا مورد طعنه و کنایه بودند. روزگار بعدها درک می‌کند که این آدم‌ها چه هستند و این بعدها اثر خودش را می‌گذارد ولی در دوران معاصر خودشان دل خوشی از آدم‌ها نداشتند و نکته‌ دوم این که طبیعی است آدم‌هایی که حرف نو و تازه‌ای دارند، مورد سواستفاده قرار می‌گیرند. پدیده‌ای به نام امام حسین (ع) چون مقدس است، همه می‌خواهند از آن سواستفاده کنند. ممکن است یک نفر از آوینی استفاده ابزاری کند. (این مطلبی را که می‌خواهم بگویم، از بابتش خجالت می‌کشم)

یک ابلهی در جایی نوشته بود که “مشایی، آوینی دوران است “. توجه کنید که اگر این آوینی پدیده‌ای بود که نشود چیزی را به او چسباند که براین کار سعی نمی‌کردند. پس این یعنی که خود این آدم ارزشی دارد و هنوز ارزشمند و مقدس است. گرچه خود این نیست اما نکته اینجاست که معمولاً از چیزهای خوب سواستفاده می‌شود. مثلاً پزشک جعلی داریم. این موردی که گفتم مثال بود اما اگر ایشان مثلاً زنده بود (البته به تعبیری ایشان از همه ما زند‌ه‌تر است) و حیات دنیوی داشت قطعاً اگر دوباره این حرف‌ها را می‌زد، فحش می‌خورد .

ضرورت تفکر و حرف نو زدن فحش خوردن است. از پیامبران و ائمه و صلحا که بهتر نداشتیم و اینها از همه طرف فحش خورده‌اند. یعنی هم جاهل متنسک به آنها فحش داده‌است، هم متحجر و هم روشنفکرها .

اما در بحث تأثیرگذاری او نمی گویم برویم بشماریم که آوینی روی چند نفر تأثیر گذاشته است چون واقعیت این است که این آدم هنوز هم گمنام است.

درست است که عکسش را به درودیوار می‌زنند و درست است که نانش را شاید بعضی‌ها بخورند اما اتفاقاً هنوز حقیقت وجودی این آدم ناشناخته مانده است و این گمنامی کماکان جریان دارد ؛ چون “تفکر ” هنوز درمملکت ما گمنام است (تفکر به معنی اعم آن ، نه به تعبیر فلسفی) آن شاخصه‌‌ای که انسان را از حیوان متمایز می‌کند و آن ناطقیت هنوز گمنام است. کما اینکه هنوز خود امام(ره) که بالا دست آوینی است، گمنام است.

از امام (ره) سواستفاده می‌کنند، عکسش را همه جا می‌زنند و برایش مراسم می‌گیرند اما واقعیت این است که هنوز کسی نمی‌داند این آدم‌ چه گفته‌ است. اتفاقاً موارد تأثیرگذاری‌هایی که از آوینی بیان می شود عموماً سطحی است. یعنی مثلا بیاییم بگوییم این آدم در سینما اینقدر تأثیر گذاشته است . چه آن را پوزیتیویستی بسنجیم و چه کیفی (که امکان آن نیست)، این آدم را وقتی که هنوز نشناخته‌ایم چگونه می‌خواهیم اندازه‌اش بگیریم.

اینکه هر فردی از ظن خودش یار آوینی هم شود، خیلی طبیعی است. بلاتشبیه، در مورد مارکس (علیه لعنه) دو هزار برداشت آمده است. و هرکسی گفته که مارکس چنین گفته و خیلی وقت‌ها اجماع نظر هم ایجاد نشده است و این طبیعی است .یعنی آدم‌های متفکری که وزنی داشته باشند، تفسیرهای متفاوتی از آنها شده است.

این خصیصه را هم به این حساب نگذارید که همه سوء استفاده‌چی هستند بلکه برخی افراد سطح فهمشان همین است. ممکن است من نتوانم درک کنم که آوینی چرا نویسنده “هیچکاک همیشه استاد ” هم هست، آوینی، خاکی پوش و شلمچه‌ای و بسیجی هم هست. این بد نیست اما آن بخش را حذف می‌کنم چون نمی فهمم نه اینکه با او عناد دارم.

اما نکته‌‌ای که الان باید سؤال ما باشد، این است که آوینی به چه دردی می‌خورد؛ منظورم سود نیست. بالاخره این آدم اگر به درد ما نخورد و به روی دردی از دردهای این جامعه و بشریت مرحم نگذارد پس مثل خیلی‌های دیگر، باید بگوییم خدا رحمتش کند.

بنده به عنوان کسی که در درس و دانشگاه هستم آمده‌ام کتاب “توسعه و تحقیق مکتبی در رابطه با مبانی تمدن غرب ” را در برخی از کلاس‌های دانشگاه برای بعضی از بچه‌ها به عنوان کتاب درسی، تدریس کردم و از آن بازخورد گرفته‌ام. این باز خورد به من می‌گوید که نسل جوان مملکت خیلی به چنین آدمی نیازمند است.

نمی‌خواهم بگویم آوینی چقدر تأسیس کرد. بلکه می‌خواهم بگویم، آوینی مؤسس بوده است. اینها دو تا مطلب است. یک موقع یکی ادعا می کند که آوینی “انقلاب ” را تئوریزه کرد. نخیر، چنین چیزی درست نیست. چون نه نتوانش را داشته نه ادعایی داشته و قرار هم نبوده که ایشان یک تنه بار تئوریزه کردن انقلاب را به دوش بگیرد.

اما اینکه در این مسیر قدم اول را برداشته و در این مسیر قدم زده است، به آن معتقدم و این نیاز امروز جامعه ماست. ممکن است کسی سبک سینمایی ایشان را نپسندد و یا افرادی تمام حرف‌های فلسفی ایشان را رد کنند اما یک چیزی نباید مغفول بماند و لازمش داریم و این است که این آدم، یک “انسان انقلاب اسلامی ” بود. “انسان انقلاب اسلامی “، کسی است که می‌آید یقه کیارستمی را وسط سالن سینمای تالار اندیشه می‌گیرد و داد می‌ز‌ند سر او که “خدا لعنتت کند این چیه که ساخته‌ای “(البته کیارستمی در آن جلسه حضور نداشت) و همین آدمی مقاله فلسفی هم می‌نویسد، فیلم هم می‌سازد و “هیچکاک همیشه استاد ” را هم منتشر می کند.

ما “انسان انقلاب اسلامی ” کم داریم. خود حضرت امام خمینی (ره) چون در مقام مؤسس اصلی است خیلی برای جوان نمی‌تواند الگو باشد. باید چندتا آدابتور بگذارم تا به او برسم. امروز ادعا می‌کنیم عصر انقلاب اسلامی است ولی “انسان انقلاب اسلامی ” کم داریم.

این آدم هنرش این است که “انسان انقلاب اسلامی ” است ؛ یعنی انسان مطلوب انقلاب اسلامی است. انسانی که هم غیرت حزب الهی دارد و صبر هم نمی کند که فردا برود نقد بنویسد ، باید همین الان وسط جمع روشنفکری یقه‌اش را بگیریم و بگویم خدا لعنتت کند که به فاطمه زهرا(س) توهین کردی.

اصلاً شاید آنجا کیارستمی نخواسته توهین کند، من نمی‌دانم. توی کله‌ کیارستمی هم که نبودم اما این آدم اصرار داشته به این جماعتی که خجالت می‌کشند از گفتن نام “فاطمه زهرا (س) ” نشان دهد که باید این طوری بود. او هم غیرت انقلابی دارد و هم در آن سمینار “سینمای پس از انقلاب ” خونسردانه مقاله‌اش را می‌خواند و بت‌های روشن فکری را می‌شکند؛ هم “هیچکاک همیشه استاد ” را می‌نویسد و با اصرار اعلام هم می کند که من خودم مسئولیتش را می‌پذیرم و فحش هابش را هم می خورم.

این “انسان انقلاب اسلامی “، انسانی است که هم نفی کننده‌ است، هم اثبات‌کننده، هم تخریب کننده‌ است و هم سازنده و هم مؤسس .این آدم اگر برویم سراغش باید از این منظر باشد تا به دردمان بخورد. هر تفکر بشری باید انسان مطلوب خودش را ارائه کند و آوینی انسان مطلوب انقلاب اسلامی است.

انسانی در حال شدن و در حال تکامل؛ شاید ایشان اگر زنده بود و زندگی به عنوان حیات مادی داشت حتی بعضی از کتاب های خودش را نقد کرده بود و این نشانه رشد است. به سراغ این نوع فضا برویم نه به عنوان کسی که مرثیه‌خوان دفاع مقدس بوده است و ۲۰ فروردین مرثیه اش را بخوانیم و بعد تمام. نیاز امروز و فردای انقلاب اسلامی یک چنین آدمی است. آدمی که هرکس می‌تواند یکی از ابعاد او را دوست داشته باشد.

یکی فقط هنر وی را دوست داشته باشد چون اهل سینماست و به بعد فلسفی او تعلقی نداشته باشد، و یا عدالت‌خواهی این آدم در “خان گزیده‌ها ” و اینکه با غیظ با خان گزیده‌ها همدلی می‌کند یعنی آدم عدالت‌طلبی است و همین آدم عدالت‌طلب آدمی‌ رمانتیک است.

من حتی می‌خواهم بگویم که چون این آدم ها زیاد نیستند، مجبوریم از آن ها الگوهای خانوادگی هم برداریم؛ برای مثال من از همسر ایشان (زمانی که هنوز حوصله حرف زدن داشت) شنیدم که گفت، “سجاد تازه تنها بیرون رفتن را یاد گرفته بود؛ [مرتضی] گفت بیا بریم راه رفتن سجاد را توی خیابان تماشا کنیم ببینیم چه می کند ” و این یک شیوه تربیتی برای من پدر است و من از او کپی برداری کردم برای خودم. از آنجایی که انسان های مانند آوینی زیاد نیستند و در حال حاضر انقلاب اسلامی به این نوع انسان ها نیاز دارد ناچاریم در این حوزه ها هم به ایشان رجوع کنیم.

شناخت او برای این به درد می‌خورد که این نوع انسان ها به طور طبیعی تکثیر شوند نه با کپی‌کاری؛ دستگاه شبیه‌سازی نیست یعنی بگویم این فرد خودش تلاش کرده است و فضای قبل از انقلاب را طی کرده، خودش دیده، متأثر شده، تصمیم گرفته،‌اراده کرده و یک انسان جدیدی شده است و این انسان جدید هرچه گذشته پخته‌تر شده است. بعضی از حرف هایش را نقض کرده بعضی از آنها را اضافه کرده و بعضی‌هایش را کم کرده است.

ما این انسان را نیاز داریم. هم با غیرت انقلابی اش، هم با “وزیر مختار ” ارشادش، هم با نقد فلسفی اش و هم با تمام هستی اش. به عنوان کسی که ادعا می‌کنم رفتم و او را شناختم، آن تعداد آثار فعلی، خودباروی، شناخت صنایع و عملگرایی به این معنی که در حوزه بیرونی محصول داشته باشد، اینها به شدت مورد نیاز روزگار ما است.

اما صحبتی که دوستمان آقای ابک درباره شهادت آوینی مطرح کردند، اگر درباره یک شخص مطرح شود خوب است، اینکه این انسان نسبتش با شهادت چگونه بوده است و شاید به نوعی یک بحث فلسفی ـ شناختی خوبی باشد اما به نظر من اولویت پرداختن به آوینی این است که جامعه امروز ما می‌خواهد از این انسان چه به دست آورد؟ و آیا او می‌تواند خدمتی به انسان و جامعه بشریت کند یا نه.

به نظر بنده می تواند خدمت بکند. از این منظر به سراغش برویم و آن وقت شاید نتیجه این باشد که بنده اشتباه کرده باشم ، ایرادی هم ندارد. حالا خدمت کردن به این معنا نیست که همه مشکلات را حل کرده باشد، شاید فقط یک گام بتواند برای خدمت به بشر بردارد. باید سراغ همان یک قدم برویم آن را برای استفاده به بشریت عرضه کنیم. به انسان ایرانی عرضه کنیم تا از آن استفاده کند.

به گفته این این کارشناس مسائل سیاسی، افق تحریم‌ها محدودتر شده و یکی از گزینه‌ها برای تنوع بخشیدن به تحریم‌ها، اعمال فشار به متحدان آینده و جدید ایران است.

کوشکی با اشاره به تلاش‌های اخیر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان برای همراه کردن کشور ترکیه با تحریم‌ها علیه ایران اظهار داشت: زمامداران ترکیه طی یک سال گذشته حرکت‌هایی را نشان داده‌اند که مجموع آنها ترکیه را در آینده به یکی از متحدان نسبتا مطمئن ایران تبدیل می‌کند.

وی ادامه داد: غرب و بویژه آلمان به دلیل روابط خاص خود با ترکیه و حضور کارگران زیاد ترک در آن کشور و همچنین همکاری در مجموعه ناتو و نیاز ترکیه به مجوز آلمان برای ورود به اتحادیه اروپا در صدد ایجاد محدودیت در روابط دو کشور ایران و ترکیه هستند.

این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به نشست اخیر وزیران امور خارجه گروه هشت در کانادا خاطرنشان کرد: هسته مرکزی گروه ۵+۱ با اعضای گروه هشت مشترک هستند. همچنین ایتالیا در زمان زمامداری برلوسکنی چهره کشوری تندرو و افراطی را از خود نشان داده است و تمایل دارد عضو گروه ۵+۱ شود.

کوشکی ادامه داد : به دلیل تضاد منافع روسیه با هفت کشور صنعتی دیگر، شاید نشست اخیر برای همراه کردن روسیه با سایرین برای از بین بردن شکاف‌های موجود بین اعضای شورای امنیت و متحد شدن اعضای ۵+۱ است.

وی با بیان اینکه “بحث تحریم‌ها بر سر اعداد و ارقام نیست بلکه درباره بررسی توانمندی اجرای تحریم‌هاست”، افزود: حتی اگر شکاف‌های بین اعضای شورای امنیت از بین رود باز هم امکان اجرایی شدن تحریم‌ها درباره ایران وجود ندارد چرا که فضای جمهوری اسلامی و بازار بالفعل و موقعیت استراتژیک آن امکان تحریم را در عرصه‌های عام به کسی نمی‌دهد. ممکن است در عرصه‌های تخصصی جزیی مانند دانش‌های فنی یا قطعات یدکی تحریم شوند که این تحریم‌ها ۳۰ سال است که اجرا می‌شود و موضوع تازه‌ای نیست. اما غرب نیز الگوی وارد شدن به تحریم کلی را کنار گذاشته است.

این کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: تحریم‌ها بیش از آنکه بحثی واقعی باشد، موضوع جنگ روانی است و تاثیرگذاری آن بستگی به باورپذیری ایران است. اگر ما به عنوان سوژه‌های جنگ روانی این تهدیدها و تحریم‌ها را باور کنیم، تحریم‌ها محقق شده‌اند.

طی روزهای اخیر شاهد تلاش‌های کشورهای غربی در راستای همراه کردن کشورهای دیگر با موضوع تحریم علیه ایران هستیم، موضوعی که در سفر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، به ترکیه دنبال شد و با پاسخ سرد مقامات این کشور همراه بود. همچنین از نهم فروردین ماه وزیران امور خارجه گروه هشت (کشورهای آمریکا، ژاپن، آلمان، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، کانادا و روسیه)، در ایالت کبک کانادا، چگونگی تحریم و برخورد با برنامه هسته‌ای ایران را بررسی می‌کنند.

اگر بخواهیم انقلاب را به شکل رسمی اش مطرح کنیم و از انقلاب های مهم دنیا نام ببریم، میت وانیم انقلاب چین، روسیه یا انقلاب فرانسه را نام بیاوریم. حتی انقلاب هایی مانند انقلاب الجزیره که کاملاً استعمار ستیز و رهایی بخش است یا انقلاب آرام گاندی علیه انگلستان، یا حرکت های استعمار ستیزی که در پاکستان به رهبری محمدعلی جناح اتفاق افتاد جزو تحولات انقلابی دنیا محسوب می شوند.

با این حال اگر بخواهیم از گذشته صحبت کنیم، همیشه در مقاطعی شاهد بودیم که بخشی از انسان ها از وضع موجود ابراز نارضایتی می کردند و به دنبال تغییر وضع موجود بودند، این بحثی به قدمت تاریخ بشر دارد. مثلاً بردگان در رم باستان علیه بی عدالتی های موجود نظام بردگی به رهبری اسپارتاکوس شورش می کنند، ولی هیچ جایگزینی برای بهتر ساختن امور ندارند. در واقع یک شورش بر آمده از خشم است که در نهایت سرکوب می شود.

از آن طرف ما شاهد هستیم با ظهور انبیاء در بین اقوام تحولاتی رخ می دهد که جنسش نارضایتی از وضع موجود نیست، حرکت به سمت افق مطلوب است؛ مثل تحولاتی که در قوم بنی ا سرائیل بعد از ظهور حضرت موسی کلیم ا لله رخ می دهد و امثالهم. حال اگر بخواهیم نمونه کامل یک انقلاب، به معنای دگرگونی همه جانبه بشری را مثال بزنیم، باید از حرکت پیامبر اسلام در جهان آن روز و بعداً در دنیای بعد از آن نام ببریم. در واقع حرکت پیامبر(ص) برای ما نمادیست از دگرگونی همه جانبه در ریشه ها و اعتقادات مخاطبش و اعتقاد ما این است که ائمّه معصومین(ع) ادامه دهندگان و مدیریت کننده این تحول هستند.

در تاریخ ایران هم حرکت های ظلم ستیزانه قابل توجهی وجود دارد. در زمان تسلط امویان و عباسیان بر ایران، حرکت های مختلفی داشتیم که علیه تسلّط این حکومت ها در ایران شکل گرفت که بعضی ریشه در ایران باستان داشت و بعضی ریشه در تعالیم دینی. مثلاً نهضت شعوبیه در ایران در اعتراض به ظلم و ستمی بود که خلفای اموی و عباسی روا می داشتند، یا نهضت سربداران که رسماً برای تغییر الگوی سیاسی، تغییر حکومت مغولان و برپایی حکومت بر گرفته از دین تلاش می کرد. جالب اینجاست که وقتی در جهان اسلام جستجو می کنیم، می بینیم، عمده حرکت های تحول خواهانه، ظلم ستیز و حتی اصلاح طلبانه رویکردهای شیعی دارند. ما در جهان اهل سنت نمونه جدی از حرکت های تحول خواهانه، انقلابی و حتی اصلاح طلبانه نمی بینیم. این مسئله هم به نگرش سیاسی شعیه و اهل سنت بر می گردد. نگرش سیاسی اهل سنت نگرشی ا ست کنسرواتیو، محافظه کار و در عین حال پراگماتیسم، عمل گرا و به شدت رئالیست منطبق با واقعیت های موجود و حتی تن سپردن به واقعیت های موجود؛ در حالیکه افق شیعه یک افق کاملاً آرمانگراست.

در واقع افق شیعه، رنگ و بویی حماسی دارد… به این دلیل حماسی می شود که آرمانگراست، یعنی افق مطلوب دارد و به دنبال تغییر وضع موجود و در واقع ساختن وضعیت مطلوب است.

اگر اشتباه نکنم شهید مطهری بحث های مفصلی پیرامون تفاوت شیعه و سنی و در واقع روحانیت شیعه و سنی دارد…

اگر منابع اندیشه سیاسی اهل سنت و منابع اندیشه سیاسی شیعه را مطالعه کنیم، تفاوت میان این دو را در خواهیم یافت یا اگر نمونه های تاریخی را بررسی کنیم باز هم متوجه این مسئله می شویم. مثلاً عاشورا تیپیکالت رین الگوی یک قیام تحول خواهانه و اصلاح طلبانه است و دقیقاً افق هایی که باید اصلاح شود و حتی آن بخش از جامعه که باید تحول پیدا کند در این نهضت مشخص می شود. جالب است که این حرکت در میان برخی اندیشمندان اهل سنت محکوم است.

مثلاً اندیشمندی مانند امام محمدغزالی که چهره مطرحی ا ست، حرکت عاشورا را محکوم می کند و به یزیدبن معاویه حق می دهد که نهضت حسین بن علی(ع) را سرکوب کرده است. با این حال میپ ذیرد که حسین بن علی(ع) چهره مثبتی است و یزید بن معاویه چهرها ی منفی؛ یا حتی ابن خلدون، پدر جامعه شناسی جدید، اندیشمند مسلمان قرن نهم، ساکن شمال آفریقا(تونس)، شخصاً در کتاب مشهور خود در مقدمه ا ی بر کتابش از یزید حمایت می کند. اینها را به این دلیل عنوان می کنم که تفاوت دو نگاه روشن شود.

در روزگار فعلی ما و در جهان معاصر روایت های مختلفی از انقلاب ها داشتیم که وجه مشترک همه شان نارضایتی از وضع موجود است. بعضی از این حرکت ها آمدند و افق مطلوبی به اسم مارکسیسم درست کردند، جامعه بی طبقه و کارگری که می توان انقلاب های مارکسیستی را در آن طبقه بندی کرد؛ مثل انقلاب شوروی، انقلاب چین و انقلاب هایی که به انحاء مختلف در جهان شکل گرفت. در این میان می توانیم از انقلاب کوبا، انقلاب ناکام چگوارا در آمریکای لاتین و یا انقلاب های اغماری که در کشورهای بلوک شرق سابق شاهدش بودیم، نام ببریم که گاهی چاشنی ضداستعماری پیدا می کرد، مثل حرکت هایی که در آفریقا با محوریت تفکر مارکسیسم، اما با ماهیت عدالت خواهانه و رهایی بخش در مقابله با استعمار اروپا اتفاق افتاد. بعضی از انقلاب ها این ماهیت را دارند،

بعضی از انقلاب ها ماهیت لیبرال دارند، یعنی در درون جامعه به دنبال تحول هستند و افق مطلوب را در جامعه ترسیم می کنند؛ مثل انقلاب لیبرالیستی فرانسه که بنیان های فکری مدرن را در فرانسه و سپس اروپای آن زمان حاکم می کند؛ یعنی انقلابی است که بی شک از اندیشه های فلسفی نشأت گرفته است و در آن مقطع، سیاست، اقتصاد و حتی فرهنگ را تحت الشعاع قرار می دهد، نظام مدرن لیبرال از درون آن انقلاب متولد می شود و به تدریج انقلاب های موجود در این دو دسته جای می گیرند. یعنی یا انقلاب هایی بودند با گرایش های چپ، ظلم ستیز، عدالتخواهانه و رهایی بخش…

مارکسیستی بودند یا لیبرالی بودند، مثل انقلاب ویتنام که در واقع انقلاب سیاسی نیست، مقاومت مسلحانه در مقابل اشغالگران آمریکایی است، یا انقلابی که در کوبا رخ داد تغییر یک نظام سیاسی طرفدار آمریکا و به روی کار آمدن نظام سیاسی شوروی با مرام مارکسیستی و تلاش برای بسط عدالت و ارزش هایی از این دست یا مثل آن حرکت ناکامی که چگوارا در آمریکایی لاتین سعی می کند رهبری کند که ناکام می ماند.

این فضای موجود بود در جهانی که از آن صحبت می کنیم یعنی دنیای معاصر، قرن بیستم و جالب است که در این فضا انقلاب اسلامی ایران که رخ می دهد که شبیه هیچکدام از این انقلاب ها نیست.

آیا به همین دلیل است که انقلاب اسلامی را یک پدیده منحصر به فرد در جهان می دانند؟

بله، به این دلایل: انقلاب اسلامی حرکتی است که افقش تمدن سازی است، یعنی به دنبال این است که با استفاده و انتخاب آگاهانه مردم، وضع نامطلوب فعلی را تغییر دهد و زمینه را برای تمدن سازی، آنهم تمدّن بر مبنای دین فراهم کند. از این نظر اولین بار است که ما پس از پیامبر(ص) میب ینیم، افقی از تشکیل یک تمدن دینی به وجود می آید. یعنی امام می گوید سقوط نظام پهلوی، پیروزی نیست ما فقط گام نخست را برداشتیم، ایشان در سال ۱۳۵۸ در توضیح اینکه می خواهند چه کنند و در کجا قرار داریم؟ می فرمایند: دایم نگویید حکومت اسلامی، حکومت ما هنوز اسلامی نشده است ما می خواهیم یک حکومت اسلامی و یک تمدن دینی برپا کنیم و در جاهای مختلف این تعبیر را دارند.

این بستر پدیده زنده و مانایی است. ما شاهد این هستیم که در آن زمان هدف از زندگی، تعریف زندگی، شکل مطلوب زندگی با گفته های امام فرق می کند. در روزگاری که جهان غرب با استفاده از ابزارهای خود استاندارد رفاه را مساوی خوشبختی و هدف زندگی تعریف کرده و راه رسیدن به رفاه را کسب ثروت و سرمایه بیان کرده و این گفتمان مسلط شده، امام می آیدافق زندگی را تغییرمی دهد و معنای تمام این مفاهیم را عوض می کند که اتفاّقاً الگوهای این زندگی و چهره های موفق این زندگی شهدا هستند… در این میان نخبگان جامعه که چنین مفاهیمی را تبیین می کردند چه نقشی در انقلاب داشتند؟

بخشی از عوامل ممتاز کننده را گفتیم و این که این انقلاب کاملاً مردمی است. انقلاب های دیگر نخبگی بودند یعنی یک نخبه موتور محرک انقلاب می شد و توده های مردم صرفاً پیاده نظام ها و سربازهای آن انقلاب بودند؛ در حالیکه انقلاب اسلامی نخبه و توده ندارد. در انقلاب اسلامی تمام کسانی که در جریان انقلاب حضور دارند، مشارکت دارند و تأثیرگذارند، نخبه هستند. اینکه می گویم همه نخبه هستند امام برایش کد دارد. امام می گوید: شما جانبازان رهبران این نهضت هستید. جای دیگر می فرماید: شما زنان و مردان رهبران این نهضت هستید؛ یا اینکه: رهبر نهضت ما آن کودک دوازده سالها ی است که… . اینها هیچکدام مبالغه نیست، اینها ارایه یک تصویر جدید از حرکتی است که در آن، تمام اقشار جامعه باید نخبه باشند. امام حرکت انقلاب را تکلیف محور انجام می دهد، کسی که تکلیف اجتماعی ا ش را تشخیص می دهد، احساس و عمل می کند، نخبه است. نخبه کیست؟ کسی که در بستر عمومی جامعه برخلاف بقیه که مشغول خور و خواب و خشم و شهوت هستند، می آید احساس تکلیف می کند. توانایی های خود را می شناسد به خود ایمان می آورد، خودباوری پیدا می کند و تلاش می کند برای تأثیرگذاری، برای بهتر شدن زندگی. امام خمینی(ره) بر اساس تحول شیعی و برگرفته از الگوی پیامبر(ص) و حضرت امیر(ع)، طوری حرکت خود را ترسیم کردند که چهره های شاخص این تحول روحانی، کاسب، بازاری، دانشجو، کشاورز، راننده، باربربازار، کم سواد، باسواد، پیر، جوان و… بودند. به همین خاطر امام با جدیت اعلام می کند: انقلاب ما شخص محور نیست، فکر محور است. امام می گوید: اگر باهنر و رجائی نیستند خدا که هست. با رفتن یک خدمتگزار کوچک، خللی در اراده آهنین ملت به وجود نمی آید. ایشان در وصیت نامه شان می نویسد: با قلبی مطمئن و ضمیری شاد می روم. اصلاً نگران پشت سرم نیستم. وقتی انقلاب تکلیف محور است یعنی هر کس تلاش می کند، تکلیف خود را انجام دهد. آدمی که تکلیف خود را انجام می ده�