اقدام رسانهای در مقابله با جنگ نرم نیازمند اتاق فکر بومی است
اسفند ۱۹م, ۱۳۸۸ | 
نویسنده: 
محمد صادق کوشکی»، کارشناس مسائل سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، در تعریف شاخصههای جنگ نرم رسانهای گفت: اگرچه یکی از ابزارهای جنگ نرم، رسانه است، اما در عرصههای دیگر نیز شاهد حضور و بروز این پدیده هستیم.
کوشکی اضافه کرد: این بدین معناست که یکی از کارویژههای رسانهها با تعریف جدید ـ چه رسانههای مدرن و نوین و چه رسانهها به شکل سنتیتر آن؛ یعنی چه رسانههای مکتوب و چه رسانههای دیداری و شنیداری ـ تأثیرگذاری و غلبه کردن و شکل دادن بر ذهن مخاطب بر اساس تمایلی است که صاحب رسانه دارد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تعریف جنگ نرم را اینطور ادامه داد: بنابراین تعریف جنگ نرم هم، بحث غلبه پیدا کردن است، یکی از وظایف یا کارکردهای رسانههای دنیای مدرن بحث سلطهجویی است و ما در تقابل بین دو حوزه تمدنی از تعبیر جنگ نرم استفاده میکنیم.
وی افزود: رسانهها اساسا برای این کار ساخته شدهاند و یکی از کارویژههای آنها همین است، اینگونه نیست که بگوییم رسانهها استفادههای صرفا بهینهای دارند و دشمنان ما از آنها برای جنگ نرم استفاده کردهاند، بلکه از ابتدا برای این کار طراحی شدهاند که ذهن مخاطب را مطابق میل صاحب رسانه تغییر دهند و او را آنگونه که صاحب رسانه تمایل دارد، وادار به انجام کار یا ترک افعالی کنند، به همین خاطر رسانههای جدیدی با این منظر در تمدن غرب طراحی شدهاند و نمیتوان از آنها توقع داشت که اینگونه رفتار نکنند.
کوشکی در توضیح قابلیتها و پتانسیلهای رسانهها برای ایجاد جنگ نرم اظهار کرد: رسانههای مدرن عموما عرصهای برای برهان و استدلال و ایجاد تفکر نیستند، بلکه به منظور تغییر ذهنیت و تغییر رفتار مخاطب و غلبه پیدا کردن و سلطه بر ذهن مخاطب طراحی شدهاند، به همین خاطر ماهیت آنها با پدیدهای که ما به آن جنگ نرم میگوییم آمیخته شده است.
وی در ادامه درباره جنگ نرم وهابیون علیه تشیع در رسانهها و بهویژه فضای مجازی، به خبرنگار ایکنا گفت: وهابیت سرمایه مالی قابل توجهی در اختیار دارد، همچنین انگیزههای بالایی نیز در زمینه این جنگ نرم دارد، همچنین دست آنها از لحاظ فنی نیز در این زمینه باز است.
کوشکی اضافه کرد: گرچه آنها خود در این زمینه صاحب فناوری نیستند، ولی میتوانند تا جایی که تمایل دارند از فناوری موجود برای رسیدن به اهداف خود استفاده کنند؛ بنابراین سه عنصر؛ انگیزه، سرمایه بالای مالی و دست باز در استفاده از حوزههای فناوری و استفاده از ابزارهای جدید، باعث شده که وهابیون به طور جدی چه در عرصه رسانههای ماهوارهای، چه رسانههای مکتوب و چه در بحث رسانههای نرمافزاری و اینترنتی؛ دارای حجم فعالیت بالایی باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی یادآور شد: میزان بازتاب این فعالیت بحث دیگری است و الزاما حجم بالای فعالیت وهابیون در فضای مجازی، نشاندهنده بهرهوری بالا هم نیست، همچنین تبلیغات وهابیون، ضد شیعی نیست، بلکه ضد اسلامی است؛ یعنی عملا این تبلیغات قبل از آنکه بخواهد شیعه را منفور جلوه دهد و موجب گرایش مخاطبان به وهابیت شود، بیشتر موجب انزجار مخاطبان از کل اسلام میشود.
وهابیت در مسیر اسلامزدایی حرکت میکند نه شیعهزدایی
این کارشناس مسائل سیاسی افزود: یعنی آنان چنان تصویر زشتی را به نام اسلام از وهابیت به نمایش میگذارند که در عمل، مخاطب نه تنها از تشیع، بلکه از اسلام منزجر میشود، در واقع آنان در مسیر اسلامزدایی حرکت میکنند نه شیعهزدایی؛ اینکه ما بگوییم مخاطب برنامهها و فعالیتهای وهابیون در اینترنت تحت تأثیر این هجمه، الزاما از شیعه متنفر میشود، صحیح نیست، بلکه بخش عمدهای از مخاطبان این برنامههای رسانهای ضد اسلام، کسانی هستند که بر اساس تصویر منفوری که وهابیت از اسلام ارائه میدهد، از اسلام منزجر میشوند.
کوشکی در پاسخ به این سؤال که چرا وهابیت عرصه رسانه را برای فعالیت علیه اسلام انتخاب کرده است، خاطرنشان کرد: وهابیت از ابتدای تأسیس خود تاکنون از هرگونه ابزاری که توانسته، برای رسیدن به اهداف خود استفاده کرده است، از ابزار در اختیار گرفتن اماکن مقدسه گرفته تا ابزارهای حضور مالی و حمایت از جریانها و موجها و طیفهای جهانی؛ از هر ابزار ممکنی استفاده کرده و به درستی تشخیص داده که امروز، ابزار رسانه میتواند روی ذهن مخاطب تأثیر بگذارد و از آن استفاده کرده است.
وی در ادامه و در تکمیل سؤال خبرنگار ایکنا مبنی بر اینکه بنابراین وهابیت در جنگ نرم از قابلیتهای رسانه به درستی استفاده کرده است، بیان کرد: قابلیتهای رسانه علنی و آشکار است، این تصور که وهابیون یک عده محدود در عربستان هستند، تصور غلطی است، وهابیت پدیدهای گره خورده با استکبار و استبداد است، اگرچه بودجههای زیادی به آنها در مجامع بینالمللی داده میشود، ولی همان مقدار امکانات، به فعالیتی که بخواهد در مسیر درست گام بردارد، اختصاص داده نمیشود.
کوشکی افزود: در حال حاضر کنگره آمریکا از فعالیت شبکههای ماهوارهای که بخواهند به نوعی در جهت حذف منافع نامشروع صهیونیسم یا امپریالیسم کار کنند جلوگیری کرده و میگوید که باید انتشار و پخش این برنامهها متوقف شود؛ بنابراین صرف توانایی مالی داشتن در دنیای مدرن رسانهای کفایت نمیکند و باید رسانه هم آزادی عمل داشته باشد؛ یعنی باید صاحبان عرصه رسانهای مدرن نیز حامی فعالیتهای یک جریان باشند و وهابیت این امکان را هم دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی افزود: یعنی اینطور نیست که بگوییم وهابیت در عرصه جنگ نرم خیلی عمیق و متفکرانه علیه ما عمل کرده، بلکه کسانی که وهابیت را طراحی کردهاند و کسانی که حامی فکری و طراح پدیده وهابیت بودهاند هر زمان که لازم باشد از آنان حمایت کرده و ابزار و فضا را برای آنها فراهم میکنند.
کوشکی در ادامه و در پاسخ به این سؤال که آیا راهکارهای مقابلهای ما در عرصه جنگ نرم رسانهای کافی و به اندازه وهابیون قدرتمند و اساسا به موقع بوده است یا خیر؟ توضیح داد: در این زمینه مقایسه کمّی کار درستی نیست؛ زیرا ممکن است ما حتی با یک شبکه محدود، مخاطبان محدود داشته باشیم، ولی کیفیت کار آن بالا باشد، برای اقدامات رسانهای علیه وهابیت دست ما به اندازه آنان باز نیست و سرمایه مالی ما هم کمتر از آنهاست.
وی اضافه کرد: اما در نقد جبهه خودی باید گفت که انگیزههای ما هم متأسفانه به اندازه آنان بالا نیست، در حالی که ما چون خودمان را بر حق میدانیم باید انگیزهای دهها برابر آنان داشته باشیم، اما چنین نیست؛ بنابراین در مقابله با جنگ نرم ایجاد شده، ما هم مشکل انگیزه داریم و هم اینکه از همین امکانات مالی و فناوریهایی که در دست داریم، درست استفاده نمیکنیم، طبیعی است که آنها از حمایت فکری برخوردارند و زحمت فکر کردن برای طراحی رسانهای آنها را کسان دیگری میکشند، اما ما باید خودمان طراحی برنامهها و سازماندهی فکری خود را به عهده بگیریم.
این کارشناس مسائل سیاسی به این سؤال که آیا منظور شما از این حمایت کنندگان در جبهه خودی، سازمان یا اشخاص خاصی است؟ پاسخ منفی داده و خاطرنشان کرد: بدون شک سرویسهای امنیتی کشورهای غربی به سایتهای وهابی کمک میکنند و در واقع اتاق فکر وهابیون آنجاست، ما برای اقدامات رسانهای مناسب و برای ترویج اسلام ناب که البته چیزی جز تشیع نیست باید اتاق فکر بومی داشته باشیم.
اسلام ناب چیزی جز تشیع نیست
کوشکی در ادامه یادآور شد: ما نمیخواهیم تشیع، بلکه میخواهیم اسلام ناب را ترویج کنیم، این چیزی است که وهابیت به دنبالش است و میگوید که ایرانیها شیعه را ترویج میکنند، در حالی که ما معتقدیم که اسلام ناب چیزی جز تشیع نیست و ما در پی ترویج اسلام ناب هستیم، تمرکز روی کلمه شیعه کار آنهاست و ما هم اگر این کلمه را به کار ببریم در واقع در زمین آنها بازی کردهایم.
وی اضافه کرد: انقلاب اسلامی به دنبال ترویج تشیع نیست، بلکه به دنبال ترویج اسلام ناب؛ یعنی اسلامی است که پیامبر(ص) عرضه کرده است، ما جز اسلام پیامبر(ص) چیز دیگری نمیگوییم و به رسمیت نمیشناسیم، نکته این است که این ترویج اسلام ناب از خلال رسانهها، نیاز به اتاق فکر دارد، این موضوع که چقدر و تا چه میزان میشود از رسانهها استفاده و بهرهگیری کرد و چطور میتوان از همین سرمایه و امکانات موجود فنی استفاده کرد، نیازمند یک اتاق فکر است که متأسفانه هنوز آن را نداریم.
وی در پاسخ به سؤال خبرنگار ایکنا مبنی بر اینکه چه سازمان، شخص یا نهادی میتواند متولی این امر باشد؟ گفت: این کار خاص سازمان نیست، قرآن میفرماید: «الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ الله» بنابراین باید عدهای دنبال این باشند که رسالات الهی را تبلیغ کنند، این وظیفه را قرآن به عهده سازمان مشخصی نگذاشته است، این افراد، مؤمنین هستند و هرچه در این زمینه دقیقتر عمل کنند؛ رسالت الهی خود را بهتر انجام دادهاند.
کوشکی ادامه داد: اگرچه این اتفاق اگر نظاممند و سیستماتیک باشد بسیار مؤثرتر است، اما به عهده سازمان مشخصی نیست، در ایران دستگاههای زیادی داریم که میتوانند متولی این امر شوند؛ مثلا حوزههای علمیه، حوزه هنری، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان صدا و سیما و… در این زمینه وظیفه سازمانی دارند، اما این یک وظیفه، عمومی و تکلیف الهی است، اگر فکر کنیم که چون عدهای دارای مسئولیت سازمانی در زمینه مبارزه با جنگ نرم رسانهای هستند، مسئولیت این امر از ما سلب شده، نگاه غلطی داشتهایم.
ارسال در : سیاست داخلی و خارجی