جستجو
آرشیو

هشدار نسبت به ساختار غلط نظام دانشگاهی/هنوز خروجی‌ای برای علوم انسانی ندیدیم

محمدصادق کوشکی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، درپاسخ به سوالی درخصوص وضعیت آموزش عالی کشور ما پس از گذشت بیش از ۳۰ سال، گفت: بزرگترین مشکل نظام آموزشی عالی، عدم قرار گرفتن در جریان انقلاب است.

وی افزود: اگر ما انقلاب را به یک دگرگونی اساسی در ساختارها و بنیان‌ها، تعبیر کنیم، این دگرگونی تا حدودی در حوزه سیاست و سیاست خارجی اتفاق افتاده، اما در حوزه آموزش عالی دگرگونی ساختاری ایجاد نشده است.

به گفته این استاد دانشگاه، آموزش عالی در کشور ما نتوانسته همگام با انقلاب پیش‌رفته و نیازهای انقلاب را درک کرده و پاسخگوی آن باشد؛ زیرا بیشتر ساختارها و بنیان‌های آن منطبق بر همان ساختارها و بنیان‌های دوره قبل انقلاب است.

وی با بیان اینکه البته روبناهایی عوض شده و ظواهری تغییر کرده، اظهار داشت: اما در اساس و بنیان خیلی از ساختارها تغییر نکرده‌اند؛ این عدم همگامی نظام آموزش‌ عالی با انقلاب اسلامی و حرکت پرشتاب انقلاب اسلامی، یکی از بزرگترین اشکالاتی است که به این نهاد وارد است.

کوشکی با تاکید بر اینکه دانشگاه ما هنوز مفهوم اسلامی شدن را درک نکرده است، افزود: نظام دانشگاهی ما تعریف درستی از اسلامی شدن ندارد. وقتی چنین تعریفی را نداشته باشد، طبیعی است که توقع اسلامی بودن از آن خطاست.

این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که خطر اساتید سکولار در دانشگاه بیشتر است یا مباحث غربی، گفت: ساختار و بنیان‌های غلط نظام دانشگاهی از خطر غیر دینی یا سکولار بودن اساتید یا حتی متون بیشتر است.

وی ادامه داد: اگر آن سازوکار نظام دانشگاهی ما منطبق بر ارزش‌های دینی و انقلابی سامان پیدا کند این قدرت را خواهد داشت تا به تدریج اساتید منطبق با تراز انقلاب اسلامی را تربیت و متون منطبق با نظام اسلامی را طراحی و خودش را اصلاح کند.

کوشکی‌ با اشاره به تغییر سرفصل‌ها و بازنگری دروس با بیان اینکه این وظیفه زیرمجموعه‌ای از شورای عالی انقلاب فرهنگی است، خاطرنشان کرد: نکته اینجاست که حتی اگر سرفصل‌ها را عوض کنیم و اساتید را هم تغییر دهیم ولی ساختار نظام آموزشی ما منطبق با انقلاب اسلامی تغییر نکند، تغییر سرفصل‌ها یا اساتید مشکل خاصی را حل نخواهد کرد.

وی ادامه داد: البته در این زمینه تاکنون برون‌دادی ندیدیم؛ البته حرکتی شده اما هنوز خروجی نداشته است؛ طبیعتا ارزیابی‌ای این زمینه نیز نمی‌توان کرد؛ زیرا حرکتی شکل نگرفته است.

به گفته این استاد دانشگاه، برای تحقق دانشگاه اسلامی، اولین کار تعریف دانشگاه اسلامی و یک اجماع نظری در خصوص این تعریف است و تا این اتفاق نیفتد هر حرکتی کم حاصل‌ یا بی‌حاصل خواهد بود.

وی درخصوص تعریف دانشگاه اسلامی نیز با تاکید بر اینکه دانشگاه اسلامی از منظر حضرت امام (ره) و از منظر رهبری نظام به عنوان کارشناس برجسته دینی و بزرگانی که چنین تعریف‌هایی داشتند مثل حضرت آیت‌الله جوادی آملی، تبیین شده است، تصریح کرد: دانشگاه اسلامی دانشگاهی است که بنیان و مبانی‌اش بر دین استوار باشد؛ روش‌های تولید علم در آن دانشگاه دینی و اهداف و خروجی‌ها منطبق با ارزش‌های دینی باشد و بتواند نیازهای یک جامعه دینی را در همه عرصه‌های تجربی و طبیعی تا عرصه‌های ماورالطبیعه پاسخ دهد.

کوشکی ادامه داد: دانشگاه دینی دانشگاهی است که کارآمد، پاسخگو و مسئله حل‌کن است و در عین حال مقدم ارزش‌های اعتقادی و دینی جامعه هم است و اهدافش را با همین ارزش‌ها تنظیم کرده است.

این استاد دانشگاه درخصوص توانایی دانشگاه‌ها در تربیت متفکرینی چون شهید‌بهشتی و یا شهید مطهری اظهار داشت: دانشگاه‌های فعلی با این شرایط توانایی تولید افرادی همچون  مطهری و بهشتی را ندارند؛ حتی در عرصه‌های علوم تجربی، فنی و مهندسی هم قادر به تربیت دانشمندان بارز و برجسته نیستند.

وی با بیان اینکه یکی از علت‌های این امر این است که سیر عمومی دانشگاه‌های ما یک سیر نزولی است، گفت: مگر اینکه بتوانیم این سیر نزولی را نجات دهیم و روندش را تغییر دهیم.

به گفته کوشکی، در حال حاضر دانشگاه‌های ما مصرف‌کننده و وارد‌کننده علم هستند و بنیادهای غیر دینی بر آنها حاکم است؛ بنابراین نتیجه‌اش این واردکنندگی این است که دانشگاه‌ها را در یک حصار بسته‌ای اسیر و نیازمند بودجه دولتی‌ کرده‌اند؛ خودکفا نیستند و بر بودجه دولتی و یا شهریه‌ای که از برخی از دانشجو می‌گیرند متکی هستند.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه دانشگاه‌های ما حتی قادر به اداره و رفع نیازهای خودشان نیستند، گفت: طبیعتا چنین دانشگاهی یک دانشگاه کم‌بازده و یا حتی بی‌بازده محسوب می‌شود و طبیعتا قادر به اینکه بتواند چهره‌های شاخص علمی تربیت کند نخواهد بود.

یک نظر بگذارید