جستجو
آرشیو

جمهوری اسلامی و حرمت شعائر

هر چند که این روند هم به تعبیر قرآن کریم به ” معیشتأ ضنکا ” ختم می شود و این دسته از مسئولان با نگرشی غلط و تقلید غلط تر خود، نه تنها دینی بودن نظام را نابود می کنند بلکه در تأمین دنیای مردم ( که تمام وقت مدعی آنند ! ) نیز ناکام خواهند ماند و به گرد نظامهای دنیا مدار و سکولار غرب هم نخواهند رسید  و این یعنی شکل معکوس فی الدنیا حسنه و فی الاخرة حسنه! وخدا نکند که سرانجام تنها نظام دینی در جهان امروز چنین باشد

دکتر محمد صادق کوشکی در ماهنامه پاسدار اسلام نوشت: ۱- از جمله اولیات و بدیهیات هر نظام سیاسی شعائر و نمادهای آن است که بر اساس فرهنگ و باورها و خطوط قرمز ان نظام تعیین می شود و عدول و تخطی از آن شعائر به هر نحو و به هر دلیل به منزله زیر پا گذاردن خطوط قرمز آن جامعه تلقی می شود و نظام سیاسی حاکم بر آن جامعه می کوشد تا با همه ابزارهای ممکن و با حداکثر قدرت از این نمادها و شعائر دفاع کرده و با حداکثر امکانات مانع خدشه دار شدن این خطوط قرمز شود و همین حساسیت به جامعه نیز منتقل می شود به صورتی که اکثریت جامعه نیز به تبعیت از حاکمیت به مدافع سرسخت و جدی این شعائر تبدیل می شود و طبیعی است که پی آمدهاو عواقب زیر پا گذاردن این خطوط قرمز آن چنان سنگین و جدی وضع می شود که کمتر به خود جرآت نادیده گرفتن احترام و قداست این نمادها را می دهد .

از این جمله است مقوله ” مالکیت خصوصی ” در آمریکا که حرمت و جایگاه آن در این جامعه تا حدی است که در بسیاری از قوانین و رویه های قضایی این کشور ، در تغابل جان انسان و حرمت مالکیت خصوصی ، تقدم با حفظ حرمت ” مالکیت خصوصی ” است و یا ” لیبرالیسم فرهنگی ” در کشوری مانند فرانسه که نادیده گرفتن آن تقریبآ غیرممکن می نماید و حاکمیت همانند مرزهای کشور در پاسداری و حراست از آن تلاش می کند .

در یک جمله و به صورت مختصر چنین می توان گفت که شعائر و نمادهای هر نظام به مثابه مرزهای هویتی آن نظام تلقی می شود و همان گونه که همه نظامهای سیاسی با حداکثر توان و امکان از مرزهای جغرافیایی و حاکمیت خود حفاظت و حراست می کنند خود را ملزم به پاسداری از شعائر و نمادهای نظام خود می دانند

۲- نظام و جامعه اسلامی نیز مانند هر نظام و جامعه دیگر شعائر مخصوص به خود را دارد با این تفاوت که شعائر و نمادهای جامعه و نظام اسلامی محصول اوامر الهی است و شعائر و نمادهای سایر جوامع برآمده از اندیشه و خواست انسانها و از همین رو می توان نتیجه گرفت که نظام اسلامی باید بیش از هر جامعه و نظام دیگری در حفاظت از حرمت و قداست شعائر خود بکوشد چرا که در سایر جوامع بی حرمتی به نمادها و شعائر در حقیقت نادیده گرفتن فکر و سلیقه انسانهایی است که آن شعائر را ایجاد کرده اند حال آن که تخطی از شعائر جامعه و نظام اسلامی در واقع به معنای مقابله با اراده و حکم الهی است !

۳- بررسی قرآن کریم و سیره نبوی و سنت معصومین ( علیهم السلام ) روشن می کند که رعایت احکام ” فقهی اجتماعی عام ” به منزله شعائر جامعه و نظام اسلامی تلقی می شود و مقصود از احکام ” فقهی اجتماعی عام ” آن دسته از احکامی است که شارع مقدس در قالب واجب و حلال و حرام به آن فرمان داده و عموم جامعه شهروندان نظام اسلامی ملزم به رعایت آن هستند . به عنوان نمونه رعایت حجاب اسلامی و عفت عمومی در سطح جامعه و یا رعایت حرمت ماه مبارک رمضان در ملآ عام و یا ممنوعیت تولید و عرضه علنی مشروبات الکلی از جمله این شعائرند به این معنی که هر شهروند جامعه اسلامی ولو غیر مسلمان و اهل کتاب ملزم به رعایت حرمت ماه مبارک رمضان است و حق روزه خواری علنی ندارد و نمی تواند به صورت علنی به تولید و عرضه مشروبات الکلی اقدام کند و یا همسر و دختر خود را بدون حجاب اسلامی به عرصه عمومی جامعه و کوچه و خیابان وارد کند و بدیهی است که رعایت این شعائر برای افرادی که از سایر جوامع به جامعه اسلامی وارد شده اند نیز لازم است ( همان گونه که سایر کشورها و جوامع نیز افراد خارجی موجود در کشورشان را ملزم به رعایت حرمت نمادها و شعائر خود می کنند و نقض حرمت این شعائر توسط بیگانه را بر نمی تابند )

۴- متخصصان و کارشناسان فقهی به خوبی می دانند که در رعایت شعائر الهی قصد قربت و نیت شرط نیست و همین که فردی به هر دلیل حرمت ماه مبارک رمضان را حفظ کند کفایت می کند خواه به دلیل احترام به اوامر الهی و خواه به دلیل ترس از مجازات و یا به هر دلیل و علت دیگر ( و طبیعی است که چون مخاطب این مقوله ، همه افراد موجود در یک جامعه اسلامی اند نمی توان شرط نیت و قصد قربت در رعایت شعائر اسلامی را برای غیر مسلمین و یا مسلمین لاابالی و غیر ملتزم موجود در جامعه در نظر گرفت ) البته اگر فردی به دلیل احترام به اوامر الهی، شعائر نظام اسلامی را رعایت کند بر اساس وعده های صریح قرآنی و روایی مستحق ثواب این عمل خواهد بود اما اگر فردی به صرف ترس از عواقب نادیده گرفتن حرمت شعائر و یا با هدف ریا و نظائر آن حرمت این شعائر را رعایت کند بدیهی است که امتثال امر شارع ننموده اما مقصود اجتماعی شارع حاصل شده و نمی توان توقع داشت که همه مکلفین با نیت و قصد قربت به رعایت حرمت شعائر در جامعه اسلامی بپردازند( چون این امر در مورد هیچ یک از احکام دیگر شرع هم رخ نداده و نخواهد داد) اما نفس رعایت حرمت شعائر(از جانب هر شخص و به هر نیت) موجب سازندگی ورشد جامعه اسلامی و تقویت دینداری و رونق دیانت در آن خواهد شد چرا که مومنین با مشاهده احترام عمومی به عقاید و مقدسات خود در سطح جامعه، با امیدواری و دلگرمی بیشتر به مسیر ایمانی خود ادامه خواهند داد و افراد عادی و حتی بی اعتنا به دین نیز تحت تأثیر احترام جامعه به دین و احکام آن به رعایت اوامر الهی تشویق خواهند شد و در حقیقت رعایت حرمت شعائر الهی در جامعه از قدرتمندترین روشهای ترویج دیانت و امر به معروف به شمار می آید چرا که رعایت احترام شعائر الهی در جامعه به تدریج این احکام و شعائر را به سبک زندگی رایج در جامعه بدل خواهد ساخت .

و اگر در جامعه ای دین به سبک زندگی مردم تبدیل شود آنگاه فضای غالب آن جامعه ( به صورتی خود خواسته و بدون اجبار ) دینی و معنوی خواهد شد .

۵- جایگاه شعائر اسلامی و عمق نفوذ آن در بسیاری از جوامع مسلمان به گونه ای بوده که در طول تاریخ حرمت این شعائر در جوامع مذکور حفظ شده و حتی حکام و سلاطین جور علیرغم عدم تقید به شریعت ، قادر به نادیده گرفتن این شعائر نبوده و لااقل در انظار عموم حرمت آنها را محفوظ داشته اند . فراگیری ، گستردگی و عمق این شعائر در جوامع مسلمان به گونه ای بوده که بسیاری از غیر مسلمانان و بیگانگان ( مثلأ جهانگردان و مسافران غیر مسلمان ) در هنگام سفر و بازدید از جوامع اسلامی با این شعائر آشنا بوده و خود را ملزم به رعایت آنها می دانسته اند. پیچیدن صدای اذان در کوی و برزن جوامع مسلمان ، رعایت حجاب اسلامی و عفت عمومی و عدم اختلاط میان نامحرمان در سطح جامعه ( تا جایی که بسیاری از جهانگردان اروپایی در سفرنامه های خود این موضوع را متذکر شده اند که زنان مسلمان نه تنها از مردان غریبه رو می گیرند بلکه با آنها همکلام نیز نمی شوند ) و حاکمیت فضای روزه داری در ایام ماه مبارک رمضان در جامعه ، نمونه هایی شاخص از شعائر اسلامی حاکم بر جوامع مسلمان بوده اند . علاوه بر موارد فوق در جوامع شیعی و خصوصأ ایران و در چهار صدساله اخیر شعائر مذهبی و شیعی نیز به شعائر اسلامی افزوده شده و همان جایگاه را یافته ، که در راس آنها می توان به تعظیم و تکریم عزای حسینی و رعایت حرمت ایام شهادت سالار شهیدان در ماههای محرم و صفر و همچنین احترام ویژه به ایام و لیالی قدر و خصوصأ روز بیست و یکم ماه مبارک رمضان اشاره کرد. ایام شهادت مولای متقیان و سالار شهیدان در جامعه ایران آنچنان به شعار و نمادقطعی دیانت تبدیل شده که حتی غیر مسلمانان ( مثلأ ارامنه و زرتشتیان ) نیز داوطلبانه و از روی میل احترام این مناسبتها را حفظ کرده و حتی در مواردی خود در رعایت حرمت این شعائر مساعدت و همکاری می نمایند .

۶- جامعه ایران در گذشته مانند بسیاری از جوامع مسلمان دیگر به صورتی عمیق به حرمت شعائر دینی و مذهبی باور داشت به گونه ای که حتی در دوران سلطنت پهلوی نیز عموم جامعه (حتی افراد لاابالی) حرمت شعائر را نگه می داشتند و علیرغم تلاش حکومت پهلوی در دین زدایی از جامعه ، حرمت نمادها و شعائر دینی و مذهبی مانند اذان ، عدم روزه خواری علنی در ماه مبارک رمضان و احترام به ایام سوگواری اهل بیت تا حدود بسیاری نگه داشته می شد ( هر چند با فشار حکومت و تلاش فراوان غرب گرایان و روشنفکران، حجاب اسلامی و عفت عمومی در شهرهای بزرگ و مناطق تفریحی کشور رعایت نمی شد و حتی بی حجابی و بی عفتی در این مناطق به اموری عادی و طبیعی بدل شده بود ) .

با پیروزی نهضت حضرت امام و برپایی نظام جمهوری اسلامی ، بدیهی بود که پاسداشت حرمت شعائر و احکام الهی در جامعه رونق بگیرد و به عنوان یک مطالبه عمومی در سر لوحه وظایف حاکمیت جای خود را پیدا کند . وقوع جنگ تحمیلی و تربیت نسلی مومن و خداجو به برکت دفاع مقدس ، این روند را عمق و شتابی دیگر بخشید تا جایی که اگر در مواردی حاکمیت در اجرای وظایف قانونی و شرعی خود در حفاظت از حریم احکام الهی غفلت یا کوتاهی می نمود جوانان مومن و انقلابی در قالب ” بسیج ” و با استفاده از اختیارات قانونی، آن نواقص و غفلتها را جبران می کردند و اجازه نمی دادند چهره اسلامی جامعه ایران خدشه دار شود و این گونه بود که در سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ رعایت حجاب اسلامی و عفت عمومی ، عدم روزه خواری در ملا عام ، کاهش شدید مصرف ، تولید و خرید و فروش مسکرات و … در سطح جامعه به هنجار و سکه رایج بدل شده بود و کسانی که به خود جرأت می دادند و حرمت این شعائر را حفظ نمی کردند عمومأ با تعقیب قانونی و برخورد حاکمیت روبرو می شده و اجرای حدود الهی درباره این افراد متخلف به نوبه خود موجب تذکر به جامعه در مورد لزوم رعایت حرمت شعائر و احکام الهی می گردید .

۷ – در کمال تأسف در سالهای اخیر ( و هر چه از گذشته تا به امروز نزدیک می شویم ) شاهد کمرنگ شدن حرمت شعائر اسلامی و احکام الهی در سطح جامعه هستیم تا آنجا که در این دوران در بسیاری از مناطق کشور بی اعتنایی به حرمت ماه مبارک رمضان و تظاهر به روزه خواری به امری عادی تبدیل شده و دیگر سیگار کشیدن در روزهای ماه مبارک و مصرف آب و غذا به صورت علنی از سوی مکلفین تعجب و تأسف کسی را بر نمی انگیزد ، تبرج و بی حجابی علنی ( برداشتن کامل روسری و شال از روی سر و پوشیدن لباسهای آستین کوتاه و یقه باز و …. از جانب زنان و دختران ) هم به رویدادی عادی تبدیل شده و حتی صدا و سیما هم به راحتی تصاویر زنان و دختران بی حجاب موجود در کوچه و بازار ایران اسلامی را به نمایش می گذارد . شرکتهای هواپیمایی در تنظیم زمان پروازهای خود به تنها عاملی که بی توجهند زمان نماز است و اگر مسافر یا مسافرانی اصرار به اقامه نماز در وقت آن داشته باشند محکوم به جاماندن از پرواز خواهند شد ( مانند جاماندن گروهی از طلاب و روحانیون از پرواز زاهدان به تهران در فرودگاه زاهدان به دلیل اقامه نماز صبح ) . دیگر در بسیاری از محلات جدید شهرهای بزرگ به هیچ روی صدای اذان شنیده نمی شود ( چون مسجدی ساخته نشده که بتوان نوای اذان را از آن پخش کرد ) و اختلاط شدید نامحرمان و رفتارهای خلاف عفت عمومی در اماکن تفریحی ( پیست های اسکی ، رستورانها ، پارکها و حتی جشنواره های هنری فرهنگی دولتی ) به ارزشهای رایج و حاکم تبدیل شده اند و در این میان تلخ تر از همه موارد فوق ، غفلت کامل و بی اعتنایی دستگاههای حکومتی به رعایت وظایف خود در حفظ حرمت شعائر اسلامی و احکام الهی است !

۸ – اگر قوه قضاییه گزارشی از میزان اجرای ” حد ” در مورد روزه خواران در چند سال اخیر منتشر کند آن گاه مشخص خواهد شد که ریشه بی حرمتی فزاینده شعائر اسلامی در تنها حکومت دینی جهان چیست و کجاست ؟ غفلت و بی اعتنایی عجیب نهادهای مسئول حکومتی در موضوع تعظیم شعائر اسلامی و رعایت حرمت آن ، از جمله علل اصلی بی حرمتی های روز افزون به شعائر دینی و احکام اسلامی به شمار می رود.

شارع مقدس با وقوف کامل به انسان و زوایای آشکار و نهان او و مصالح جامعه با صراحت مجازاتهایی را برای زیر پا نهادن حرمت شعائر اسلامی وضع نموده ( مانند حد روزه خواری در ملاء عام و …. ) و تجربه نشان داده در صورت اجرای دقیق این مجازاتها تخطی از حریمهای شرعی به نحو بارزی کاهش خواهد یافت ( همان گونه که در سالهای ابتدای تشکیل نظام جمهوری اسلامی در ایران شاهد آن بودیم ) و صد البته شارع مقدس به این اکتفا ننموده بلکه تعلیم و آموزش جامعه و امر به معروف و نهی از منکر را نیز به عنوان راهکارهای قطعی و موثر جهت تکریم شعائر اسلامی و رعایت احکام الهی در جامعه تجویز کرده است . و متأسفانه همان گونه که دستگاه قضایی در خصوص میزان اجرای حدود شرعی درباره روزه خواری در ملاء عام و شکستن حرمت ماه مبارک رمضان ، گزارشی برای عرضه ندارد ، صدا و سیما هم برنامه و یا اثر هنری جذابی که لزوم رعایت خطوط قرمز شرعی و پاسداشت حرمت شعائر اسلامی را برای مخاطب آموزش بدهد ، نساخته و پخش نکرده است و همین گونه است وضعیت آموزش و پرورش و آموزش عالی و سایر دستگاههای ذیربط ! و در این میان نیروی انتظامی هم به صدور یک اطلاعیه تکراری و بدون پشتوانه در ابتدای هر ماه مبارک بسنده می کند و مأموران آن نیز ترجیح می دهند به جای اجرای قانون در مقابله با روزه خواری در ملاء عام به امور واجب تری مانند ایستادن بر سر چهار راهها برای نظارت بر عادی بودن امور بپردازند !! و این گونه است که در چند سال اخیر شاهد موج فزاینده بی اعتنایی به حرمت ماه مبارک رمضان در بسیاری از نقاط کشور بوده و هستیم ! طبیعی است وقتی متولی، حرمت امام زاده را حفظ نکند نمی توان از مردم برای رعایت حرمت آن توقعی داشت ! فراموش نکنیم به تعبیر امیرمومنان ” مردم به حاکمان خود شبیه ترند تا پدرانشان ” و توجه یا بی توجهی به شعائر دینی را از حکومت و حاکمان و مسئولان امر در نظام دینی می آموزند !

۹- آنچه در باب بی حرمتی به ماه مبارک رمضان و علل آن گفته شد در خصوص دیگر شعائر دینی نیز صادق است . عدم رعایت حجاب شرعی و طبیعی شدن بی حجابی و رفتارها و پوشش خلاف عفت عمومی در جامعه ، عادی شدن خرید و فروش و مصرف مشروبات الکلی در برخی از نقاط کشور ، به راه انداختن مجالس لهو و لعب و پارتی های شبانه مختلط در مقیاس های وسیع حتی در شهری مانند قم ، بی اعتنایی به نماز در برخی اتوبوسهای بین شهری و خطوط هوایی داخلی ( مانند پروازهای تهران زاهدان در نیمه دوم سال که پروازقبل از اذان صبح از تهران حرکت می کند و پس از طلوع آفتاب در زاهدان به زمین می نشیند و ….. ) و مواردی از این دست که مانند خار به چشم مومنان می نشیند و آه از نهاد دوستداران نظام و انقلاب و خانواده های شهدا و جانبازان بلند می کند همه و همه محصول غفلت و بی اعتنایی حاکمیت و مسئولان نسبت به شعائر الهی و احکام اسلامی و ضرورت حفظ حرمت آن در تنها حکومت دینی جهان است !

۱۰- قرآن کریم به صراحت اولین اقدام مومنان پس از برپایی حکومت و قدرت یافتن را برپایی و اقامه شعائر اسلامی ( و در رأس آنها نماز ) می داند و این مهمترین شاخصه برای سنجش اسلامیت یک نظام دینی است ! اگر بنا باشد در جمهوری اسلامی ایران شعائر اسلامی روز به روز بی حرمت تر شده و در عوض مسئولان و متولیان نهادها و دستگاههای حاکمیتی به تقلید از حاکمان نظامهای سکولار شب و روز خود را به خواب و خور مردم اختصاص بدهند آنگاه دیگر چه نیازی است به دینی بودن نظام و چه ادعایی است اسلامی بودن آن ؟هر چند که این روند هم به تعبیر قرآن کریم به ” معیشتأ ضنکا ” ختم می شود و این دسته از مسئولان با نگرشی غلط و تقلید غلط تر خود، نه تنها دینی بودن نظام را نابود می کنند بلکه در تأمین دنیای مردم ( که تمام وقت مدعی آنند ! ) نیز ناکام خواهند ماند و به گرد نظامهای دنیا مدار و سکولار غرب هم نخواهند رسید  و این یعنی شکل معکوس فی الدنیا حسنه و فی الاخرة حسنه! وخدا نکند که سرانجام تنها نظام دینی در جهان امروز چنین باشد.

یک نظر بگذارید